Danıştay 3. Daire E.2023/5078 K.2024/193

Dava konusu istem: Davacı adına, asıl borçlu … Medya Tanıtım Yayıncılık Programcılık Pazarlama ve Organizasyon Anonim Şirketi'nden alınamayan 2012 ve 2013 yıllarının muhtelif dönemlerine ait kamu alacağının tahsili amacıyla kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen … tarih ve … ila … takip numaralı ödeme emirlerinin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Davalı idarece asıl borçlu şirket adına düzenlenen ödeme emirlerinin şirketin bilinen adresinde tebliği denenmeksizin doğrudan kanuni temsilcinin ikametgah adresinde tebliğ edilmesinin usulsüz olduğu dikkate alındığında, davacının kanuni temsilci sıfatıyla takibi için gerekli koşulların oluştuğundan söz edilemeyeceği gerekçesiyle dava konusu ödeme emirleri iptal edilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davalı idarece, resmi geçerliliği bulunmayan … tarih ve …sayılı yazı ile evdo ve takbis kayıt sorgulamalarında asıl borçlu şirket adına araç ve taşınmaz bulunmadığı belirtilerek müdürlük makam oluru ile malvarlığı araştırması yapıldığı ve sonuç alınamadığının ispat edilmeye çalışıldığı ayrıca diğer sicil kayıtları ve bankalar nezdinde malvarlığı araştırması yapılmadığı dolayısıyla kamu alacağının şirket tüzel kişiliğinden tahsil edilemediği hususunun kesin olarak ortaya konulamadığı gerekçesiyle istinaf başvurusu kabul edilerek Vergi Mahkemesi kararı kaldırıldıktan sonra ödeme emirleri iptal edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Asıl borçlu şirketten alınamayan kamu alacağının tahsili amacıyla davacı adına düzenlenen ödeme emirlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Kanuni temsilcilik görevi sona erdikten sonra gerçekleşen defter ve belge ibraz etmeme fiilinden sorumlu tutulamayacağı, şirket adına düzenlenen ödeme emirlerinin tebliğinin usulsüz olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ…'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Asıl borçlu … Medya Tanıtım Yayıncılık Programcılık Pazarlama ve Organizasyon Anonim Şirketinin 30/04/2002 tarihinde kurulduğu ve 31/12/2014 tarihinde 2004/13 Uygulama İç Genelgesi uyarınca mükellefiyetinin re'sen terkin edildiği, sözü edilen şirket adına düzenlenen ödeme emirleri içeriği kamu alacağının vadesinde ödenmemesi ve ödeme emirlerine dava açılmaması üzerine … tarih ve … sayılı yazı ile evdo ve takbis kayıt sorgulamalarında asıl borçlu şirket adına araç ve taşınmaz bulunmadığından bahisle 2012 ve 2013 yıllarının muhtelif dönemlerine ait kurumlar vergisi, geçici vergi, gelir (stopaj) vergisi, katma değer vergisi ile vergi ziyaı cezası ve gecikme faizinin tahsili amacıyla davacı adına kanuni temsilci sıfatıyla dava konusu ödeme emirlerinin düzenlendiği anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 10. maddesinde, tüzel kişilerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları halinde bunlara düşen ödevlerin kanuni temsilcilerince yerine getirileceği, temsilcilerin bu ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden mükelleflerin veya vergi sorumlularının varlığından tamamen veya kısmen alınamayan vergi ve buna bağlı alacakların, kanuni ödevleri yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınacağı kurala bağlanmıştır.

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 55. maddesinde, amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, onbeş gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir “ödeme emri” ile tebliğ olunacağı; aynı Kanunun 62. maddesinde ise, borçlunun mal bildiriminde gösterilen veya tahsil dairesince tespit edilen borçlu veya üçüncü şahıslar elindeki menkul malları ile gayrimenkullerinden, alacak ve haklarından amme alacağına yetecek miktarının tahsil dairesince haczolunacağı hüküm altına alınmıştır.

Aynı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, tahsil edilemeyen amme alacağı teriminin, amme borçlusunun bu Kanun hükümlerine göre yapılan mal varlığı araştırması sonucunda haczi kabil herhangi bir mal varlığının bulunmaması, haczedilen mal varlığının satılarak paraya çevrilmesine rağmen satış bedelinin amme alacağını karşılamaması gibi nedenlerle tahsil edilemeyen amme alacaklarını;

tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağı teriminin, amme borçlusunun haczedilen mal varlığına bu Kanun hükümlerine göre biçilen değerlerin amme alacağını karşılayamayacağının veya hakkında iflas kararı verilen amme borçlusundan aranılan amme alacağının iflas masasından tahsil edilemeyeceğinin anlaşılması gibi nedenlerle tahsil dairelerince yürütülen takip muamelelerinin herhangi bir aşamasında amme borçlusundan tahsil edilemeyeceği ortaya çıkan amme alacaklarını ifade ettiği belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Kanuni temsilcilerin şirket borcundan dolayı takip edilebilmesi için öncelikle usulüne uygun olarak asıl borçlu şirket hakkında kesinleşmiş bir vergi borcunun bulunması ve usulüne uygun tüm takip yollarının tüketilmesine karşın, borcun tüzel kişiliğin (şirketin) varlığından tamamen veya kısmen alınamadığının açıkça ortaya konulması icap eder.

Dosyada yer alan bilgi ve belgelerden, asıl borçlu şirkete ait borcun ödenmemesi üzerine yapılan malvarlığı araştırması neticesinde kamu alacağının sözü edilen şirketten tahsil edilemeyeceği ortaya konulduğundan aksi yöndeki gerekçeyle ödeme emirlerini iptal eden Vergi Dava Dairesi kararının, şirket adına düzenlenen ödeme emirlerinin usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği, usulüne uygun tebliğ edilmiş ise davacının ödeme emri içeriği kamu alacağından kanuni temsilci sıfatıyla sorumlu olup olmadığı hususları yönünden yapılacak değerlendirme neticesinde ulaşılacak sonuca göre yeniden karar verilmek üzere bozulması gerekmiştir.