Danıştay 2. Daire E.2021/9479 K.2025/834

Dava Konusu İstem

Dava, ... İl Emniyet Müdürlüğü Trafik Tescil Şube Müdürlüğü'nde bilgisayar işletmeni olarak görev yapan davacının, 06/11/2015 tarihinde bir yerel televizyon kanalında sendika temsilcisi sıfatıyla konuk olarak katıldığı "Hayatımız Trafik" adlı programındaki beyanlarının Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğünün 8/35. maddesini ihlal ettiğinden bahisle meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına dair... günlü, ... sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : .... İdare Mahkemesinin...... günlü, E:... K:... sayılı kararıyla; olayda, tüm dosya kapsamı ve davacının beyanlarından, emniyet teşkilatı ve amirleri tarafından yapılan uygulamalar ile ilgili eleştirilerde bulunduğu, eyleminin sabit olduğu ve disiplin hukukundaki tipiklik şartının gerçekleştiği, disiplin soruşturmasının usulüne uygun olarak yapıldığının anlaşıldığı,

davacı her ne kadar disiplin soruşturmasına konu eylemleri sendikal bir hakkın kullanılması kapsamında gerçekleştirdiğini ve sendikal faaliyetler kapsamında gerçekleştirilen eylemlerin disiplin soruşturmasına konu edilemeyeceğini iddia etmekte ise de, davacının sendikal faaliyetler kapsamındaki haklarını kullanmasının diğer Anayasal hak ve sorumluluklarını yerine getirmekten imtina etmesi veya bu sorumluluklardan kurtulması sonucunu doğurmayacağı açık olup, disiplin soruşturmasına konu eylemin geniş kitlelere ulaşacak şekilde basın yoluyla işlenmiş olması ve davacının kamu görevlisi sıfatının bulunması hususları dikkate alındığında,

disiplin soruşturmasına konu eylemin sendikal faaliyet kapsamında değerlendirilmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; olayda, dosyada mevcut bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, davacının bir yerel televizyonda yayınlanan röportajında yer alan beyanlarında, il temsilcisi olduğu sendikanın faaliyetleri çerçevesinde emniyet teşkilatı personelinin bir takım sorunlarını dile getirmeyi amaçladığı ve bu sorunlara çözüm getirilmesine yönelik görüşlerini iyi niyetle ifade ettiği hususları göz önüne alındığında,

davacının söylemlerinin Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/35. maddesinde yer alan mesleğin onur ve saygınlığını zedeleyici veya amir ya da üstlerinin eylem ve işlemlerini eleştirici nitelikte tek başına veya topluca bildiri dağıtmak veya basına, haber ajanslarına, radyo ve televizyon kurumlarına bilgi, yazı, demeç vermek kapsamında değerlendirilemeyeği sonucuna varılmakla, davacının meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolunda verilen Mahkeme kararında ise hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, anılan kararın kaldırılmasına,

dava konusu işlemin iptaline karar verlmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olarak tesis edildiği, davacının basın yoluyla emniyet teşkilatı ve amirleri ile ilgili eleştirilerde bulunduğu, görevle ilgili açıklamalar yaptığı, davacının beyanlarının mesleğin onur ve saygınlığını zedeleyici mahiyette olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danışta Beşinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından davalının yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davalı idare bünyesinde 30/06/1999 tarihinde polis memuru olarak göreve başlayan, geçirdiği rahatsızlık üzerine sınıf ve unvan değişikliği yapılarak 18/03/2013 tarihinden itibaren bilgisayar işletmeni olarak görev yapan ve aynı zamanda Emniyet Teşkilatı Sivil Personel Sendikası (...-Sen) ...

İl Temsicisi olan davacı, 06/11/2015 tarihinde bir yerel televizyon kanalına sendika temsilcisi sıfatıyla konuk olarak katıldığı "..." adlı programda yaptığı açıklamalar nedeniyle başlatılan disiplin soruşturması sonucunda ... günlü, ...... sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu kararı ile,

"Mesleğin onur ve saygınlığını zedeleyici veya amir ya da üstlerinin eylem ve işlemlerini eleştirici nitelikte tek başına veya topluca bildiri dağıtmak veya basına, haber ajanslarına, radyo ve televizyon kurumlarına bilgi, yazı, demeç vermek" fiilini işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/35 maddesi uyarınca "meslekten çıkarma" cezasıyla cezalandırılması üzerine, işlemin iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan davayı açmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Sendika kurma hakkı" 51. maddesinde; "Çalışanlar ve işverenler, üyelerinin çalışma ilişkilerinde, ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için önceden izin almaksızın sendikalar ve üst kuruluşlar kurma, bunlara serbestçe üye olma ve üyelikten serbestçe çekilme haklarına sahiptir... Sendika kurma hakkı ancak, millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâk ile başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebepleriyle ve kanunla sınırlanabilir..." hükmüne yer verilmiştir.

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun "Sendika üyesi olamayacaklar" başlıklı 15. maddesinde yer alan; "Bu Kanuna göre kurulan sendikalara;(...) (j) (...) ve emniyet teşkilâtında çalışan diğer hizmet sınıflarına dahil personel (...) üye olamazlar ve sendika kuramazlar." hükmünün Anayasa Mahkemesinin 29/01/2013 günlü, E:2013/130, K:2014/18 sayılı kararı ile iptaline karar verilmiştir. Böylece emniyet teşkilâtında çalışan diğer hizmet sınıflarına dahil personelin sendika üyesi olması ve sendikal haklardan yararlanmasının önü açılmıştır.

Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Hakkında Yönetmelik'in (anılan Yönetmelik 30/04/2021 günlü, 31470 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği'nin 42. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.) "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Yönetmelik, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun değişik 1 inci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren memurlar hakkında uygulanır...

"Kurulların kuruluşuna ilişkin esaslar" başlıklı 4. maddesinde, "Başbakanlık ile Bakanlıkların ve bunlara bağlı Müsteşarlık, Genel Müdürlük ve Başkanlıkların kurum merkezindeki Disiplin Kurulları ve Yüksek Disiplin Kurulları, aşağıda belirtilen esaslara uymak kaydıyla kurumlarınca kurulur:...

...(Ek fıkra: 4/7/2005 – 2005/9138) Hakkında disiplin soruşturması yürütülen Devlet memurunun üyesi olduğu sendikanın temsilcisi de bu maddede belirtilen disiplin ve yüksek disiplin kurullarında yer alır. Her bir disiplin ve yüksek disiplin kurulunda görevlendirilen temsilci ilgili sendika tarafından önceden bildirilir. Bu şekilde üyesi çift sayıya ulaşan kurullarda oyların eşitliği halinde başkanın bulunduğu tarafın kararına itibar edilir..." düzenlemesi yer almaktadır.

7068 sayılı Kanun'un "Disiplin amirlerinin ve kurullarının belirlenmesi ve çalışmasına dair esaslar" başlıklı 26. maddesinin 7. fıkrasında, "Disiplin kurullarında, kanuna uygun olarak bir sendikaya üye olan personelin soruşturma dosyasının görüşülmesi sırasında, personelin talebi halinde yetkili sendika temsilcisi de disiplin kuruluna üye olarak katılır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasal haklar arasında düzenlenen sendika hakkının bir sonucu olarak, disiplin tahkikatı altındaki kamu görevlisine tayin edilecek yaptırımın belirleneceği disiplin kurulunda, üyesi olduğu sendika temsilcisinin de bulunması gerekliliğini düzenleyen ve bu suretle savunma hakkının da bir parçasını oluşturan Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Hakkında Yönetmelik'in 4. maddesi hükmü karşısında, ilgilinin üyesi olduğu sendika temsilcisi davet edilmeksizin toplanan disiplin kurulunca alınan kararların şekil yönünden hukuka aykırı olacağı ve iptal edilmesi gerekeceği açıktır.

Somut olayda, sendika üyesi olan davacı hakkında yürütülen disiplin tahkikatını karara bağlamak üzere toplanan disiplin kuruluna, davacının üyesi olduğu sendika temsilcisinin davet edilmediği, dolayısıyla sendika temsilcisi olmaksızın kurul toplantısının gerçekleştirildiği dikkate alındığında, davacının "meslekten çıkarma" cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin... günlü, ...sayılı kararda şekil unsuru açısından hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile dava konusu işlemin iptaline ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.