Danıştay 2. Daire E.2025/3502 K.2025/4784

Dava Konusu İstem

Dava, 3. sınıf emniyet müdürü olarak görev yapan davacının, Emniyet Genel Müdürlüğü ... Daire Başkanlığında ... olarak görevli olduğu dönemde "Görevin takdir ve yerine getirilmesinde hoşgörü ve savsaklama göstermek" suçunu işlediğinden bahisle, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 13. ve 15. maddeleri uyarınca 11 günlük aylık kesimi cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin Danıştay İkinci Dairesinin 15/01/2024 günlü, E:2021/6655, K:2024/275 sayılı "uyuşmazlığın esası incelenerek karar verilmesi" yolundaki bozma kararına uyularak verilen temyize konu kararıyla. Emniyet Genel Müdürlüğü ...

Dairesi Başkanlığınca Kilis/Öncüpınar Konaklama Tesisinde kurulu Parmak İzi ve Kimlik Tespit Sisteminin diğer konaklama tesislerini de kapsayacak şekilde yaygınlaştırılmasını sağlamak amacıyla "Konaklama Tesislerinin Mevcut Parmak İzi Tespit Sistemine Entegrasyonu" adı altında oluşturulan, aranan kişilerin ve yurda girişi yasak olanların sorgulanmasını sağlayacak mekanizmaya sahip olmayan bir sistemi kurmak ve kabul etmek, sistem yönetiminde yüklenici firmanın tek yetkili olmasına imkan vermek, eksikliklerine rağmen sistemi kabul etmek, sistemin veri tabanında bulunan yabancılara ait verilerin gizliliğini koruyamamak,

bu bilgilere yüklenici firmanın erişimine olanak vermek suretiyle ilgili personelin görevlerini kötüye kullandıkları ve edimin ifasına fesat karıştırdıkları iddiası üzerine davacının da aralarında bulunduğu bir kısım personel hakkında başlatılan adli ve idari soruşturma sonucunda dava konusu işlemin tesis edildiği. "Görevi Kötüye Kullanma" suçundan yürütülen yargılama neticesinde ...

Asliye Ceza Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla davacının görevi ihmal suçundan "beraatine" karar verilmekle birlikte, dosya incelendiğinde, "görevin takdir ve yerine getirilmesinde hoşgörü (müsamaha) veya savsaklama göstermek" fiilini işlediği sonucuna varıldığı, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 13. maddesinde söz konusu fiile kınama cezası verileceğinin düzenlendiği, ancak Devletin veya kişilerin zarar uğraması veya hizmetin gecikmesi, durması ya da aksaması durumunda daha ağır bir cezanın verilebileceğinin hükme bağlandığı,

davacının "Görevin takdir ve yerine getirilmesinde hoşgörü (müsamaha) veya savsaklama göstermek" fiilini işlediğinin sabit olduğu ve söz konusu disiplinsizliğin "kınama" cezasını gerektirdiği, daha ağır bir ceza verilmesi için ortada somut ve ilgili hükümde sayılan ağırlaştırıcı nedenlerden birinin olması gerektiği, bu kapsamda ceza mahkemesi kararında ve dava konusu işlemde de belirtildiği üzere davacının söz konusu fiili özel bir kasıt olmadan ihmali bir davranışla gerçekleştirdiği, yine bu ihmali davranış nedeniyle Devletin veya kişilerin zarara uğraması veya hizmetin gecikmesi, durması ya da aksaması durumunun söz konusu olmadığı,

dosyaya bu hususu ispatlar nitelikte herhangi bir bilgi ve belgenin sunulmadığı, dava konusu işlem tesis edilirken "yabancılara ait verilerin üçüncü tarafların eline geçmesi halinde devletimizin ve yabancı şahısların zarar göreceği açık olmasına karşın gereken hassasiyeti göstermeyerek" ifadesine yer verilmek suretiyle ihtimale binaen daha ağır ceza verilmesi yoluna gidildiği,

dolayısıyla olayda cezayı ağırlaştırıcı bir nedenin bulunup bulunmadığı noktasında ayrıntılı bir değerlendirme yapılarak ve somut tespitlerde bulunulmak suretiyle işlem tesis edilmesi gerekirken, yeterli ve gerekli inceleme yapılmaksızın tesis edilen işlemde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir.

Daire Kararının Özeti :Davalı idarenin temyiz başvurusu üzerine, Danıştay İkinci Dairesinin 27/03/2025 günlü, E:2024/4281, K:2025/1556 sayılı kararıyla; Mahkeme kararının usul ve hukuka uygun olduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle İdare Mahkemesi kararı onanmıştır.

KARAR DÜZELTME TALEBİNDE

BULUNANIN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülerek, Danıştay İkinci Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Karar düzeltme isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, davalı idarenin karar düzeltme isteminin kabulü ile Danıştay İkinci Dairesinin 27/03/2025 günlü, E:2024/4281, K:2025/1556 sayılı kararı kaldırılarak uyuşmazlığın esası yeniden incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

3. sınıf emniyet müdürü olarak görev yapan davacının, Emniyet Genel Müdürlüğü ... Dairesi Başkanlığında görev yaptığı dönemdeki fiili nedeniyle hakkında açılan disiplin soruşturması sonucunda, "Görevin takdir ve yerine getirilmesinde hoşgörü ve savsaklama göstermek" suçunu işleyerek Devleti ve kişileri zarara uğrattığından bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 13. maddesi gereğince 10 ay kısa süreli durdurma cezasıyla cezalandırılmasına, ancak geçmiş hizmetleri olumlu ve tecziyesi bulunmadığından aynı Tüzüğün 15. maddesi uygulanarak 11 günlük aylık kesimi cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararının iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Uyuşmazlığa konu disiplin cezasının tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün "Görevin takdir ve yerine getirilmesinde hoşgörü veya savsaklama" başlıklı 13. maddesinde, "Bu Tüzükte disiplin suçu olarak saptanan eylem, işlem, tutum ve davranışlar dışında herhangi bir biçimde görevin takdir ve yerine getirilmesinde hoşgörü veya savsaklaması görülen memura kınama cezası verilir.

Bu hoşgörü veya savsaklama Devleti veya kişileri zarara uğratmış veya hizmetin gecikmesine, durmasına ya da aksamasına neden olmuşsa, durumun ağırlığına ve zararın derecesine göre, daha ağır bir ceza verilebilir." hükmü yer almış olup; aynı Tüzük'ün 15. maddesinde, "Kararın verildiği güne kadar geçmiş hizmetleri olumlu ve sicilleri iyi olan memurlara Tüzükte gösterilen cezanın bir derece aşağısı uygulanabilir." kuralına yer verilmiştir.

7068 sayılı Kanun'un "Disiplin cezaları" başlıklı 7. maddesinin 2. fıkrasında, "Kurumda geçmiş hizmetleri sırasında çalışmaları olumlu bulunan ve iyi veya çok iyi derecede değerlendirme puanı alan personel için verilecek cezalarda bir derece hafif olanı uygulanabilir." hükmü.

8. maddesinin 2. fıkrasında, ''Kınama cezasını gerektiren fiiller şunlardır: ... ı) Bu fıkrada disiplinsizlik olarak saptanan eylem, işlem, tutum ve davranışlar dışında herhangi bir biçimde görevin takdir ve yerine getirilmesinde müsamaha ve savsaklama göstermek'' hükmü; aynı Kanun'un ağırlaştırıcı nedenleri düzenleyen 10. maddesinin 10. fıkrasında, "Görevin takdir ve yerine getirilmesinde müsamaha veya savsaklama fiili Devleti veya kişileri zarara uğratmış veya hizmetin gecikmesine, durmasına ya da aksamasına neden olmuşsa durumun ağırlığına ve zararın derecesine göre daha ağır cezalardan birisi verilebilir." hükmü.

Geçici 1. maddesinin 1. fıkrasında da, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 657 sayılı Kanun, 6413 sayılı Kanun ve 3201 sayılı Kanun ile 23/3/1979 günlü, 7/17339 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükümlerine göre resen veya yetkili disiplin kurullarınca verilmiş olan disiplin cezaları, bu Kanun hükümleri uyarınca verilmiş addolunur." hükmü bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Ülkemize çeşitli yollardan gelen Suriyeli sığınmacıların barındırılması, güvenliklerinin sağlanması, ülkeye giriş-çıkışları ve benzeri konularda gerekli tedbirlerin alınması amacıyla 2012 yılında AFAD Başkanlığı koordinesinde Kilis ili, Öncüpınar Konaklama Tesisinde otomatik parmak izi ve kimlik tespit sistemi (AFİS) kurularak, tesislere giriş-çıkışların kontrolüne ilişkin bir sistem oluşturulduğu, bu sistemin diğer konaklama tesislerini de kapsayacak şekilde yaygınlaştırılmasını sağlamak amacıyla Emniyet Genel Müdürlüğü ...

Dairesi Başkanlığı bünyesinde "Konaklama Tesislerinin Mevcut Parmak İzi Tespit Sistemine Entegrasyonu" adı altında bir sistemin projelendirildiği, 2013 yılında yapılan iki ayrı ihale sonucunda oluşturulan entegrasyon sistemine yönelik; aranan kişilerin ve yurda girişleri yasak olanların sorgulanmasını sağlayacak mekanizmaya sahip olmayan bir sistemin kurulduğu, sistem yönetiminde yüklenici firmanın tek yetkili olmasına imkan verildiği,

eksikliklerine rağmen sistemin kabul edildiği ve sistemin veri tabanında bulunan yabancılara ait verilerin gizliliğini koruyamayarak bu bilgilere yüklenici firmanın erişimine olanak verildiği iddiasıyla anılan Daire Başkanlığında ... olarak görev yapan davacının da aralarında bulunduğu ilgililer hakkında açılan soruşturma neticesinde düzenlenen disiplin soruşturma raporunda.

Konaklama Tesislerinin Mevcut Parmak İzi Tespit Sistemine Entegrasyonu sisteminde, kişinin aranıp aranmadığı veya yurda girişinin yasak olup olmadığını sorgulayacak mekanizmanın olmamasında herhangi bir yasal sorumluluğun bulunmadığı, teknik şartnameler için kendilerine özel bir iş tanımı verilmediği ve ihale sürecine ilişkin işlemlerin mevzuat hükümlerine uygun olduğu,

yine ihaleler sonucunda muayene kabul komisyonu tutanaklarının mevcut şartnameler ve sözleşmelere göre tanzim edilmesi nedeniyle görevin takdir ve yerine getirilmesinde hoşgörü ve savsaklama gösterildiği iddiası sübuta ermediğinden ceza tayinine mahal olmadığı yönünde mütalaada bulunulmuş, ancak entegrasyon sisteminin veri tabanında sorumlulukları altında bulunan ve gizli tutulması gereken başta Suriyeli sığınmacılar olmak üzere konaklama ve barınma tesislerinde barındırılan yabancılara ait bilgilere yetkisiz olduğu halde yüklenici firma yetkililerinin erişimini engelleyici yeterli önlemin alınmadığı,

yabancılara ait verilerin üçüncü kişilerin eline geçmesi halinde Devletin ve yabancı şahısların zarar göreceğinin açık olmasına karşın gerekli hassasiyet gösterilmeyerek "Görevin takdir ve yerine getirilmesinde hoşgörü ve savsaklama göstermek" suçu işlenerek Devletin ve kişilerin zarara uğratıldığından bahisle davaya konu disiplin cezası tesis edilmiştir.

Dava konusu disiplin cezasının dayanağı niteliğindeki soruşturma raporu ve ekleri birlikte incelendiğinde; ülkemizde geçici olarak koruma kapsamında bulundurulan yabancı uyruklu şahısların Türkiye'de kaldıkları süre içerisinde kimliklerinin tespiti, tesislere giriş-çıkışlarda kontrollerinin ve ihtiyaçlarının sağlanmasına yönelik biyometrik ve demografik verilerin kayıt altına alınması amacıyla 2012 yılında Kilis ili, Öncüpınar Konaklama Tesisinde ihale yoluyla kurulan AFİS sistemine ilişkin teknik şartnamenin 3.3. maddesinde, sistemin 7 gün 24 saat on parmak izi, kimlik kartı bilgileri ve fotoğraf bilgileri girişine,

araştırmaya ve istatistik almaya açık olacağı, 4.1. maddesinde, tüm verilerin otomatik olarak yedekleneceği bir sistem ve yazılım yapılacağı, 4.6. maddesinde, idarenin her talebinde yüklenicinin sistemdeki on parmak, fotoğraf, kimlik ve benzeri bilgileri NIST standardı formatında idareye vereceği, 4.41. maddesinde de, herhangi bir kurumla veri alışverişi ihtiyacı doğması ve idare tarafından istenmesi durumunda, yüklenicinin gerekli olan bağlantıyı web servislerle HTTPS üzerinden güvenli olarak sağlayacağı, talep eden kurumla, yüklenicinin karşılıklı olarak çalışılacağının belirtilmiş olduğu,

söz konusu hükümlerle yüklenici firmanın sistemdeki verilere erişimine izin verildiği, ihtiyaç duyulacak bilgilerin sistemden firma tarafından alınarak idareye verilmesi öngörülerek, sistem yönetiminin yüklenici firmaya bırakıldığı anlaşılmaktadır.

Bu sistemin, 13/02/2013 tarihinde diğer konaklama tesislerini de kapsayacak ve bir merkezden idare edilecek şekilde birleştirilmesini sağlamak amacıyla Emniyet Genel Müdürlüğü ...

Dairesi Başkanlığının Veri Merkezine taşındığı ve aynı yüklenici firma tarafından "Konaklama Tesislerinin Mevcut Parmak İzi Tespit Sistemine Entegrasyonu" adı altında bir sistemin kurulum çalışmalarına başlandığı, 27/05/2013 ve 22/11/2013 tarihlerinde ihalelerinin yapıldığı, entegrasyon sisteminin teknik şartnamesinin 6.1. maddesinde, sistem yaygınlaştırma işlerinde.

Kilis ili, Öncüpınar Konaklama Tesisleri Merkez Yönetiminin, 21/03/2012 tarihinde yaptığı ihale sonucu aldığı ve bilahare idarenin veri merkezine taşınan AFİS (otomatik parmak izi tespit sistemi) ve giriş çıkış kontrol sistemi kapsamında alımı yapılan yazılımların kullanılacağı, 9.2.6. maddesinde, merkezde toplanacak misafirlerin demografik verilerinin, AFAD başta olmak üzere ihtiyacı olan diğer kurumlara web servisi veya replikasyon şeklinde merkezden sunulması suretiyle çalışacak bir sistemin tasarlandığı,

bu maddedeki işlemlerin yüklenici ve idareyle ortaklaşa gerçekleştirileceği, 11.2. maddesinde de şartnamede özel olarak belirtilen garanti şartları dışında alımı yapılan tüm ürünlerin en az 2 yıl süreyle 7/24 (yedi gün, yirmi dört saat) donanımsal ve yazılımsal garanti altında olacağı kurala bağlanmıştır.

Uyuşmazlık konusu olayda, davalı idarece başlatılan disiplin soruşturması sonucunda, "Konaklama Tesislerinin Mevcut Parmak İzi Tespit Sistemine Entegrasyonu" sisteminin gerek yazılım gerekse donanım aşamalarına ilişkin yapılan ihalelerin mevzuata uygun olduğu tespit edilmiş, dolayısıyla disiplin cezasını gerektirir bir fiilin bulunmadığı belirtilmiştir.

Kilis ili, Öncüpınar Konaklama Tesisinin mevcut sisteminde, yüklenici firmanın sistem yönetimini üstlendiği, "Konaklama Tesislerinin Mevcut Parmak İzi Tespit Sistemine Entegrasyonu" sisteminde de, aynı yüklenici firma tarafından Kilis İli Öncüpınar Konaklama Tesisleri Merkez Yönetiminin 21/03/2012 tarihinde yaptığı ihale sonucu aldığı yazılımın kullanılmasının öngörüldüğü,

tasarlanan sistemdeki işlemleri yüklenici ve idarenin ortaklaşa gerçekleştireceği düzenlenmiş olup, ülkemize gelen çoğunluğu Suriyeli sığınmacılardan oluşan yabancıların sayısının artması karşısında gerekli güvenlik önlemlerinin alınabilmesi için daha önce uygulaması olmayan, yeni kurulan ve işletilmeye çalışılan entegrasyon sisteminde, yüklenici firmanın kurulum ve yaygınlaştırma sırasında ortaya çıkan aksaklıkların giderilmesi, eksik olan hususların tamamlanması ve gerek donanım gerekse yazılım konularında iki yıl süreyle devam eden garanti kapsamında teknik destek vermesi gerektiği görülmüştür.

Öte yandan; davacı hakkında disiplin soruşturmasına konu fiili nedeniyle görevi kötüye kullanma isnadıyla açılan ceza davasında; ... Asliye Ceza Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı beraat kararının, ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla bozulması sonrasında anılan Ceza Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla kamu davasının dava zamanaşımı nedeniyle düşürülmesine karar verilmiştir.

Bu durumda, dava dosyası ile dava konusu işlemin dayanağı niteliğindeki soruşturma raporu ve ekleri incelendiğinde davacının fiilinin görevin takdir ve yerine getirilmesinde hoşgörü ve savsaklama göstermek olarak değerlendirilemeyeceği kanaatine varıldığından, davaya konu tesis edilen disiplin cezası işleminde hukuka uyarlık, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Danıştay dava daireleri ile idari veya vergi dava daireleri kurulları tarafından verilen kararların düzeltme yolu ile yeniden incelenebilmelerini gerektiren nedenler, 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesinin 1. fıkrasında gösterilmiş olup, davalı idarece ileri sürülen düzeltme nedenlerinin anılan maddede sayılan nedenlere uymadığı anlaşıldığından karar düzeltme isteminin reddi gerektiği oyuyla çoğunluk kararına katılmıyorum.