Danıştay 2. Daire E.2023/4919 K.2024/5278

Dava Konusu İstem

Dava; 2016 yılı dış kaynaktan muvazzaf subay temini kapsamında yapılan seçim aşaması sınavlarında başarılı olarak muvazzaf subay adayı olarak eğitim gören davacının, hakkında yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle ikinci kez adaylığı sonlandırılarak 30. Dönem Subay Temel Askerlik ve Subaylık Anlayışı Kazandırma (SUTASAK) eğitiminden 25/12/2019 tarihinde ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla.

2016 yılı Eylül ayında yapılan muvazzaf subay alımı kapsamında başvuruda bulunan davacının, mülakatta başarılı olması üzerine Kara Harp Okulunda SUTASAK eğitimine başladığı, eğitimine devam ettiği süreçte davacı hakkında adına kayıtlı bir telefon hattında FETÖ/PDY silahlı terör örgütü üyelerinin kullandığı kapalı devre yazışma, mesajlaşma ve görüşme programı olan Bylock isimli programın tespit edilmesi nedeniyle Adana Cumhuriyet Başsavcılığınca adli soruşturma başlatıldığı,

Milli Savunma Bakanlığı Personel Atama Koordinasyon Başkanlığının ... günlü, ... sayılı bilgi iletimi konulu yazısıyla davacının Bylock kullanıcısı olduğunun bildirilmesi üzerine Milli Savunma Bakanlığı Üst Değerlendirme Komisyonunun 27/04/2017 günlü kararıyla davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olduğuna karar verildiği ve adaylık işlemlerinin sonlandırıldığı, davacının Bylock kullanıcısı olduğu hususu ile ilgili olarak hakkında yürütülen adli soruşturma sonucunda Adana Cumhuriyet Başsavcılığının ... günlü, Sor.No:..., K:... sayılı kararıyla kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verildiği,

öte yandan, adaylığının sonlandırılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle ...

İdare Mahkemesinin ... esasına kayden açılan davada Mahkemece verilen ... günlü, K:... sayılı kararla, "davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olarak sonuçlanmasına ve devamında adaylığının sonlandırılmasına sebebiyet veren davacının Bylock kullanıcısı olduğuna ilişkin tespitin Adana Cumhuriyet Başsavcılığının ... günlü, Sor.No:..., K:... sayılı kararıyla doğru olmadığı ve tespite konu telefon hattının başka bir kişi tarafından kullanıldığının adli soruşturma kapsamında ortaya konulduğu,

UYAP üzerinden yapılan sorgulamada da başkaca bir kaydın bulunmadığı görüldüğünden davacı hakkında söz konusu tespite dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle işlemin iptaline karar verildiği, davacının 26/04/2019 tarihinde tekrar görevine başladığı ancak 25/12/2019 tarihinde Aday Değerlendirme Kurulu tarafından, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunun olumsuz değerlendirilmesi sonucu adaylığının ikinci kez sonlandırıldığı, Mahkemelerinin, ...

İdare Mahkemesince değerlendirilen hususlar dışında yeni bir delil, bilgi, belge edinilmek suretiyle mi güvenlik soruşturmasının olumsuz olduğundan bahisle ilişiğinin kesildiğinin tespitine yönelik müteaddit ara kararlarına rağmen davalı idarece ikinci kez ilişiğin kesilmesini gerektiren yeni somut bir sebep ortaya konulamadığı.

UYAP üzerinden yapılan sorgulamada da davacı adına herhangi bir ceza soruşturması ya da kovuşturmasına ilişkin kayıt bulunmadığı, davalı idarece yargı kararını etkisiz bırakacak şekilde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline hükmedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararla; ... İdare Mahkemesince verilen istinafa konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu, kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz olduğuna komisyonca yapılan inceleme ve yasal mevzuat çerçevesinde karar verildiği, askeri kurumlar ile istihbarat ve emniyet teşkilatlarında görev alacak personelin diğer kurumlarda görev yapanlara nazaran farklı seçim kriterlerine tabi tutulacağı, emsal yargı kararlarının da bu doğrultuda olduğu, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan, genel bütçeli idarelerin mahkeme ve icra harçlarından muaf olması nedeniyle, yargılama giderleri kapsamında Bakanlık aleyhine harca hükmedilmesinde de hukuka uygunluk bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Anayasa'ya aykırılığı nedeniyle iptal edilmiş olan Kanun hükmüne göre elde edilen kişisel verilere dayanılarak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz sonuçlandığından bahisle davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, temyizen incelenen karar sonucu itibarıyla usul ve hukuka uygun olup, Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmüştür.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Sekizinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 19/07/2023 günlü, K:2023/33 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 2. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava dosyasının incelenmesinden.

2016 yılı dış kaynaktan muvazzaf subay temini kapsamında yapılan seçim aşaması sınavlarında başarılı olarak Kara Kuvvetleri Komutanlığında muvazzaf subay adayı olarak SUTASAK eğitimine başlayan davacının, eğitiminin devam ettiği süreçte adına kayıtlı bir telefon hattında FETÖ/PDY silahlı terör örgütü üyelerinin kullandığı Bylock isimli programın tespit edilmesi nedeniyle hakkında Adana Cumhuriyet Başsavcılığınca adli soruşturma başlatıldığı, davalı idarenin ... günlü, ... sayılı bilgi iletimi konulu yazısı ile davacının Bylock kullanıcısı olduğunun belirtilmesi üzerine,

Milli Savunma Bakanlığı Üst Değerlendirme Komisyonunun 27/04/2017 tarihli kararıyla davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olduğuna karar verildiği ve adaylık işlemlerinin sonlandırıldığı, anılan işlemin iptali istemiyle ...

İdare Mahkemesinin ... esasına kayden açtığı davada lehine verilen kararlar üzerine 26/04/2019 tarihinde Kara Harp Okuluna ikinci kez katılış yaptığı, eğitimine devam etmekte iken hakkında yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle yeniden adaylığı sonlandırılarak 30. Dönem SUTASAK eğitiminden 25/12/2019 tarihinde ilişiğinin kesilmesi üzerine temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

26/10/1994 günlü, 4045 sayılı Güvenlik Soruşturması, Bazı Nedenlerle Görevlerine Son Verilen Kamu Personeli ile Kamu Görevine Alınmayanların Haklarının Geri Verilmesine ve 1402 Numaralı Sıkıyönetim Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun’un 1. maddesinde.

“Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması; kamu kurum ve kuruluşlarında, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler ile askeri, emniyet ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ve ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel hakkında yapılır.

Devletin güvenliğini, ulusun varlığını ve bütünlüğünü iç ve dış menfaatlerinin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgeler ile gizlilik dereceli kamu personeli ile meslek gruplarının tespiti, birim ve kısımların tanımlarının yapılması,

güvenlik soruşturmasının ve arşiv araştırmasının usul ve esasları ile bunu yapacak merciler ve üst kademe yöneticilerinin kimler olduğu Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulacak yönetmelik ile düzenlenir.” hükmü yer almakta iken, 18/10/2018 tarihli ve 7148 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 29. maddesiyle söz konusu maddeye 2. fıkra olarak.

“Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimler, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşları arşivlerinden ve elektronik bilgi işlem merkezlerinden bilgi ve belge almaya, 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin onüçüncü fıkraları kapsamında tutulan kayıtlara ulaşmaya, Cumhuriyet başsavcılıkları tarafından yürütülen soruşturma sonuçlarını, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlar ile kesinleşmiş mahkeme kararlarını almaya yetkilidir.” hükmü eklenmiş, anılan hüküm Anayasa Mahkemesinin 19/2/2020 günlü,

E:2018/163, K:2020/13 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.

07/04/2021 günlü, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanun, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılmasına ve elde edilecek verilerin kullanılmasına ilişkin temel ilkeleri, kimler hakkında yapılacağını, araştırma konusu edilecek bilgi ve belgelerin neler olduğunu, bu bilgilerin ne şekilde kullanılacağını, hangi mercilerin soruşturma ve araştırma yapacağını, Değerlendirme Komisyonunun oluşumu ve çalışma usul, esaslarını, veri güvenliği ile verilerin saklanma ve silinme sürelerini düzenlemektedir." hükmü.

"Arşiv araştırması" başlıklı 4. maddesinde, "(1) Arşiv araştırması; a) Kişinin adli sicil kaydının, b) Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığının, c) Kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, ç) Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin onüçüncü fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların, d) Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının,

mevcut kayıtlardan tespit edilmesidir." hükmü.

"Güvenlik soruşturması" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Güvenlik soruşturması, arşiv araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin; a) Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin, b) Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin, c) Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının, mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesidir." hükmü.

"Değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümler" başlıklı 13. maddesinde, "(8) 26/10/1994 tarihli ve 4045 sayılı Güvenlik Soruşturması, Bazı Nedenlerle Görevlerine Son Verilen Kamu Personeli ile Kamu Görevine Alınmayanların Haklarının Geri Verilmesine ve 1402 Numaralı Sıkıyönetim Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.

" hükmü, "Atıflar" başlıklı 14. maddesinde, "(1) Mevzuatta 4045 sayılı Kanuna yapılan atıflar bu Kanuna yapılmış sayılır." hükmü düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu işlem tarihinde güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, 4045 sayılı Kanun hükümleri uyarınca yapılmaktadır. Anılan Kanun'un 1. maddesinin Anayasa Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile iptal edilmesi ve 4045 sayılı Kanun uyarınca yapılan işlemlere yönelik bireysel başvurularda verilen ihlal kararları dikkate alınarak kanun koyucu tarafından 7315 sayılı Kanun yürürlüğe konulmuş ve 4045 sayılı Kanun da yürürlükten kaldırılmıştır.

7315 sayılı Kanun'la, Anayasa Mahkemesi kararları doğrultusunda, güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırmasının yapılmasına ve elde edilecek verilerin kullanılmasına ilişkin temel ilkeler belirlenmiş; kimler hakkında yapılacağı, araştırma konusu edilecek bilgi ve belgelerin neler olduğu, bu bilgilerin ne şekilde kullanılacağı, hangi mercilerce soruşturma ve araştırma yapılacağı, bu kapsamda Değerlendirme Komisyonunun oluşumu ve çalışma usul, esasları, kişisel veri güvenliği ile kişisel verilerin saklanma ve silinme süreleri düzenlenmiştir.

Bu itibarla, Anayasa Mahkemesi kararlarındaki kanuni düzeyde eksik düzenleme bulunduğu yolundaki gerekçeler göz önüne alınmak suretiyle kanun koyucu tarafından 7315 sayılı Kanun'la yeni yasal düzenleme yapılmak suretiyle bu konudaki eksiklikler giderildiğinden; somut olayda, kişisel verilerin güvenliğinin sağlanması ve özel hayatın gizliliğinin korunması amacına yönelik olarak 7315 sayılı Kanun ile getirilen çerçevede değerlendirme yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Nitekim 7315 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten sonra Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun pek çok kararında (19/06/2023 günlü, E:2022/884, K:2023/1488; 09/02/2023 günlü, E:2022/667, K:2023/211; 23/01/2023 günlü, E:2022/882, K:2023/53 sayılı kararları) güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kaynaklı uyuşmazlıklarda 7315 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirme yapılması gerektiği belirtilmiştir.

Bu durumda, dava konusu işlemin, 7315 sayılı Kanun'a uygunluğu yönünden bir değerlendirme yapılması suretiyle karar verilmesi gerekirken, bu yönde bir değerlendirme yapılmaksızın, işlemin iptaline karar veren İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan, davacının öğrencilikten ilişiğinin kesilmesine ilişkin ilk işleme karşı açtığı davada, işlemin iptali yolunda ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı karara yönelik istinaf isteminin reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararı, Dairemizin 31/10/2024 günlü, E:2023/5129, K:2024/5232 sayılı kararıyla bozulmuş olup, oluşan bu yeni hukuki durum da değerlendirilerek bir karar verilmesi gerektiği açıktır.