Danıştay 3. Daire E.2018/4624 K.2022/364

Dava konusu istem: Davacı adına, … İktisadi İşletmesi'nden alınamayan 2005 ve 2006 yıllarının muhtelif dönemlerine ait kamu alacağının tahsili amacıyla kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen … tarih ve … takip numaralı ödeme emrinin katma değer vergisi, vergi ziyaı cezası, gecikme faizine ilişkin kısmının iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Ödeme emrinin dava konusu edilen kısmının, davacının kanuni temsilcisi olduğu iktisadi işletmenin 2005 ve 2006 yıllarına ait yasal defter ve belgelerinin 2010 yılındaki kanuni temsilcisi tarafından incelemeye ibraz edilmemesi nedeniyle katma değer vergisi indirimlerinin reddi suretiyle işletme adına salınan vergi ve kesilen cezalara dayandığı, … tarih ve … sayılı yönetim kurulu kararı ile kanuni temsilcilik sıfatı sona eren davacının, bu tarihten sonra gerçekleşen defter ve belge ibraz etmeme eyleminden sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle ödeme emrinin dava konusu edilen kısmı iptal edilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusunun, usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılan Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacının asıl borçlu iktisadi işletmenin yönetim kurulu üyeliği görevini 03/08/2005-20/05/2006 tarihleri arasında ifa ettiği, ilgili dönemlere ilişkin defter ve belgelerin incelemeye ibraz edilmemesi neticesinde yapılan tarhiyat nedeniyle doğan borçlar için işletme adına düzenlenen ödeme emrine karşı dava açılmayarak borcun kesinleştiği, iktisadi işletmeden tahsil edilemeyen kamu alacağının söz konusu dönemde işletmenin kanuni temsilcisi olan davacıdan tahsili yoluna gidilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Vergi Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına, … İktisadi İşletmesi'nden tahsil edilemeyen 2005 ve 2006 yıllarına ilişkin muhtelif vergi, ceza ve fer'ilerinden oluşan kamu alacağının tahsili amacıyla müteselsil sorumlu sıfatıyla ödeme emri düzenlendiği anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 79. maddesinin 3. fıkrasında, kendisine haciz bildirisi tebliğ edilen üçüncü şahsın; borcu olmadığı veya malın yedinde bulunmadığı veya haczin tebliğinden önce borcun ödendiği veya malın tüketildiği ya da kusuru olmaksızın telef olduğu veya alacak borçluya veya emrettiği yere verilmiş olduğu gibi bir iddiada ise durumu, haciz bildirisinin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde tahsil dairesine yazılı olarak bildirmek zorunda olduğu,

üçüncü şahsın itiraz etmemesi halinde,mal elinde ve borç zimmetinde sayılacağı ve hakkında bu Kanun hükümlerinin tatbik olunacağı hükme bağlanmış olup, aynı Kanun'un 55. maddesinde, amme alacağını vadesinde ödemeyenlere 7 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir ödeme emri ile tebliğ olunacağı belirtildikten sonra ikinci fıkrasında;

ödeme emrinde borcun aslı ve ferilerinin mahiyet ve miktarı, nereye ödeneceği, müddetinde ödenmediği veya mal bildiriminde bulunmadığı takdirde borcun cebren tahsili ve borçlunun mal bildiriminde bulununcaya kadar hapis ile cezalandırılacağının kayıtlı bulunacağı belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Hukuk devletinde idari işlemlerin dayanağının ve gerekçesinin gösterilmesi hem idari işlem tesisi sırasında keyfiliğin önlenmesi, belli bir düzen ve disiplinin sağlanması hem de haklarında idari işlem tesis edilenlerin bunun nedenini daha kolay anlayıp, yasal haklarını kullanabilmeleri veya gerekli önlemleri alabilmeleri için zorunludur.

Buna göre ödeme emirlerinin kanunda yazılı şekil unsurlarını taşıması da bu ilkenin bir sonucudur. Takibe konu kamu alacağının niteliğinin tayinine yarayacak hususların ödeme emriyle borçlunun bilgisine sunulmasıyla borçlu, hangi alacak için takip edildiğini öğrenerek buna karşı kullanabileceği savunma sebeplerine göre mercilere başvurmak veya takibin devamına izin vermek yollarını kullanabilecektir. Alacağın niteliği ve yasal dayanağının tayinine imkan verecek gerekli bilgileri taşımayan ödeme emrinin, borçluya bu olanağı sağlayacağını ve kanuna uygun olduğunu söylemek mümkün değildir.

Dosyanın incelenmesinden, dava konusu edilen ödeme emri üzerine asıl borçlu işletmenin unvanı, davacının adı ve "müteselsil sorumlu" ibaresinin yazıldığı, ancak söz konusu ödeme emrinde takibin kanuni dayanağı gösterilmediğinden ve bu haliyle ödeme emirlerinin usulüne uygun biçimde düzenlendiğinden söz edilemeyeceğinden, yazılı gerekçeyle ödeme emrinin dava konusu edilen kısmını iptal eden Vergi Mahkemesi kararına yöneltilen istinaf başvurusunu reddine ilişkin Vergi Dava Dairesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.