Danıştay 2. Daire E.2023/4429 K.2025/3261

Dava Konusu İstem

Dava; Yozgat Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğü (POMEM) 26. dönem öğrencisi olan davacı tarafından; "Ceza ve Muhakeme Hukukunun Temel Kavramları-2" dersinin final sınavında (birinci sınav) 55 puan alarak başarısız sayılmasının ardından bütünleme sınavında (ikinci sınav) da 65 puan alarak başarısız sayılması üzerine, sınav sonucu ve bu sınav sonucunda başarısız olduğundan bahisle Eğitim Merkezi öğrenciliğinden ilişiğinin kesilmesine ilişkin Polis Akademisi Başkanlığının 11/05/2021 günlü işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti ...İdare Mahkemesinin ... günlü, E:...

K:...sayılı kararıyla; davacının, "Ceza ve Muhakeme Hukukunun Temel Kavramları-2" dersinden 55 puan alarak başarısız sayılması üzerine Yönetmelik hükümleri gereği kendisine ikinci sınav hakkı tanındığı ve bu sınavda başarılı olabilmesi için en az 70 puan alması gerektiği, 10/05/2021 tarihinde yapılan ikinci sınavın "çoktan seçmeli test" yöntemiyle yapıldığı, dosya içerisinde yer alan davacıya ait sınav kağıdı, optik cevap formu ve cevap anahtarı birlikte incelendiğinde, sınavda her biri 5 puan değerinde toplam 20 adet sorunun yer aldığı,

davacının 13 soruyu doğru, 7 soruyu ise yanlış cevaplayarak sınavdan 65 puan aldığı ve en az 70 puan alamamış olması nedeniyle sınavda başarısız sayıldığı, ayrıca davacının o gün sadece tek dersten sınava tabi tutulduğunun anlaşıldığı, bu durumda davalı idarece 10/05/2021 tarihinde gerçekleştirilen ikinci sınavda davacının başarısız olduğu hususunun sabit olduğu ve sınavın Yönetmelik hükümleri doğrultusunda gerçekleştirildiği anlaşıldığından, mevzuat kapsamında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi, .... İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararla; Mahkeme kararının usul ve hukuka uygun bulunduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Kanun ve yönetmeliğe aykırı işlem tesis edildiği, ilgili yönetmelikte belirtilen sınav esaslarına uyulmadığı ileri sürülerek işlemin iptali istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Temyiz isteminin reddi gerektiği ileri sürülmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Sekizinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 19/07/2023 günlü, K:2023/33 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 2. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Yozgat Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğü (POMEM) 26. dönem öğrencisi olan davacı tarafından; "Ceza ve Muhakeme Hukukunun Temel Kavramları-2" dersinin final sınavında (birinci sınav) 55 puan alarak başarısız sayılmasının ardından bütünleme sınavında (ikinci sınav) da 65 puan alarak başarısız sayılması üzerine, sınav sonucu ve bu sınav sonucunda başarısız olduğundan bahisle Eğitim Merkezi öğrenciliğinden ilişiğinin kesilmesine ilişkin 11/05/2021 günlü Polis Akademisi Başkanlığının işlemine karşı temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun Ek 24. maddesinde "Polis meslek eğitim merkezlerinin kuruluş ve çalışma usûl ve esasları; bu merkezlerde eğitime alınacak öğrencilerde aranacak şartlar, (…) yapılacak sınavlar, disiplin ve eğitim-öğretimle ilgili konular, öğrenciliğin sona ermesi, tazminat ve yükümlülük esasları ile giyecekleri kıyafetler ve diğer hususlar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir." hükmü yer almaktadır.

Anılan hükme dayanılarak çıkarılan ve 15/07/2015 günlü, 29417 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Polis Meslek Eğitim Merkezleri Eğitim-Öğretim Yönetmeliği'nin 15. maddesinde; "(1) Sınavlar aşağıdaki esaslara göre yapılır: a) Sınavlar, öğretim elemanının ders yükü ve öğrencilerin sayısı da dikkate alınarak yazılı, test, uygulamalı veya sözlü şeklinde yapılabilir.

Sınavın ne şekilde yapılacağı önceden bildirilir. b) Sınavlar dersi okutan öğretim elemanları tarafından yapılır ve değerlendirilir. Sağlık, görevlendirme, tayin gibi zorunlu hallerde, sınav ve değerlendirme POMEM Müdürü tarafından aynı veya benzer dersi okutan öğretim elemanına yaptırılır. c) Sınavlara katılmak için, öğrencilerin devamsız duruma düşmemeleri şarttır. ç) Öğrenci bir günde en çok iki dersin sınavına tabi tutulabilir.

Dinî ve millî bayram günleri dışında cumartesi ve pazar günleri de sınav yapılabilir. d) Sınav tarihleri sınavdan en az bir hafta önce öğrencilere ilan edilir. e) POMEM Müdürlüğü, sınavların düzenli bir şekilde yapılması için yeteri kadar personeli gözlemci olarak görevlendirir ve gerekli diğer tedbirleri alır. f) Sınavlarda kopya çekenler, kopyaya teşebbüs edenler veya kopyaya yardım edenler o sınavda sıfır almış sayılırlar.

Bunlar hakkında ayrıca disiplin soruşturması açılır. g) Sınavlar, yüz tam not üzerinden değerlendirilir. Kesirli notlar en yakın tam nota dönüştürülür. (2) Sınav sonuçları POMEM Müdürlüğüne teslim edilir. Sonuçlar çalışma takviminde belirtilen tarihte toplu olarak ilan edilir. (3) Sınav cevap kağıtları POMEM Müdürlüğü tarafından bir yıl süre ile saklanır.". 16. maddesinde; "(1) Bir ders için, bir sınav yapılır. Bu sınavdan en az altmış puan alan öğrenciler başarılı sayılır.

Altmış puanın altında alan öğrencilere ikinci bir sınav hakkı verilir. Bu sınavdan ise en az yetmiş puan alan öğrenciler başarılı sayılır. Başarılı olamayan öğrencinin POMEM’den ilişiği kesilir.". 18. maddesinde "(1) Sınav sonuçları, POMEM çalışma takviminde belirtilen tarihte ilan edilir. Eğitim-öğretim süresince yapılan sınav sonuçları, öğrenci tarafından herhangi bir tebligata gerek kalmaksızın takip edilmek zorundadır.

(2) Sınav sonuçlarına sadece maddi hata yönünden itirazda bulunulabilir. Bu şekilde yapılacak itirazlar, sınav sonucunun ilan tarihinden itibaren en geç yirmi dört saat içinde POMEM Müdürlüğüne yapılır. İtirazlar, içerisinde o dersi veren öğretim elemanının da bulunduğu aynı dersi okutan en az iki öğretim elemanının bulunduğu bir komisyon tarafından en geç üç gün içinde karara bağlanır. Sözlü ve uygulamalı sınav sonuçlarına itiraz edilemez.

(3) Sınav kâğıtları, sınav döneminin bitiminden itibaren bir yıl süreyle ilgili birimde saklanır ve bu sürenin bitiminde imha edilir." kuralına yer verilmiş iken, 08/02/2025 günlü, 32807 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile anılan Yönetmeliğin bazı maddelerinde değişiklik yapılmıştır. Bu kapsamda değiştirilen 16. madde; "(1) Sınavlardan en az altmış puan alan öğrenciler başarılı sayılır.

Altmış puanın altında alan öğrencilere ikinci (bütünleme) bir sınav hakkı verilir. Bu sınavdan da en az altmış puan alan öğrenciler başarılı sayılır. Başarılı olamayan öğrencinin POMEM’den ilişiği kesilir." halini almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlık, davacının katıldığı "Ceza ve Muhakeme Hukukunun Temel Kavramları-2" dersinin final sınavında 55 puan alması üzerine girdiği bütünleme sınavında 65 puan alarak başarısız sayılması nedeniyle eğitim merkezinden ilişiğinin kesilmesinden kaynaklanmaktadır.

Somut olayda işlem tarihinde ilgili Yönetmeliğin 16. maddesi hükmü gereği en az 70 puan alan öğrenciler başarılı sayılırken, daha sonra yapılan Yönetmelik değişikliği ile en az 60 puan alanların başarılı olacağı düzenlenmiş olup, her ne kadar davacının okuldan ilişiğinin kesilmesi işlemi, işlem tarihinde yürürlükte olan mevzuata göre tesis edilmiş olsa da yeni Yönetmelikte davacının da lehine olacak şekilde değişikliğe gidildiği görülmektedir.

Bu durumda uyuşmazlığa ilişkin yargılama süreci devam ederken yönetmelikte yapılan değişikliğin davacı açısından da uygulanması gerektiği değerlendirilmiş olup, davacının "Ceza ve Muhakeme Hukukunun Temel Kavramları-2" dersinin bütünleme sınavında 60 puan aldığı dikkate alındığında, Yönetmeliğin yeni haline göre bütünleme sınavının geçme notu olan 60 puanı aldığı görülen davacının bütünleme sınavında başarısız olduğundan bahisle eğitim merkezinden ilişiğinin kesilmesine dair işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddi yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.

Nitekim; davacıyla aynı durumda olan başka bir POMEM öğrencisi tarafından açılan davada, Dairemizin 26/03/2025 günlü, E:2023/5961 sayılı kararında yukarıda belirtilen gerekçeyle bireysel işlem yönünden yürütmenin durdurulmasına karar verilmiş, anılan karara yönelik itiraz istemi ise Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/06/2025 günlü, Yd İtiraz No: 2025/175 sayılı kararıyla reddedilmiştir. Ayrıca anılan Kurulun 02/12/2024 günlü, E:2023/1926, 2024/3106 sayılı; 17/05/2023 günlü, E:2022/2996, K:2023/1027sayılı; 30/05/2022 günlü, E:2021/1300, K:2022/1896 sayılı; 05/07/2021 günlü, E:2019/2087, K:2021/1393 sayılı; 29/04/2019 günlü, E:2018/2389, K:2019/2034 sayılı kararlarında, yargılama devam ederken yapılan yönetmelik değişiklikleri dikkate alınarak kararlar verilmiştir.

(X) KARŞI OY

Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan Polis Meslek Eğitim Merkezleri Eğitim-Öğretim Yönetmeliği'nin 16. maddesinde; "(1) Bir ders için, bir sınav yapılır. Bu sınavdan en az altmış puan alan öğrenciler başarılı sayılır. Altmış puanın altında alan öğrencilere ikinci bir sınav hakkı verilir. Bu sınavdan ise en az yetmiş puan alan öğrenciler başarılı sayılır. Başarılı olamayan öğrencinin POMEM’den ilişiği kesilir." hükmü yer almaktadır.

Statü hukuku olarak da adlandırılan İdare Hukukunda, yargısal denetimi yapılacak idari işlemlerin tesis edildikleri tarihte yürürlükte olan kurallarla denetlenmesi esastır. Belirtilen kuralın en yaygın istisnaları; bireysel işlemin dayanağı olan üst normun, yetkili yargı merciilerince hukuka aykırı bulunarak iptal edilmesi ve yaptırım niteliğindeki idari işlemler bakımından da, lehe bir düzenleme getirilmesidir.

Bakılan uyuşmazlıkta; davalı idarece bütünleme sınavından başarılı sayılma bakımından yeni düzenleme yapılmış olmakla birlikte; önceki düzenlemenin hukuka aykırı olduğuna ilişkin herhangi bir yargı kararı mevcut değildir. Dolayısıyla, değiştirilene kadar hukuken geçerli olan ve ilgililere uygulanma zorunluluğu bulunan düzenleyici işlemlere dayalı olarak tesis edilen bireysel işlemlerin hukuka uygunluğunun kabulü zorunludur. Aksi düşüncenin kabulü halinde; idarece yapılan her yeni Yönetmelik değişikliği, önceki düzenlemeye dayalı olarak tesis edilen tüm bireysel işlemlerin geçersizliği-iptal edilebilirliği sonucunu doğurur ki, belirtilen kaotik durumun hukuken izahı olamaz.

Öte yandan, bütünleme dersinden başarısız olma durumu, ceza hukuku anlamında herhangi bir suçu ya da kabahati içermemektedir. Dolayısıyla, başarılı olma şartlarında yapılacak bir değişikliğin, sadece idari yaptırımlar bakımından Mahkemelerce dikkate alınmasını öngören "lehe düzenleme" yöntemiyle idari yaptırım olmayan işlemlere uygulanması hukuken mümkün değildir.

Bu itibarla işlem tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri uyarınca davacının durumunun değerlendirilmesi gerektiği tartışmasız olup, bütünleme sınavından başarılı sayılma bakımından yapılan sonraki değişikliğin davacıya uygulanamayacağı, bu nedenle temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.