Danıştay 2. Daire E.2025/3888 K.2025/5852

1- "Görev grupları" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde "başrepartitör" unvanına yer verilmemesi nedeniyle eksik düzenlemenin,

2- "Görevde yükselme sınavı sonucunda atancaklarda aranacak özel şartlar" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (c), (e), (f), (ı), (i), (j), (n), (ö), (u), (ü), (y), (vvv), (yyy), (aaaa), (bbbb) bentlerinin ve aynı maddede "programcı" ünvanına yer verilmemesi nedeniyle eksik düzenlemenin,

3- "Sözlü sınav" başlıklı 13. maddesinin 2. fıkrasının,

4- "Başarı sıralaması" başlıklı 14. maddesinin 1. fıkrasının,

5- "Sınav kurulu ve görevleri" başlıklı 17. maddesinde yer alan "lisansüstü öğrenim hariç" ibaresinin,

6- "Öğrenim şartı" başlıklı Geçici 1. maddesinin iptali istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Danıştay İkinci Dairesinin 24/05/2023 günlü, E:2018/1595, K:2023/2922 sayılı kararıyla;

25/12/2017 günlü, 30281 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin. "Görev grupları" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde "başrepartitör" ünvanına yer verilmemesi nedeniyle eksik düzenlemenin.

"Görevde yükselme sınavı sonucunda atancaklarda aranacak özel şartlar" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (c), (e), (f), (ı), (i), (j), (n), (ö), (u), (ü), (y), (vvv), (yyy), (aaaa), (bbbb) bentlerinin ve aynı maddede "programcı" unvanına yer verilmemesi nedeniyle eksik düzenlemenin. "Sözlü sınav" başlıklı 13. maddesinin 2. fıkrasının. "Başarı sıralaması" başlıklı 14. maddesinin 1. fıkrasının.

"Öğrenim şartı" başlıklı Geçici 1. maddesinin iptali istemi yönünden davanın reddine,

Anılan Yönetmelik'in "Sınav kurulu ve görevleri" başlıklı 17. maddesinde yer alan "lisansüstü öğrenim hariç" ibaresinin iptaline karar verilmiştir. Kararın taraflarca temyiz edilmesi üzerine; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 28/04/2025 günlü, E:2023/3034, K:2025/924 sayılı kararıyla davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, temyize konu kararın iptale ilişkin kısmının bozulmasına; davacının temyiz isteminin reddine, kararın davanın reddine ilişkin kısmının onanmasına karar verilmiş; böylelikle kararın davanın reddine ilişkin kısmı kesinleşmiştir.

DAVACININ İDDİALARI

Davacı Sendika tarafından; davalı idare tarafından yapılacak veya yaptırılacak görevde yükselme sınavlarına ilişkin işlemleri yürütmek üzere beş kişiden oluşacak sınav kurulunun salt lisans mezuniyetine sahip kişilerden teşekkül etmesi halinde, doktora veya yüksek lisans yapmış personele yapılacak sınavın, gerek ölçme ve değerlendirmede gerekse sözlü sınavın yapılma gayelerinden olan, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı ölçme hususunda şüphe doğuracağı, düzenlemenin kariyer ve liyakat ilkelerine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALI İDARENİN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından; kurumda yapılan görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavlarında, sınava katılan personelin lisansüstü öğrenimine ilişkin bilgi düzeyi ölçülmediğinden, sözlü sınavı yapacak olan kurul üyelerinin lisansüstü öğrenim görmüş kişilerden seçilmesine ihtiyaç bulunmadığı savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Bozma kararına uyularak, dava konusu düzenleyici işlemin 17. maddesinde yer alan "lisansüstü öğrenim hariç" ibaresinin iptali istemi yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava, 25/12/2017 tarihli ve 30281 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin.

"Görev grupları" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde "başrepartitör" unvanına yer verilmemesi nedeniyle eksik düzenlemenin, "Görevde yükselme sınavı sonucunda atancaklarda aranacak özel şartlar" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (c), (e), (f), (ı), (i), (j), (n), (ö), (u), (ü), (y), (vvv), (yyy), (aaaa), (bbbb) bentlerinin ve aynı maddede "programcı" unvanına yer verilmemesi nedeniyle eksik düzenlemenin, "Sözlü sınav" başlıklı 13. maddesinin 2. fıkrasının, "Başarı sıralaması" başlıklı 14. maddesinin 1. fıkrasının, "Sınav kurulu ve görevleri" başlıklı 17. maddesinde yer alan "lisansüstü öğrenim hariç" ibaresinin,

"Öğrenim şartı" başlıklı Geçici 1. maddesinin iptali istemiyle açılmıştır. Danıştay İkinci Dairesinin 24/05/2023 tarihli ve E:2018/1595, K:2023/2922 sayılı kararı ile dava konusu Yönetmelik'in "Sınav kurulu ve görevleri" başlıklı 17. maddesinde yer alan "lisansüstü öğrenim hariç" ibaresinin iptaline, anılan Yönetmelik'in dava konusu edilen diğer maddelerine yönelik davanın reddine karar verildiği,

bu kararın taraflarca temyiz edilmesi üzerine yapılan inceleme sonucunda, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 28/04/2025 tarihli ve E:2023/3034, K:2025/924 sayılı kararıyla Danıştay İkinci Dairesinin temyize konu 24/05/2023 tarihli ve E:2018/1595, K:2023/2922 sayılı kararının, davanın reddine ilişkin kısmının onanmasına, iptale ilişkin kısmının ise bozulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesinin 5. fıkrası uyarınca, temyiz üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca verilen kararlara uyulması zorunlu olduğundan, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma gerekçesi gözetilerek dosyanın incelenmesine geçildi.

Dava konusu Yönetmelik'in iptali istenen "Sınav kurulu ve görevleri" başlıklı 17. maddesinde "... Sınav kurulunu teşkil eden üyeler görevde yükselme sınavına alınacak personelden lisansüstü öğrenim hariç öğrenim ve bulundukları unvanlar itibariyle daha düşük seviyede olamazlar." hükmü yer almaktadır.

Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik'in 5. maddesinde, Devlet memurlarının bu Yönetmelik kapsamındaki görevlere atanabilmeleri için gerekli olan öğrenim düzeylerinin kurumları tarafından çıkarılacak yönetmeliklerinde unvanlar itibarıyla gösterileceği belirtilmiş ve maddede belirtilen görevler için asgari öğrenim düzeyleri; dört yıllık yüksek öğrenim, iki yıllık yüksek öğrenim ve orta öğrenim olarak kategorize edilmiştir.

Genel Yönetmelik'in 13. maddesinde, sınav kurulu veya kurullarının kurumlarca yaptırılacak sınavlara ilişkin görevde yükselme işlemlerini yürütmek üzere teşkil edileceği belirtilmiş, 12/A maddesinde ise sözlü sınavda, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından, adayın, sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, genel kültürü ve genel yeteneği, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı esas alınarak değerlendirme yapılacağı kuralı yer almıştır.

Şu hâlde, görevde yükselme işlemlerini yürütecek olan sınav kurulunun görevinin, atama yapılacak kadro veya pozisyonun gerektirdiği düzeydeki bilgi ve liyakati ölçmek olduğu anlaşılmaktadır.

Genel Yönetmelik'in 13. maddesinde, sınav kurulu üyelerinin “öğrenim ve ihraz ettikleri unvanlar itibarıyla” sınava alınacak personelden daha düşük seviyede olamayacağı öngörülmüştür. 657 sayılı Kanun'un liyakat ilkesi, kamu hizmetlerine giriş ve yükselmeyi adil ve eşit imkânlarla sağlamayı amaçlamakta olup, sınav kurulu üyeliği için belirlenen şartların da bu bağlamda, kurul üyelerinin adayları “atanılacak görevin gerektirdiği bilgi ve yetenekler” açısından adil ve doğru bir şekilde değerlendirebilmesine yöneliktir.

Genel Yönetmelik'in 13. maddesinde belirtilen “öğrenim seviyesi”nden personelin atanacağı unvan için kurumlarca aranan öğrenim düzeyinin anlaşılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Örneğin, atama yapılacak kadro için gerekli olan öğrenim düzeyi lisans ise, sınav kurulu üyelerinin de asgari lisans düzeyinde öğrenimlerinin olması yeterli olacaktır. Aksine yorum, sınav kurulu üyelerinin, adayların sahip olabileceği her türlü akademik dereceye göre belirlenmesini gerektireceğinden, pratikte uygulanabilirlikten uzak, sınav süreçlerini gereksiz şekilde karmaşıklaştırıcı sonuçlar doğuracaktır.

Bu durumda, anılan Yönetmelik'in 17. maddesinde yer alan ve dava konusu edilen “lisansüstü öğrenim hariç” ibaresinin, Yönetmelik kapsamında atanılacak unvanlar için lisansüstü öğrenim şartı aranmadığından ve dolayısıyla bu unvanlar için yapılacak sınavlarda bu düzeyde bilgi ölçme hedeflenmediğinden, yapılacak sınavların amacına ve kapsamına uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu Yönetmelik'in "Sınav kurulu ve görevleri" başlıklı 17. maddesinde yer alan "lisansüstü öğrenim hariç" ibaresinin iptali istemine yönelik davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Dairemizin 24/05/2023 günlü, E:2018/1595, K:2023/2922 sayılı kararının iptale ilişkin kısmının, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 28/04/2025 günlü, E:2023/3034, K:2025/924 sayılı kararıyla bozulması üzerine, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine göre Danıştay dava dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların temyizen bozulması halinde ısrar hakkı tanınmadığından bozma kararına uyularak, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten sonra dosyadaki bilgi ve belgeler de incelenmek suretiyle bozulan kısım yönünden işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı Sendika tarafından. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin, 25/12/2017 günlü, 30281 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmesi üzerine, "Görev grupları" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde "başrepartitör" ünvanına yer verilmemesi nedeniyle eksik düzenlemenin.

"Görevde yükselme sınavı sonucunda atancaklarda aranacak özel şartlar" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (c), (e), (f), (ı), (i), (j), (n), (ö), (u), (ü), (y), (vvv), (yyy), (aaaa), (bbbb) bentlerinin ve aynı maddede "programcı" unvanına yer verilmemesi nedeniyle eksik düzenlemenin. "Sözlü sınav" başlıklı 13. maddesinin 2. fıkrasının. "Başarı sıralaması" başlıklı 14. maddesinin 1. fıkrasının.

"Sınav kurulu ve görevleri" başlıklı 17. maddesinde yer alan "lisansüstü öğrenim hariç" ibaresinin ve "Öğrenim şartı" başlıklı Geçici 1. maddesinin iptali istemiyle incelenmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanlığı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabileceği kurala bağlanmıştır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 3. maddesinde, sınıflandırma, kariyer ve liyakat ilkeleri bu Kanun'un temel ilkeleri olarak belirlenmiş; kariyer ilkesi, Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıflar içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanını sağlamak; liyakat ilkesi, Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmak ve sınıflandırma ilkesi ise, Devlet kamu hizmetleri görevlerini ve bu görevlerde çalışan Devlet memurlarını görevlerinin gerektirdiği niteliklere ve mesleklere göre sınıflara ayırmak olarak tanımlanmıştır.

(Mülga) Bakanlar Kurulunun 15/03/1999 günlü, 99/12647 sayılı kararıyla kabul edilen, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik 18/04/1999 günlü, 23670 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş, Yönetmelik'in amacı, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak,

Devlet memurları ile 08/06/1984 günlü, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki kamu iktisadi teşebbüslerinde görev yapan sözleşmeli personelin görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esaslarının belirlenmesi olarak tespit edilmiş, Yönetmelik'in "Sınav kurulu ve görevleri" başlıklı 13. maddesinde. "Kurumlarca yaptırılacak sınavlara ilişkin görevde yükselme işlemlerini yürütmek üzere beş kişiden oluşan sınav kurulu veya kurulları teşkil edilir.

Sınav kurulu veya kurulları, atamaya yetkili amir veya görevlendireceği kişinin başkanlığında, atamaya yetkili amirce belirlenecek personel birimi temsilcisi veya temsilcileri ile diğer üyelerden teşekkül eder. İhtiyaç duyulması halinde kurum dışından kamu görevlileri arasından kurullara üye veya üyeler görevlendirilebilir.

Sınav kurulunu teşkil eden üyeler görevde yükselme sınavına alınacak personelden, öğrenim ve ihraz ettikleri unvanlar itibarıyla daha düşük seviyede olamazlar." hükmü yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik'in 5. maddesinde, Devlet memurlarının bu Yönetmelik kapsamındaki görevlere atanabilmeleri için gerekli olan öğrenim düzeylerinin, kurumlar tarafından çıkarılacak yönetmeliklerde, unvanlar itibarıyla gösterileceği belirtilmiş ve maddede belirtilen görevler için asgari öğrenim düzeyleri; dört yıllık yüksek öğrenim, iki yıllık yüksek öğrenim ve orta öğrenim olarak kategorize edilmiştir.

Genel Yönetmelik'in 13. maddesinde, sınav kurulu veya kurullarının kurumlarca yaptırılacak sınavlara ilişkin görevde yükselme işlemlerini yürütmek üzere teşkil edileceği, sınav kurulu üyelerinin “öğrenim ve ihraz ettikleri unvanlar itibarıyla” sınava alınacak personelden daha düşük seviyede olamayacağı belirtilmiş.

12/A maddesinde de, sözlü sınavda, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından, adayın, sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, genel kültürü ve genel yeteneği, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı esas alınarak değerlendirme yapılacağı kuralı yer almıştır.

Buna göre; görevde yükselme işlemlerini yürütecek olan sınav kurulunun görevinin, atama yapılacak kadro veya pozisyonun gerektirdiği düzeydeki bilgi ve liyakati ölçmek olduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda, Genel Yönetmelik'in 13. maddesinde belirtilen “öğrenim seviyesi”nden, personelin atanacağı kadro veya pozisyonlar için kurumlarca aranılan öğrenim düzeyinin anlaşılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Örneğin, atama yapılacak kadro veya pozisyon için gerekli olan öğrenim düzeyi lisans ise, sınav kurulu üyelerinin de asgari lisans düzeyinde eğitim görmüş olmaları yeterli olacaktır. Aksine yorum, sınav kurulu üyelerinin, adayların sahip olabileceği her türlü akademik dereceye göre belirlenmesini gerektireceğinden, uygulanabilirlikten uzak, sınav süreçlerini gereksiz şekilde karmaşıklaştırıcı sonuçlar doğuracaktır.

Dava konusu Yönetmelik'in iptali istenen "Sınav kurulu ve görevleri" başlıklı 17. maddesinde "... Sınav kurulunu teşkil eden üyeler görevde yükselme sınavına alınacak personelden lisansüstü öğrenim hariç öğrenim ve bulundukları unvanlar itibariyle daha düşük seviyede olamazlar." hükmü yer almaktadır.

Diğer taraftan, söz konusu Yönetmelik'in 8 ve 9. maddelerinde, görevde yükselme ve unvan değişikliği suretiyle atanılacak kadro veya pozisyonlar için gerekli olan öğrenim düzeylerinin belirlendiği ve düzenlemede “lisansüstü öğrenim” zorunluluğunun bulunmadığı görülmektedir.

Bu itibarla, Yönetmelik'in 17. maddesinde yer alan ve dava konusu edilen “lisansüstü öğrenim hariç” ibaresi, hem liyakat ilkesine hem de Genel Yönetmelik hükümlerine uygun olup; sınav kurulu üyelerinin atama yapılacak kadro veya pozisyonlar için aranılan öğrenim düzeyini taşıması esasına dayanan, makul, ölçülü ve amaca uygun bir düzenleme niteliğinde olduğundan dava konusu düzenleyici işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.