Danıştay 4. Daire E.2023/11735 K.2024/7960

Dava konusu istem: Adana ili, Seyhan ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, ... Blok, No:... adresinde faaliyette bulunan tesisle ilgili olarak, geçici faaliyet belgesi veya çevre izin ve lisans belgesi olmadan mevzuata aykırı biçimde geri kazanım faaliyeti yapıldığından bahisle,

2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi ile aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca 270.000,00-TL idari para cezası verilmesine ve Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği'nin 15. maddesi uyarınca geçici faaliyet belgesi alınıncaya kadar tesisin faaliyetinin sonlandırılmasına ilişkin Adana Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin para cezasına ilişkin kısmının iptali ile davacı tarafından ödenen 202.500,00-TL'nin (5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca dava konusu işlem ile verilen 270.000,00-TL idari para cezası,

ödeme süresi içinde % 25 indirimli olarak ödenmiştir.) ödeme tarihinden itibaren yasal faiziyle iadesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta. 20/04/2021 tarihinde yapılan denetim sonucunda düzenlenen tutanak ile dava konusu işlemin birlikte değerlendirilmesinden.

2872 sayılı Çevre Kanunu ve Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği'nde öngörülen geçici çalışma izin belgesi ile çevresel izin ve lisansı bulunmadan atık geri dönüşüm faaliyetinde bulunduğundan bahisle davacıya 2872 sayılı Kanun'un 20. maddesinin birinci fırkasının (r) uyarınca para cezası verileceği açık ise de; davacının, söz konusu Kanun'un 20. maddesinin 2. fıkrası uyarınca üç katı tutarında para cezası ile cezalandırıldığı,

ancak bahsedilen Yasa maddesine aykırılık nedeniyle öngörülen ceza miktarının gerçek şahıslar açısından üç katı olarak uygulanamayacağı, sadece kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak uygulanacağı dikkate alındığında, 2872 sayılı Kanun'un 20. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, gerçek şahıs olan davacıya belirtilen eylemi nedeniyle üç katı uygulanmak üzere 270.000,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline ve davacı tarafından ödenen 202.500,00-TL'nin dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle ödenmesine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından 20/04/2021 tarihinde yapılan denetimde, geçici faaliyet belgesi olmadan, ilgili mevzuata aykırı biçimde geri kazanım faaliyeti yapıldığı hususunun sabit olduğu, bu kapsamda 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi uyarınca verilen para cezasının davacı tarafından süresi içinde ödendiği; öte yandan dava konusu işlemin tesis edilmesinden sonra 11/06/2021 tarihinde uyuşmazlık konusu tesise ilişkin geçici faaliyet belgesinin düzenlendiği ve tesisin faaliyet göstermesi için mühürlerin açıldığı; bu nedenle temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı adına 2872 sayılı Kanun'un 20. maddesi uyarınca verilen para cezasının aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca üç kat olarak uygulanmasının hatalı olduğu, bu konuda emsal Danıştay kararlarının mevcut olduğu belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Uyuşmazlıkta; davacının gerçek kişi olduğu, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi ile aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca 270.000,00-TL idari para cezası verilmesine ve Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği'nin 15. maddesi uyarınca geçici faaliyet belgesi alınıncaya kadar tesisin faaliyetinin sonlandırılmasına ilişkin işlemin tesis edilmesi üzerine, davacı tarafından söz konusu işlemin idari para cezasına ilişkin kısmı ile süresi içinde ödenen 202.500,00-TL'nin ödeme tarihinden itibaren yasal faiziyle iadesi istemi hakkında bir karar verilmesi istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı görülmektedir.

Dava konusu işlemin dayanağı çevre denetim tutanağında ise "... - ... Geri Dönüşüm Tesisi" isimli tesiste denetim yapıldığı hususunun belirtildiği uyuşmazlık konusu yerde çevre izin ve lisans belgesi ya da geçici faaliyet belgesi olmadan mevzuata aykırı biçimde geri kazanım faaliyetinin davacı tarafından kendi nam ve hesabına yapılıp yapılmadığı, "...

Geri Dönüşüm Tesisi" unvanlı bir ticari işletmenin bulunup bulunmadığı hususunun araştırılarak bunun sonucuna göre, bir karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığından.

Adana Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin para cezasına ilişkin kısmının iptali ve davacı tarafından ödenen 202.500,00-TL'nin dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Adana ili, Seyhan ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, ... Blok No:... adresinde faaliyette bulunan tesiste, tehlikesiz atıkların kırma ve yıkama işlemine tabi tutularak granül çekme işleminden sonra satışı yapılmak suretiyle tehlikesiz atık geri kazanım faaliyeti gerçekleştirildiği, ancak atıkların toplanması, depolanması ve geri kazanımı faaliyetine ilişkin geçici faaliyet belgesi veya çevre izin ve lisans belgesi olmadan mevzuata aykırı biçimde geri kazanım faaliyeti yapıldığı hususu, davalı idare elemanlarınca düzenlenen 20/04/2021 tarihli çevre denetim tutanağı ile tespit edilmiştir.

Anılan tutanak dayanak alınarak. Adana ili, Seyhan ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, ...

Blok, No:... adresinde bulunan tesisle ilgili olarak geçici faaliyet belgesi veya çevre izin ve lisans belgesi olmadan mevzuata aykırı biçimde geri kazanım faaliyeti yapıldığından bahisle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi ile aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca 270.000,00-TL idari para cezası verilmesine ve Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği'nin 15. maddesi uyarınca geçici faaliyet belgesi alınıncaya kadar tesisin faaliyetinin sonlandırılmasına ilişkin Adana Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi tesis edilmiş.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca, ödeme süresi içinde ödeme yapıldığından, para cezası %25 indirimli şekilde 202.500,00-TL olarak tahsil edilmiştir.

Bunun üzerine, Adana Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin para cezasına ilişkin kısmının iptali ve davacı tarafından ödenen 202.500,00-TL'nin ödeme tarihinden itibaren yasal faiziyle iadesi istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 8. maddesinde. "Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.

Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle; kirlenmenin meydana geldiği hallerde kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler.", 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendinde.

"Bu Kanunda ve yönetmeliklerde öngörülen usûl ve esaslara, yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak atık toplayan, taşıyan, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, geri dönüşüm sağlayan, tekrar kullanan veya bertaraf edenlere 24.000 Türk Lirası, ithal edenlere 60.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir. " hükmü, ikinci fıkrasında da "Bu maddenin (k), (l), (r), (s), (t), (u), (v) ve (y) bentlerinde öngörülen idarî para cezaları kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verilir." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda ver verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; Kanuna ve yönetmeliklere aykırı şekilde atık toplayan, taşıyan, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, geri dönüşüm sağlayan, tekrar kullanan veya bertaraf edenlerin "Kurum, kuruluş ve işletme olmaları halinde" verilecek para cezasının üç katı olarak uygulanacağı hükmü getirilmiştir.

Uyuşmazlıkta; dava konusu işlemin dayanağı niteliğinde olan ve davalı idare elemanlarınca düzenlenen ... tarihli ve ... ser, numaralı çevre denetim tutanağında, Adana ili, Seyhan ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, ... Blok No:... adresinde faaliyette bulunan tesiste yapılan denetimde "... - ...

Geri Dönüşüm Tesisi" isimli tesiste denetim yapıldığı hususunun belirtildiği; dava konusu işlemde ise işlemin muhatabının ... olarak belirlendiği; bu kapsamda 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, anılan fıkrada tahdidi olarak belirlenen bentler kapsamında verilecek idari para cezasının, üç kat olarak uygulanabilmesi için, cezanın muhatabının "kurum, kuruluş veya işletme" olmasının gerekli ve yeterli olduğu, işletme tüzel kişi olabileceği gibi, "gerçek kişi ticari işletmesi" olmasının da mümkün olduğu, başka bir ifadeyle her durum ve şartta işletmenin tüzel kişi olmasının zorunlu olduğundan bahsedilemeyeceği;

olayda ise, çevre denetim tutanağında "... - ... Geri Dönüşüm Tesisi" isimli tesiste denetim yapıldığı hususunun belirtilmiş olması hususu göz önüne alındığında, söz konusu tesisin ''gerçek kişi ticari işletmesi' mahiyetinde olduğu değerlendirilmektedir.

Bu durumda, "gerçek kişi ticari işletmesi" mahiyetinde olan tesiste yapılan denetim sonucunda, geçici faaliyet belgesi veya çevre izin ve lisans belgesi olmadan mevzuata aykırı biçimde geri kazanım faaliyeti yapıldığı hususunun sabit olduğu, bu nedenle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi ile aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca, üç kat artırılmak suretiyle 270.000,00-TL idari para cezası verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmakta olup.

Adana Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin para cezasına ilişkin kısmının iptali ve davacı tarafından ödenen 202.500,00-TL'nin dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.