Danıştay 3. Daire E.2021/2299 K.2023/3094

Dava konusu istem: Davacı şirket adına, yasal defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediğinden bahisle katma değer vergisi indirimlerinin reddi suretiyle yeniden oluşturulan beyan tablosuna göre 2014 yılının Ocak ila Mayıs ve Temmuz ila Eylül dönemleri için re'sen salınan üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi ile aynı yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 355. maddesi gereğince kesilen özel usulsüzlük cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Yasal defter ve belgelerin istenilmesine dair yazının, şirket adresinde tebliğe çıkarılmaksızın farklı bir adres olan kanuni temsilcinin ikametgah adresinde tebliğ edilmesinin usule uygun düşmediği dolayısıyla olayda re'sen tarh nedeninin gerçekleşmediği sonucuna ulaşıldığından yapılan tarhiyat ve kesilen özel usulsüzlük cezasında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu vergi ve cezalar kaldırılmıştır.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Yasal defter ve belgelerin ibrazına ilişkin yazıların, davacı şirketin mükellefiyetinin re'sen terkin ettirilmesi nedeniyle şirket kanuni temsilcilerinin ikametgah adresinde tebliğinde hukuka aykırılık görülmediği, yasal süre içerisinde söz konusu defter ve belgeler ibraz edilmediği gibi ibraz etmeme nedenine yönelik herhangi bir bildirimde ve dava ve istinaf aşamalarında defter ve belgelerin dosyaya sunulabileceği yönünde bir beyanda bulunulmadığı, olayda herhangi bir mücbir sebep halinin söz konusu olmadığı da anlaşıldığından salınan cezalı vergi ve kesilen özel usulsüzlük cezasında hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusu kabul edilerek Vergi Mahkemesi kararı kaldırıldıktan sonra dava reddedilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Uyuşmazlık konusu dönemle ilgili olarak 7143 sayılı Yasa kapsamında kurumlar vergisi ve katma değer vergisi matrah artırımında bulunularak artırılan tutarın tamamının ödendiği dolayısıyla ilgili yılda inceleme ve tarhiyat yapılamayacağı ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Mükellefiyet kaydı 31/01/2015 tarihinde re'sen terkin edilen davacı şirketin, 2014 yılına ait defter ve belgelerin ibraz edilmesi gerektiğini duyuran yazının usulüne uygun şekilde şirketin kanuni temsilcisi …'in ikametgah adresinde 12/02/2018 tarihinde tebliğ edildiği ancak defter ve belgelerin ibraz edilmediğinden bahisle yapılan dava konusu tarhiyat ve kesilen özel usulsüzlük cezasına karşı açılan dava ve savunmaya cevap dilekçelerinde defter ve belgelerin Mahkemeye sunulabileceğinin belirtildiği anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun maddesinin (b) bendinde, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinde, ticari faaliyet çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin katma değer vergisine tabi tutulduğu, 20. maddesinde teslim ve hizmet işlemlerinin karşılığını teşkil eden bedelin katma değer vergisi matrahını oluşturduğu, 29. maddesinde, mükelleflerin, vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden, kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak,

düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisini indirebilecekleri, 34. maddesinin 1. bendinde ise yurt içinden sağlanan veya ithal olunan mal ve hizmetlere ait katma değer vergisinin alış faturası veya benzeri vesikalar üzerinde ayrıca gösterilmek ve bu vesikalar kanuni defterlere kaydedilmek şartıyla indirilebileceği, 253. maddesinde, bu Kanun'a göre defter tutmak mecburiyetinde olanların, tuttukları defterlerle üçüncü kısımda yazılı vesikaları ilgili bulundukları yılı izleyen takvim yılından başlayarak beş yıl süre ile muhafaza etmek.

256. maddesinde ise, mükelleflerin muhafaza etmek zorunda oldukları her türlü defter, belge ve kayıtları muhafaza süresi içinde yetkili makam ve memurların talebi üzerine ibraz ve inceleme için arz etmek zorunda oldukları kuralına yer verilmiştir.

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 40. maddesinin 4. fıkrasında, İçtihatları Birleştirme Kurulu tarafından verilen kararlara, Danıştay daire ve kurulları ile idari mahkemeler ve idarenin uymak zorunda oldukları belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

25/07/2019 tarih ve 30842 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun E:2013/3, K:2019/1 sayılı kararında, mücbir sebebin varlığı halinde defter ve belgelerin mücbir sebep dolayısıyla ibraz edilmemesinin re'sen tarh nedeni olduğu,

mücbir sebep olmaksızın defter ve belgelerini incelemeye yetkili olan inceleme elemanlarına ibraz etmeyen katma değer vergisi mükellefleri adına yapılan cezalı tarhiyatlara karşı açılan davalarda, davacılar tarafından, vergilendirme dönemine ilişkin yasal defterler ve belgelerin mahkemeye sunulabileceğinin ileri sürülmesi halinde, bu defter ve belgeler davacıdan istenilip, defterlerdeki kayıtlar incelenip bu kayıt ve belgeler hakkında davanın diğer tarafı olan vergi idaresinin görüşü ve saptamaları da alınarak yapılacak hukuki değerlendirmeye göre karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Buna göre; dava ve savunmaya cevap dilekçelerinde defter ve belgelerin incelenmek üzere istenmesi halinde ibraz edilebileceğini ileri süren davacının defter ve belgelerinin re'sen araştırma ilkesi uyarınca istenmesi ve Vergi Dairesi Müdürlüğüne gönderilerek, söz konusu defter ve belgeler üzerinde idarece inceleme yaptırılarak karar verilmesi gerekirken Vergi Dava Dairesince yazılı gerekçeyle üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi yönünden davanın reddi yolundaki hüküm fıkrasında hukuka uygunluk görülmemiştir.

Öte yandan, yeniden verilecek kararda, davacının, 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Yasa kapsamında matrah artımında bulunup uyuşmazlık konusu yıla ilişkin ödenen bir tutar olduğuna ilişkin iddiası ve özel usulsüzlük cezası hakkında 213 sayılı Kanun'un 336. maddesinde yer alan düzenleme de dikkate alınmak suretiyle yapılacak değerlendirme sonucu hüküm kurulması gerektiği tabiidir.