Danıştay 2. Daire E.2024/1346 K.2024/3347

Dava Konusu İstem

Davacı; Gevaş Belediye Başkanlığında görev yaptığı döneme ilişkin İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Kontrolörlüğünün ... günlü, ... sayılı denetim raporuna istinaden, kamu zararına sebebiyet verdiğinden bahisle adına çıkarılan 10.888.240,51 TL borcun 7 gün içerisinde ödenmesi, ödenmemesi halinde ise 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca işlem yapılacağı yolunda tesis edilen ... günlü, ... sayılı ödeme emrinin iptali istemiyle dava açmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ...

İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait muhakeme masrafı, vergi cezası ve para cezası gibi asli alacaklar ile gecikme zammı, faiz gibi fer'i amme alacaklarının, ayrıca özel hukuk ilişkisinden doğanlar dışında kalan ve amme hizmetlerinden doğan diğer alacaklar ile bunların takip masraflarının takip ve tahsili hakkında 6183 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı açık olup, dava konusu borcun amme alacağı niteliğinde olmadığı, bir başka ifadeyle 6183 sayılı Kanun kapsamına girmediği,

dolayısıyla bu borcun 6183 sayılı Kanun kapsamında takip ve tahsili yoluna gidilemeyeceği anlaşılmakla, söz konusu borcun 6183 sayılı Kanun kapsamında takibi ve tahsili yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; istinaf başvurusuna konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu ve kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine hükmedilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; 6183 sayılı Kanun'un 1. maddesinde; akitten, haksız fiilden ve haksız iktisaptan kaynaklananlar dışındaki amme alacaklarının bu Kanun uyarınca tahsil edileceğinin düzenlendiği, uğranılan kamu zararının davacının idari işlemlerinden kaynaklandığı ve bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Davacı tarafından cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile İdare Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Başkanlık Kurulunun 19/07/2023 günlü, K:2023/33 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 2. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Danıştay Dördüncü Dairesine; Danıştay Dördüncü Dairesi tarafından ise, 05/03/2024 günlü, E:2023/6446, K:2024/1487 sayılı gönderme kararıyla Danıştay İkinci Dairesine iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının, davalı idarede görev yaptığı döneme ilişkin olarak İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Kontrolörlüğünün ... günlü, ... sayılı denetim raporuna istinaden, kamu zararına sebebiyet verdiğinden bahisle adına çıkarılan 10.888.240,51 TL borcun 7 gün içerisinde ödenmesi, ödenmemesi halinde ise 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca işlem yapılacağı yolunda ... günlü, ... sayılı ödeme emrinin düzenlenmesi üzerine, bu ödeme emrinin iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Dava konusu işlem tarihi itibarıyla yürürlükte olan haliyle 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun, "Kamu zararı" başlıklı 71. maddesinde, kamu zararı, kamu görevlilerinin, kast, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan, mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda, kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması şeklinde açıklanmış; kamu zararının belirlenmesinde, iş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması, mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması, transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

iş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması, idare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması, mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılmasının esas alınacağı hususu belirtilmiş; son fıkrasında, kamu zararının, bu zarara neden olan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzel kişilerden tahsiline ilişkin usul ve esasların, (mülga) Maliye Bakanlığının teklifi üzerine (mülga) Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği hükmüne yer verilmiştir.

Anılan hükme istinaden 19/10/2006 günlü, 26324 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 1. maddesinde, bu Yönetmelik'in amacının, kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararlarının tahsiline ilişkin usul ve esasları belirlemek olduğu.

4. maddesinde, kamu zararının, kamu görevlilerinin, kast, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda, kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasından doğan zarar olduğu. 7. maddesinde, kamu zararlarının, 6. maddede belirtilen hususlar göz önünde bulundurulmak suretiyle kontrol, denetim veya inceleme, Sayıştayca kesin hükme bağlama sonucunda tespit edileceği.

10. maddesinin 2. fıkrasında, kontrol, denetim veya inceleme sonucunda tespit edilen kamu zararından doğan alacakların, sorumlulara ve ilgililere tebliğ işlemlerine, 7/A maddesi gereğince yapılacak değerlendirme işlemlerinin tamamlanarak, değerlendirme formunun takibe yetkili birime ulaştırıldığı tarihten itibaren beş iş günü içerisinde başlanacağı, tebliğde; borcun miktarı, sebebi, doğuş tarihi, faiz başlangıç tarihi, ödeme yeri belirtileceği ve sorumlulara ve/veya ilgililere ödeme, itiraz veya sulh teklifinde bulunmak üzere otuz gün süre verileceği, sorumluların ve/veya ilgililerin varsa itirazları 15 gün içinde sonuçlandırılacağı;

bu süre içinde sonuçlandırılmayan başvuruların reddedilmiş sayılacağı; itirazın, merkezde üst yönetici, taşrada ise idarenin taşrada bulunan en üst yöneticisi tarafından, gerek görülmesi halinde harcama birimi ve/veya hukuk biriminin de görüşüne başvurularak sonuçlandırılacağı.

12. maddesinde, kamu zararından doğan alacakların, sorumlulardan ve/veya ilgililerden, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte tahsil edileceği, tespit edilen kamu zararlarının rızaen ve sulh yolu ile ödenme, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre takas yapılmak ve 2004 sayılı Kanun hükümleri uygulanmak suretiyle tahsil edileceği.

22. maddesinde, alacağın takibinden sorumlu birim yöneticilerinin, mahkemeye veya icraya intikal ettirilen alacakların takibinin hangi aşamada olduğunu ilgili hukuk birimleri nezdinde izlemek, icra dairelerince tahsil edildiği bildirilen paraların muhasebe biriminin veznesine veya banka hesabına yatırılmasını ve sorumluların ve/veya ilgililerin borçlarına mahsubunu sağlamak zorunda oldukları düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden, kamu görevlilerinin, kast, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan, mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda ortaya çıkan kamu zararının, sorumlularca ve/veya ilgililerce rızaen veya sulhen ödenmesi suretiyle ya da 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre takas yapılmak veya 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümleri uygulanmak suretiyle tahsil edileceği anlaşıldığından, 6183 sayılı Kanun hükümleri uyarınca ödeme emri yoluyla tahsiline yönelik olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık; dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.