Danıştay 3. Daire E.2025/2039 K.2025/3099

Dava konusu istem: Davacı adına, bir kısım hasılatını kayıt ve beyan dışı bıraktığı yolunda saptamalar içeren vergi tekniği raporu uyarınca düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak 2017 yılının Mart ila Aralık dönemleri için re'sen salınan bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin kaldırılması istemine ilişkindir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacı adına yapılan tarhiyatta hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle dava reddi yolundaki karara yöneltilen temyiz istemi üzerine 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 48. maddesi uyarınca posta gider avansının verilen süre içinde yatırılmadığı gerekçesiyle temyiz başvurusunda bulunulmamış sayılmasına karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyiz yoluna başvuru harcı süresinde yatırılmasına karşın posta giderinin yazılımsal bir sorun nedeniyle sehven yatırılamadığı, mahkemeye erişim hakkının, hakkın özünü kısıtlayacak bir biçimde kısıtlanamayacağı ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

19/11/2024 tarihinde Vergi Dava Dairesi kaydına giren dilekçeyle temyiz isteminde bulunan ancak tebligat işlemlerinde kullanılmak üzere yatırılması gereken posta ücretini ve temyiz başvuru harcını yatırmadığı anlaşılan davacıya, belirtilen noksanlıkların 7 gün içerisinde tamamlanması gerektiği, noksanlıkların giderilmemesi halinde 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 48. maddesinin 6. bendi uyarınca kararın temyiz edilmemiş sayılmasına karar verileceği hususunun 25/11/2024 tarihinde elektronik tebligat yoluyla tebliğ edilen 20/11/2022 tarihli yazısıyla duyurulduğu, temyiz yoluna başvuru harcının 28/11/2024 tarihinde yatırıldığı ancak posta gideri eksikliğin giderilmemesi üzerine temyiz isteminde bulunulmamış sayılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 48. maddesinin 6. fıkrasında, temyiz dilekçesi verilirken gerekli harç ve giderlerin tamamının ödenmemiş olması halinde kararı veren; merci tarafından verilecek yedi günlük süre içerisinde tamamlanması,

aksi halde temyizden vazgeçilmiş sayılacağı hususu temyiz edene yazılı olarak bildirileceği, verilen süre içinde harç ve giderler tamamlanmadığı takdirde, ilgili merci tarafından kararın temyiz edilmemiş sayılmasına karar verileceği, temyizin kanuni süre geçtikten sonra yapılması veya kesin bir karar hakkında olması halinde de kararı veren merci tarafından, temyiz isteminin reddine karar verileceği, ilgili merciin bu kararları ile bu maddenin 2. fıkrasında belirtilen temyiz isteminde bulunulmamış sayılmasına ilişkin kararlarına karşı, tebliğ tarihini izleyen günden itibaren yedi gün içinde temyiz yoluna başvurulabileceği hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğünün temel unsurlarından biri mahkemeye erişim hakkıdır. Kişinin uğradığı bir haksızlığa veya zarara karşı kendisini savunabilmesi ya da maruz kaldığı haksız bir uygulama veya işleme karşı haklılığını ileri sürüp kanıtlayabilmesi ve zararını giderebilmesinin en etkili yolu, yargı mercileri önünde dava hakkını kullanabilmesidir.

Mahkemeye erişim hakkı, bireylerin iddia ve savunmalarını yargı mercileri önünde ileri sürebilmelerine imkân sağlayan ve adil yargılanma hakkının bir unsuru olarak kabul edilen haktır. Mahkemeye erişim hakkı sadece ilk derece mahkemesine dava açma hakkını değil eğer iç hukukta itiraz, istinaf veya temyiz gibi kanun yollarına başvurma imkânı tanınmış ise üst mahkemelere başvurma hakkını da içermektedir.

Söz konusu hakkın yorumlanması, hayata geçirilmesi bakımından Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları referans olarak görülmektedir. Mahkeme kararlarında görüleceği üzere adil yargılanma hakkının temini için tarafların mahkemeye erişim hakkının sağlanması hususu önem arz etmektedir. Yargı yolunun bulunmaması veya yasal yollarla doğrudan engellenmesi hususları hak ihlâli olarak kabul edildiği gibi, usul kurallarının katı yorumlanarak dolaylı bir şekilde mahkemeye erişim hakkının kısıtlanması da adil yargılanma hakkının ihlâli kapsamında değerlendirilmektedir.

Bu açıklamalar doğrultusunda, temyiz yoluna başvuru harcının süresinde yatırılması suretiyle kararı temyiz etme iradesinin gösterildiği ve son verilen karar üzerine temyiz aşamasında posta gideri eksikliğinin de yerine getirildiği dikkate alındığında, usul kurallarının katı ve şekilci bir yaklaşımla yorumlanarak mahkemeye erişim hakkının kısıtlandığı ve hükmün denetlenmesini talep etme hakkına orantısız bir sınırlama getirildiği sonucuna varıldığından temyize konu Vergi Dava Dairesi kararının bozulması gerekmiştir.