Danıştay 4. Daire E.2023/10671 K.2024/4034

Dava konusu istem: Burdur ili, ... Mahallesinde salı günleri kurulan ... Halk Pazarında, davacılardan ...'a ait olan C-3-54 numaralı satış yerinin, diğer davacı ...'e devredilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine mahkeme kararının yerine getirilmesi istemiyle yapılan 06/06/2022 tarihli başvurunun reddine ilişkin Burdur Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; bir idari işlemin yargı kararıyla iptal edilmesi hâlinde, söz konusu kararın, dava konusu işlemin tesis edilmesi sırasında unsurlarında bulunan sakatlıkları saptadığı, işlemi yapıldığı andan başlayarak ortadan kaldırdığı, bu özelliği nedeniyle geriye yürüyen sonuçlar doğurduğu, başka bir anlatımla, işlemin tesis edildiği tarihten önceki hukuki durumun geçerliğini sağladığı;

idarenin, iptal kararının amaç ve kapsamına göre yeni bir işlem ya da işlemler yapmak, iptal edilen idari işlemden doğan tüm sonuçları ortadan kaldırmak, (idari işlemin hiç yapılmamış sayılması ilkesinin gereği olarak) önceki hukuki durumun geçerliliğini sağlamak görevi ile yükümlü olduğu;

bu kapsamda, yetkili organ tarafından davacının başvurusu hakkında, başvurunun yapıldığı tarihte yürürlükte olan yönetmelik hükümleri de dikkate alınmak suretiyle bir karar verilmesi gerekmekte iken, Mahkemelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı iptal kararını hükümsüz kılacak şekilde, dava konusu pazar yerinin bir başkasına tahsis edildiği ileri sürülerek mahkeme kararının uygulanması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; dava konusu satış yerinin, henüz pazarın yerleşim planı Belediyece onaylanmadığından tahsisinin de yapılmadığı ve bu nedenle devir yapılamayacağının ilk iptal kararına konu 12/08/2021 tarihli işlemle bildirildiği; nitekim yerleşim planının 14/10/2021 tarihinde onaylandığı ve kendi uygulama yönetmelikleri uyarınca devir için tahsisten itibaren 1 yılın dolmasının gerekmesi karşısında 24/11/2021 tarihli başvurularının da olumlu cevaplanamadığı ve dava konusu 30/06/2022 tarihli işlemle yetkili Belediye Encümenince reddine karar verildiği, işlemlerin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanun'un "Kararların sonuçları" başlıklı 28. maddesinde; Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin, gecikmeksizin ve en çok kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz gün içinde, işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu kurala bağlanmıştır.

5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un Pazar Yerleri başlıklı 7.maddesinde, pazar yerlerinin kurulması ve kapatılması, işleyiş, yönetim ve denetimi, üretici ve pazarcılarda aranılacak nitelikler, bunların çalışmaları, yapacakları satışlar, hakları, uymakla yükümlü bulundukları kurallar ve faaliyetlerinin yürütülmesine dair diğer hususlara ilişkin usul ve esasların ilgili bakanlıkların uygun görüşleri alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği hükmüne yer verilmiştir.

Anılan maddeye dayanılarak hazırlanan ve 12/07/2012 tarih ve 28351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Pazar Yerleri Hakkında Yönetmeliğin 12. maddesinde satış yerlerini kullanacaklarda aranılacak şartlar "(1)...a) Sebze veya meyve ya da belediyece izin verilen diğer gıda veya ihtiyaç maddelerinin satışı ile iştigal etmek. b) İlgili meslek odasına kayıtlı olmak. c) Vergi mükellefi olmak.

Ç) Başvuru tarihinden önceki bir yıl içinde belediyece hakkında tahsis iptali/kira sözleşmesinin feshi kararı verilmemiş olmak d) İlgili mevzuatla aranılan diğer şartlara sahip olmak." ve 16. maddesinde tahsisin devri "...(5) Birbirini takip eden üç takvim yılı içinde 26. maddeye göre üç kez faaliyetten men cezası uygulanmamış olan tahsis sahipleri, birinci fıkra hükmü dışında satış yerlerini 12. maddede belirtilen şartları taşıyan kişilere devredebilir." ifadeleriyle düzenlenmiştir.

Dava dosyanın, Danıştay Dördüncü Dairesinin E:2023/10609,K:2024/834 sayılı dosyasıyla birlikte incelenmesinden. Burdur ili, ... Mahallesinde salı günleri kurulan ... Halk Pazarında yer alan davacılardan ...'a ait olan C-3-54 numaralı pazar yerinin yine davacılardan ...'e devredilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Burdur Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada.

Isparta 2. İdare Mahkemesince "...pazar yerinin devri için yapılan 24/11/2021 tarihli başvurunun mevzuatta öngörülen Belediye Encümenince karara bağlanması gerekirken Zabıta Müdürlüğünce reddedildiği anlaşıldığından, tesis edilen dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı" sonucunda varılarak, ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla dava konusu işlemin iptaline karar verildiği; anılan iptal kararının yerine getirilmesi istemiyle yapılan 06/06/2022 tarihli başvurunun ise, bakılmakta olan davanın konusu bulunan ve yetkili Burdur Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla reddine karar verildiği;

başka bir anlatımla yetki yönünden hukuka aykırı bulunarak iptaline hükmolunan işlem bakımından idarenin iptal kararının gereğini yerine getirerek yetkili makamca yeni bir işlem tesis ettiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davacıların başvurusunun reddine ilişkin yetkili Belediye Encümenince tesis edilen işlemin mevzuata uygun olup olmadığı yönünden, uyuşmazlığın esası incelenerek bir karar verilmesi gerekmekte iken; uyuşmazlığın esası incelenmeksizin, salt yetki yönünden verilen ilk iptal kararını hükümsüz kıldığı gerekçesiyle verilen dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun reddi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.