Danıştay 3. Daire E.2019/4842 K.2022/3799

2-(DAVALI) … Vergi Dairesi Başkanlığı VEKİLİ: Av. …

İSTEMİN KONUSU

... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına yöneltilen istinaf başvurusuna ilişkin … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacının, iş akdinin ikale sözleşmesiyle sona erdirilmesi üzerine çalıştığı şirket tarafından kendisine ödenen ihbar tazminatı ve bonus adı altında ikale bedeli üzerinden işverence tevkif edilen ve beyan edilmekle tahakkuk ettirilerek ödenen (stopaj) vergisinin kaldırılması ve davanın açıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesine hükmedilmesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Davacıya ikale sözleşmesi kapsamında yapılan bonus ödemesinin, iş akdinin sona ermesi nedeniyle karşılıklı anlaşmaya bağlı olarak yasal zorunluluk olmadan işsizlik sebebiyle yardım amaçlı yapılan bir ödeme olduğu,

işine son verilen çalışana yapılan ödemenin hizmet karşılığında yapılmasının söz konusu olamayacağı, ihbar tazminatının ise süresi belirsiz hizmet akitlerinde, iş akdinin İş Kanunu'nda öngörülen sürelere riayet edilmeksizin sona erdirilmesi durumunda ödenmesi gereken bir tazminat olduğu dolayısıyla bu ödemenin de hizmet karşılığı yapılmadığı dikkate alındığında, söz konusu ödemeler ücret olarak nitelendirilemeyeceğinden gelir vergisi tevkifatı yapılmasında hukuka uyarlık bulunmadığı,

hukuka aykırı kesinti nedeniyle davacı zarara uğradığından yasal faiz uygulanmak suretiyle bahse konu tutarın kendisine iadesinin hukuka uygun düşeceği gerekçesiyle tahsil edilen gelir (stopaj) vergisinin, dava açma tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte iadesine hükmedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:

İstinaf başvurusu, usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılan Vergi Mahkemesi kararının; bonus adı altında yapılan ödeme üzerinden tahsil edilen gelir (stopaj) vergisinin yasal faiziyle birlikte iadesine ilişkin hüküm fıkrasının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle reddedilmiştir.

İhbar sürelerine uyulmadan iş verenin iş akdini feshetmesi halinde, 4857 sayılı İş Kanunu'nda belirtilen sürelerle ilgili olarak tazminat adı altında işçiye yapılan ve anılan Yasanın 17 ve devamı maddelerinde belirtildiği şekliyle peşin olarak yapılan bir ücret ödemesi olan ihbar tazminatı üzerinden yapılan tevkifatta hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusu bu yönden kabul edilerek Vergi Mahkemesi kararının; ihbar tazminatı ödemesi üzerinden tahsil edilen gelir (stopaj) vergisinin, yasal faiziyle birlikte iadesine ilişkin hüküm fıkrası kaldırıldıktan sonra dava bu yönden reddedilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ihbar tazminatının ücret niteliğinde bir ödeme olmaması nedeniyle üzerinden tevkifat yapılmasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kararın aleyhe olan hüküm fıkrasının bozulması istenilmektedir. Davalı idare tarafından, yapılan ödemeler ücretin tüm unsurlarını taşıdığından, söz konusu ödemeler üzerinden tevkifat yapılarak tahsil edilen gelir (stopaj) vergisinde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek kararın aleyhe olan hüküm fıkrasının bozulması istenilmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMASI

Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Davacı temyiz isteminin reddi; hukuka aykırı bulunarak iadesine hükmedilen tutarın dava açma tarihinden itibaren değil idarece tahsil edildiği tarihten itibaren başlayacak yasal faizle iade edilmesi gerektiğinden davalı idare temyiz isteminin bu yönden kabulü ile kararın değinilen kısım yönünden bozulması, kalan kısım yönünden ise istemin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının, iş akdinin ikale sözleşmesiyle sona erdirilmesi üzerine çalıştığı şirket tarafından kendisine ödenen ihbar tazminatı ve bonus adı altında ikale bedelinin istisna kapsamında olduğu iddiasıyla işverence tevkif edilerek ödenen gelir (stopaj) vergisinin, davanın açıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesine hükmedilmesi talebiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Söz konusu ödemeler üzerinden tevkifat yapıldıktan sonra kalan tutar için davacıya, 09/02/2018 tarihinde ödeme yapılmış, yapılan kesinti şirket tarafından bağlı bulunduğu vergi dairesine 23/03/2018 tarihinde beyan edildikten sonra 26/03/2018 tarihinde ödenmiş, bakılan dava ise tevkifatın vergi dairesi müdürlüğü uhdesine girdiği tarihten önce 05/03/2018 tarihinde açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın 125. maddesinin 1. fıkrasında idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu, son fıkrasında ise idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde de idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları ile idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davalarının idari dava türlerinden olduğu hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyiz istemlerine konu edilen Vergi Dava Dairesi kararının; bonus adı altında yapılan ödeme üzerinden tahsil edilen gelir (stopaj) vergisinin yasal faiziyle birlikte iadesine ilişkin hüküm fıkrası ile ihbar tazminatı ödemesi üzerinden tahsil edilen gelir (stopaj) vergisinin yasal faiziyle birlikte iadesi istemi yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrası aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle Dairemizce de uygun görülmüştür.

İdareyi, eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü tutan Anayasa'nın 125. maddesinin son fıkrası, iadesi gereken bir miktar paranın, idarenin tasarrufunda kalan sürede ilgilisi tarafından tasarruf edilememesinden doğan zararın giderilmesini de kapsamaktadır. Buna göre, hukuka aykırı bulunarak iadesine karar verilen tutarın tasarrufundan yoksun kalınan süre, idarece tahsil edildiği tarihten başladığından, iadesine karar verilen tutarın, tahsil tarihinden başlayacak yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi gerekmektedir.

Bu nedenle, iadesine karar verilen gelir vergisi kesintisinin davalı idarece tahsil edildiği tarihten itibaren yasal faiz işletilmesi gerekmekte olup bakılan davanın tevkifat tutarının tahsil edildiği tarihten önce açıldığı uyuşmazlıkta, faiz hesabının dava tarihinden değil kesinti tutarının davalı uhdesine girdiği tarihten itibaren yapılması gerektiğinden aksi halde ise dava tarihinden itibaren faiz işletilmekle haksız iadeye sebebiyet verileceğinden, Vergi Mahkemesince, davanın açıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesi yönünde kurulan hükümde hukuki isabet görülmediğinden,

kararın, davanın açıldığı tarihten idarece tahsilatın yapıldığı tarihe kadar geçen süreye ilişkin faiz işletilmesine ilişkin hüküm fıkrasına yöneltilen istinaf başvurusunun reddine ilişkin Vergi Dava Dairesi kararının değinilen hüküm fıkrasının bozulması gerekmiştir.