Danıştay 3. Daire E.2023/4950 K.2024/5475

Dava konusu istem: Davacı adına, 2018 yılına ait hesap ve işlemlerinin incelenmesi sonucunda hakkında düzenlenen ... tarih ve... sayılı Denetim Raporu'na dayanılarak 2018 yılının Eylül, Kasım ve Aralık dönemleri için re'sen salınan bir kat vergi ziyaı cezalı gelir (stopaj) vergisinin kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Davacının uzlaşma talebi, hakkında vergi incelemesi sonucunda düzenlenen bir rapor bulunmadığından bahisle reddedilmişse de uyuşmazlıkta tarhiyatın dayanağı olan denetim raporunun vergi inceleme raporu olarak değerlendirilmesi gerektiği, dolayısıyla, kanun tarafından tanınan uzlaşma hakkından yararlandırılmaksızın yapılan dava konusu tarhiyatta hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle cezalı vergi kaldırılmıştır.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusunun, usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılan Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı hakkındaki denetleme raporunun vergi müfettişleri ve Gençlik ve Spor Bakanlığı müfettişince tanzim edildiği, vergi denetim kurulu müfettişleri tarafından yürütülen denetimin vergi incelemesi olmadığı, 3289 sayılı Kanun'un Ek 12. maddesi kapsamında yürürlüğe giren Sporcu Ücretlerinden Tevkif Yoluyla Alınan Gelir Vergisinin İadesi Hakkında Yönetmelik kapsamında yapılan bir denetim olduğu, davacı adına yapılan tarhiyatın hukuka uygun olduğu ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Dernek nezdinde yürütülen incelemenin, 213 sayılı Kanun'da yer alan usul hükümlerine uyulmaksızın yapıldığı, tarhiyatın sözü edilen kanunun vergilendirme başlığı altındaki tarhiyat usullerinden herhangi birisine dayanmadığı, uzlaşma ve dinlenilme talebinin usule aykırı nedenlerle reddedildiği, hakkında yapılan denetimin vergi incelemesi olarak kabulü gerektiği, tarhiyata dayanak olan raporun eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak düzenlendiği, dernek temsilcisinin beyan ve ifadeleri ile beyanlarına dayanak olarak sunduğu belge ve kayıtların dikkate alınmadığı; dolayısıyla savunma hakkının ihlâl edildiği belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'IN DÜŞÜNCESİ

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 30. maddesi uyarınca takdir komisyonunca matrah takdiri ya da vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiş vergi inceleme raporunda bu maddeye göre belirlenen matrah veya matrah farkı bulunmadan, ... tarih ve... sayılı Denetim Raporu'na dayanılarak yapılan tarhiyat hukuka aykırı olduğundan, temyiz isteminin bu nedenle reddi ile sonucu itibarıyla hukuka uygun olan Vergi Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı, Marmara Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı görevlendirme yazısı ile davacı derneğin 3289 sayılı Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un ek 12. maddesi kapsamında 2018 yılında sporculara ödenen ücretlerden tevkif edilerek ilgili vergi dairesine yatırılan gelir vergisi tutarlarının, amatör spor dallarında kullanılmak üzere ilgili spor kulübüne ret ve iade edilmesi, ilgili vergi dairesi tarafından özel olarak açılan banka hesabına iade edilen tutarların ve bu tutarlardan yapılan harcamaların denetlenmesi amacıyla rapor tanzim edilmesi istenilmiştir.

Sözü edilen görevlendirme yazısına istinaden üç vergi müfettişi ve bir Gençlik ve Spor Bakanlığı başmüfettişince tanzim edilen ... tarih ve ... sayılı Denetim Raporu'nun değerlendirme ve sonuç bölümünde, haksız iadeye konu olduğu anlaşılan gelir (stopaj) vergilerinin geri alınması, geri alınacak vergiler üzerinden bir kat vergi ziyaı cezası kesilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Dava konusu tarhiyata ilişkin vergi ve ceza ihbarnamelerinde dayanak olarak belirtilen ... tarih ve ... sayılı belgenin Vergi Mahkemesince 23/03/2021 tarihinde verilen ara kararı ile dosyaya ibrazının istenildiği, idarece verilen cevapta, söz konusu belgenin ... tarih ve ... sayılı Denetim Raporu'nun bilgisayar sistemindeki rapor kayıt numarası olduğunun belirtildiği anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 19. maddesinde, vergi alacağının vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğacağı, 20. maddesinde, verginin tarhının, vergi alacağının kanunlarında gösterilen matrah ve nispetler üzerinden vergi dairesi tarafından hesaplanarak bu alacağı miktar itibarıyla tespit eden idari bir işlem olduğu kurala bağlanmıştır.

Bu tarh yöntemlerinden birisi olup 213 sayılı Yasanın 30. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen re'sen vergi tarhı; vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitine imkan bulunmayan hallerde, takdir komisyonları tarafından takdir edilen veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiş vergi inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah kısmı üzerinden vergi tarh edilmesi şeklinde tanımlanarak, inceleme raporunda bu maddeye göre belirlenen matrah veya matrah farkının resen takdir edilmiş sayılacağı hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Beyana dayanan vergilerde asıl olan, verginin mükellef tarafından belli dönemlerde beyan edilen matrah üzerinden hesaplanması olup beyanının doğru olmadığının kanıtlanması durumunda ise noksan ödenen veya hiç ödenmeyen vergi, vergi idaresince yasada öngörülen tarh yöntemleri kullanılmak suretiyle tarh edilir.

Belirtilen tanımdan da anlaşılacağı üzere, vergi idaresince re'sen vergi tarh edilebilmesi için, öncelikle, re'sen takdir edilmiş bir matrah veya matrah farkının varlığı gereklidir. Başka bir anlatımla, vergi idaresince re'sen yapılan vergi tarhının hukuken geçerli olabilmesi için, bu tarhiyatın, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 74. maddesi uyarınca matrah takdiri yapmakla görevli bulunan takdir komisyonunca takdir edilen ya da 135. maddesi uyarınca vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlar tarafından düzenlenen inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah farkına dayandırılmış olması gerekmektedir.

Takdir komisyonunca takdir edilen veya vergi inceleme raporuyla belirlenmiş bir matrah ya da matrah farkına dayanmaksızın, haksız iadeye konu olduğu anlaşılan gelir (stopaj) vergilerinin geri alınması, geri alınacak vergiler üzerinden bir kat vergi ziyaı cezası kesilmesi gerektiğini belirten ... tarih ve ... sayılı Denetim Raporu dayanak alınarak yapılan tarhiyatta hukuka uyarlık bulunmadığından, tarhiyatın bu husus gözetilmeksizin yazılı gerekçeyle kaldırılması yolundaki vergi mahkemesi kararına yöneltilen istinaf başvurusunun reddedilmesinde sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.