Danıştay 2. Daire E.2023/6734 K.2024/2991

Davanın konusu

Davacı Sendika tarafından; Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi İnsan Kaynakları Daire Başkanlığının yayınladığı "İdari Hizmet Sözleşmeli Şef, Başpostacı, Başmühendis ve Teknik Şef Görevde Yükselme Sınavı" ile "İdari Hizmet Sözleşmeli Avukat, Mühendis, Mimar ve Şehir Plancısı Pozisyon Değişikliği Sınavı" duyurularında yer alan; “Başarılı olmaları halinde atamaları idari hizmet sözleşmeli personel statüsünde yapılacaktır.” ibaresinin iptali istenilmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca ilk incelemeyle görevli Tetkik Hâkimi Osman Alper Güvenç'in açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı Sendika tarafından; Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi İnsan Kaynakları Daire Başkanlığının yayınladığı "İdari Hizmet Sözleşmeli Şef, Başpostacı, Başmühendis ve Teknik Şef Görevde Yükselme Sınavı" ile "İdari Hizmet Sözleşmeli Avukat, Mühendis, Mimar ve Şehir Plancısı Pozisyon Değişikliği Sınavı" duyurularında yer alan; “Başarılı olmaları halinde atamaları idari hizmet sözleşmeli personel statüsünde yapılacaktır.” ibaresinin iptali istemiyle görülmekte olan işbu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 4575 sayılı Kanun ile değişik 24. maddesinin 1. fıkrasında;

''Danıştay ilk derece mahkemesi olarak:

a) (Değişik: 2/7/2018 – KHK-703/184 md.) Cumhurbaşkanı kararlarına,

b) (Değişik:2/7/2018–KHK-703/184 md.) Cumhurbaşkanınca çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri dışındaki düzenleyici işlemlere,

c) (Değişik:2/7/2012-6352/45 md.) Bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere,

d) Danıştay İdari Dairesince veya İdari İşler Kurulunca verilen kararlar üzerine uygulanan eylem ve işlemlere,

e) Birden çok idare veya vergi mahkemesinin yetki alanına giren işlere,

f) Danıştay Yüksek Disiplin Kurulu kararları ile bu Kurulun görev alanı ile ilgili Danıştay Başkanlığı işlemlerine, Karşı açılacak iptal ve tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülmeyen kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan idari davaları karara bağlar.' hükmüne yer verilmiştir.

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinde; bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinin bu Kanunla verilen görevleri yerine getirmek üzere kurulmuş "genel görevli" mahkemeler olduğu kurala bağlandıktan sonra, aynı Kanun'un 5. maddesinde; idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalar ve ilk derecede Danıştayda çözümlenecek olanlar dışındaki davaları çözümleyeceği belirtilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/3-a maddesinde; dilekçelerin görev ve yetki yönünden inceleneceği, 15/1-a maddesinde; 14. maddenin 3/a bendine göre idari yargının görevli olduğu konularda, görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, idari davalarda genel yetkiyi düzenleyen 32. maddesinin 1. fıkrasında, göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanun'da veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesinin, dava konusu idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi olduğu hükme bağlanmış; aynı maddenin 2. fıkrasında ise, bu Kanun'un uygulanmasında yetkinin kamu düzeninden olduğu vurgulanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen 2575 sayılı Kanun'un 24/1-c maddesi uyarınca bir idari davanın, ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştayda görülebilmesinin ilk koşulu, idari davaya konu edilen idari işlemin düzenleyici nitelikte olmasıdır. İdare hukukunda, düzenleyici işlem, idarenin, aynı durumda olan idare edilenler için bağlayıcı, soyut hukuk kuralı koyan, yani normatif nitelikte olan tek yanlı tasarruflarına verilen addır.

Sözlük anlamı ile "düzenli hale koymak, düzen vermek, tanzim ve tertip etmek" olarak tanımlanan "düzenleme", kamu hukukunda "kural koyma" ile eş anlamlıdır. Kural ise, hukukta; sürekli, soyut, nesnel, genel durumları belirleyen ve gösteren norm olarak tanımlanmaktadır. Yasama organının yasama tasarrufları dışında idare, Anayasa ve yasal düzenlemelerden aldığı yetki ile kural koyma, düzenleme yapma yetkisine sahiptir.

Düzenleme yetkisini kullanarak yönetmelik, genelge gibi düzenleyici işlemleri yapan idarenin bir işleminin "düzenleyici" nitelik taşıdığının kabul edilebilmesi için, söz konusu işlemin sürekli, soyut, nesnel, genel durumları belirleyen ve gösteren hükümler içermesi, başka bir anlatımla, belirtilen nitelikte kurallar koymuş olması gerekir.

"Kural işlemler" (ya da diğer adıyla "genel düzenleyici işlemler"), yukarıda da değinildiği üzere, üst hukuk normuna uygun olarak hukuk düzenine yeni kural getiren ya da olan bir kuralı değiştiren veya kaldıran işlemlerdir.

Öte yandan, bazı idari işlemlerin, "genel" olmalarına karşın, düzenleyici işlem niteliğinde olmadıklarını da belirtmek gerekir. Bir işlemin kural (düzenleme) olup olmadığı, salt bunları yapanların niteliklerine göre değil, bu işlemlerin içerikleri ve doğurdukları hukuksal sonuçlar da göz önünde bulundurulmak suretiyle saptanmalıdır.

Dava konusu edilen sınav duyurusu işleminin dayanağı olan Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde Çalıştırılacak İdari Hizmet Sözleşmeli Personel Hakkında Yönetmelik 19/11/2019 günlü, 30953 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş, bu Yönetmeliğe 13/05/2022 günlü, 31834 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile eklenen Geçici 2. maddede, ''(1) 22/1/1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli II sayılı cetvele tabi görev yapan personelden,

bu Yönetmelikte belirtilen genel ve özel şartları taşıyan ve görevde yükselme ve pozisyon değişikliği sınavını kazanmaları halinde idari hizmet sözleşmeli olarak atanmayı kabul edenler, açılacak idari hizmet sözleşmeli personel görevde yükselme veya pozisyon değişikliği sınavlarına katılabilirler. Başarılı olanların atanmaları, idari hizmet sözleşmeli personel statüsünde yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; dava konusu edilen sınav duyurularında yer alan cümlenin; Yönetmelik'te yer alan hükmün tekrarı niteliğinde olduğu, yeni bir kural getirmediği ve bu içeriğiyle düzenleyici işlem niteliği taşımadığı anlaşıldığından, anılan cümlenin iptali isteminden doğan uyuşmazlığın 2575 sayılı Kanun'un yukarıda belirtilen 24. maddesinde sayılan ve ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülecek davalar arasında yer almadığı sonucuna varılmıştır. Netice itibarıyla, düzenleyici işlem niteliğinde bulunmayan dava konusu işlemin iptali istemiyle açılmış olan bu davanın görüm ve çözümü, 2576 sayılı Kanun'un 5. maddesi gereğince idare mahkemesine ait bulunmaktadır.

(X) KARŞI OY

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun değişik 24. maddesinde. Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak, Cumhurbaşkanı kararlarına, Cumhurbaşkanınca çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri dışındaki düzenleyici işlemlere, Bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere karşı açılacak iptal ve tam yargı davalarını karara bağlayacağı hükmüne yer verilmiştir.

Bakılan uyuşmazlıkta; dava konusu edilen Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi İnsan Kaynakları Daire Başkanlığının yayınladığı "İdari Hizmet Sözleşmeli Şef, Başpostacı, Başmühendis ve Teknik Şef Görevde Yükselme Sınavı" ile "İdari Hizmet Sözleşmeli Avukat, Mühendis, Mimar ve Şehir Plancısı Pozisyon Değişikliği Sınavı" duyurularında.

“Başarılı olmaları halinde atamaları idari hizmet sözleşmeli personel statüsünde yapılacaktır." ibaresinin iptali istemiyle açılan işbu davanın anılan sınav duyuruları ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlem niteliğinde olduğundan ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'da görülmesi gerektiği oyuyla, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.