Danıştay 3. Daire E.2023/8539 K.2025/4094

Dava konusu istem: Davacı iş ortaklığı tarafından, yıllara yaygın inşaat işleri nedeniyle kesinti yoluyla ödemiş olduğu vergilerden doğan kurumlar vergisi alacağının, ...

Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin vergi borçlarına mahsup edilmesinin talep edilmesi üzerine, 2017 yılına ait hesap ve işlemlerinin incelenmesi sonucu tanzim edilen vergi inceleme raporuna dayanılarak sonraki yıla devreden kurum zararının olmadığı da gözetilmek suretiyle yeniden oluşturulan beyan tablosuna göre adına, 2018 yılı için re’sen salınan kurumlar vergisi ve tekerrür hükümleri uyarınca artırılarak kesilen bir kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması ile üstelenilen projenin,

ihale dokümanına uygun bir şekilde tamamlandığı 25/12/2017 tarihinden sonra fen ve sanat kurallarına uygun olarak yeni inşa edilen yapılar ve eksikliği tespit edilen imalatlar nedeniyle yapılan masraf ve alınan hak edişler bulunduğundan, geçici kabul itibar tarihi ile kesin kabul tutanak tarihi arasındaki yapılan gider ve elde edilen hasılat dikkate alınarak kar ve zarar tespit edildikten sonra iadesi gereken verginin belirlenmesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: 7143 sayılı Vergi ve Diğer Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un ''Matrah ve vergi artırımı'' başlıklı 5 maddesinin 1. fıkrası ile bu fıkranın (ı) bendi hükmünün değerlendirilmesi sonucu, matrah artırımında bulunan mükellefler hakkında inceleme ve tarhiyat önerilemeyeceği yalnızca iade talepleriyle ilgili inceleme ve tarhiyat hakkının saklı tutulduğu,

yapılan incelemelerde iade talebinin reddedilmesi yahut uygun görülmesi halinde şayet iade alınmış ise haksız alınan iadeyle ilgili tarhiyat önerilmesiyle sınırlı olarak incelenmenin tamamlanması gerektiği,

davacı tarafından 2015 ila 2017 yıllarına ilişkin olarak 7143 sayılı Kanun kapsamında kurumlar vergisi yönünden matrah artırımında bulunulduğudan hesap ve işlemlerinin ancak mahsuben iade kapsamında incelebileceği ve iade dolayısıyla yapılan tespitler nedeniyle beyanlarının yeniden düzenlenmesi sonucu bir sonraki yıla devreden kurum zararının sıfırlanması suretiyle tarhiyat yapılamayacağı çünkü re'sen salınan verginin davacının matrah artırımında bulunduğu dönem nedeniyle yapılan incelemeden kaynaklandığı gerekçesiyle cezalı vergi kaldırılmıştır.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusunun, usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılan Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacının, yıllara yaygın inşat işleriyle nedeniyle kesinti yoluyla ödemiş olduğu vergilerin mahsuben iadesine ilişkin hesap ve işlemlerinin 2018 yılında yapılan giderler ile alınan hak edişler baz alınarak yeniden incelenmesi, tespit edilen kar ve zarara göre iade tutarını belirlenmesine dair isteminin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 13. maddesinin 3. fıkrasının (d) bendi uyarınca incelenmeksizin ret edilmesi gerektiği, ... tarih ve ... sayılı Vergi İnceleme Raporunda, davacının faturasız satışları nedeniyle kayıt dışı bıraktığı hasılat farkına,

kanunen kabul edilmeyen gider niteliğinde olduğu bildirilen bazı giderlerin eklenmesi suretiyle kurumlar vergisi beyannamesinin yeniden düzenlenmesi sonucunda sonraki yılda devreden kurum zararının sıfırlanması nedeniyle 2018 yılı için re'sen salınan vergide hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Faturasız satıldığı iddia edilen beton ve demir miktarlarının, kimlere, hangi tutarda ve tarihte satıldığı, bu satıştan elde edilen gelirin tahsilinin ne şekilde gizlendiğine ilişkin veriye raporda yer verilmediği, kısa sürede donarak katılaşan ve kullanılmaz hale gelen beton ile inşa edileceği alana göre hazırlanmış demir ve çelik-hasır miktarlarının satışa kabil olup olmadığı ve bunların şantiyeye getirilmesi ile tekrardan farklı bir inşaat alanına tahmili, tahliyesi, nakliye giderleriyle, satışından bir kazanç elde edilip edilemeyeceği hususu dikkate alınmadığı gibi böyle bir işin mahiyetinin iktisadi,

teknik ve ticari geleneklere uygun olup olmadığının göz önünde bulundurulmadığı, somut bir bulgu elde edilmeksizin kanaate dayalı olarak matrah farkı oluşturulduğu, yapılan işle ilgisi olan temsil ve ağırlama giderlerine kaydedilen üç adet hediye çekine ait bedelin, kanunen kabul edilmeyen gider olarak kabul edilmesinin hukuka uygun olmadığı,

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 6. maddesinde, safi kurum kazancının tespitinde, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı, aynı Kanun'un 42. maddesinde, yıllara sari inşaat ve onarma işlerinde kar ve zararın işin bittiği yıla göre tespit edileceği, 44. maddesinde ise geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde, geçici kabul tutanağının idarece onaylandığı tarih; diğer hallerde işin fiilen tamamlandığı yahut fiilen bırakıldığı tarihin bitim tarihi olarak kabul edileceğinin hüküm altına alındığı,

projenin geçici kabul tutanağının imzalandığı tarihten sonra yasal defterlerlerindeki ... tarih ve ... numaralı kayıtla, 1.750.000,00-TL tutarlı inşaat malzemesi bedelinin 2018 yılına devredildiği, devredilen kısmın, geçici kabul ile kesin kabul arasında yapılacak inşaatın maliyeti için kullanıldığı ayrıca işveren tarafından ihale edilen tutarın bir kısmının 2017,

kalan kısmının ise 2018 yılında ödendiği dikkate alındığında mahsuben iade istemlerine yönelik incelemenin 2017 ve 2018 yıllarına ait hesap ve işlemleri kapsaması ve elde edilen hasılat ile yapılan giderler tespit edildikten sonra ortaya çıkan kar yahut zarar durumuna göre iade yapılıp yapılmayacağına karar verilmesi gerektiği ileri sürülerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kısmen kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından yıllara yaygın inşaat işleri nedeniyle kesinti yoluyla ödemiş olduğu vergilerden doğan kurumlar vergisi alacağının, mahsuben iadesinin talep edilmesi üzerine, 2017 yılına ait hesap ve işlemlerinin incelenmesi sonucu tanzim edilen vergi inceleme raporu uyarınca sonraki yıla devreden kurum zararı sıfırlandığı gözetilerek beyanlarının yeniden düzenlenmesi sonucu adına dava konusu tarhiyatın yapıldığı anlaşılmıştır.

Öte yandan dava dilekçesinde, tarhiyatın kaldırılmasıyla birlikte; projenin, geçici kabul itibar tarihi (25/12/2017) ile kesin kabul tutanak tarihi (14/06/2019) arasında, eksikliği tespit edilen yapılar ve yeni inşası yapılan sosyal tesis alanları olması nedeniyle defter kayıtlarında 2018 yılında da katlanılan gider ve alınan hak edişler bulunduğundan, iadeye münhasır yapılan incelemenin aradaki dönemi de kapsayacak şekilde yapılması kar ve zarar tespit edildikten sonra iade alacağının belirlenmesi istenilmiştir.

Davalı idare tarafından davacının yukarıda sözü edilen istemi hakkında Mahkemece gerekçe gösterilerek hüküm tesis edilmediğinden bu kısım hakkında da temyiz kanun yoluna başvurulmuştur.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 22. maddesinin 1. fıkrasında; konular aydınlandığında meselelerin sırasıyla oya konulacağı ve karara bağlanacağı, kararlarda bulunacak hususları düzenleyen 24. maddesinin (b) bendinde, davacının ileri sürdüğü olaylar ve hukuki sebepler ile istem sonucunun kararda belirtileceği, (e) bendinde, kararın dayandığı hukuki sebeplerin, gerekçe ve hükmün kararda gösterilmesinin zorunlu olduğu kurala bağlanmış, 49. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde ise usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması bozma sebebi olarak sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyiz istemlerine konu Vergi Dava Dairesi kararının; tarhiyata ilişkin hüküm fıkrası aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle Dairemizce de uygun görülmüştür. Davacının, sözleşmenin geçici kabul itibar tarihi ile kesin kabul tutanak tarihi arasındaki yapılan gider ve elde edilen hasılat dikkate alınarak kar ve zarar tespit edildikten sonra iadesi gereken verginin belirlenmesi yolundaki istemi bakılan davaya konu yapılmasına karşın, bu hususta herhangi bir değerlendirme yapılmaması ve hüküm kurulmaması yargılama usulüne uygun düşmediğinden, Vergi Dava Dairesi kararının belirtilen bu durum gözetilerek karar verilmek üzere bozulması gerekmiştir.