Danıştay 4. Daire E.2023/11993 K.2023/4988

Dava konusu istem: Ordu İli, Altınordu İlçesi, … Mahallesinde Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından yapılması planlanan 'Melet Balıkçı Barınağı Revizyon Projesi' için Ordu Valiliğince verilen … tarih ve E-… sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak bilirkişiler tarafından düzenlenen rapor sonrasında verilen kararda; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu proje alanınında yapılması planlanan Balıkçı barınağının yapılacağı yer olan Melet Irmağının Ordu şehir merkezine yakın en büyük akarsuyunun Karadeniz’e dökülen yerinde bulunduğu,

yapılması planlanan balıkçı barınağının Ordu sahili kıyı düzenleme amacıyla yapılacak projelerle birleştirileceği, proje kapsamında yapılacak dolgunun nereden, hangi taş ocaklarından taşınacağı, hangi güzergâhları kullanabileceği, dolgu taşıması sırasında şehir merkezindeki mevcut ana arterlerdeki trafik üzerindeki etkileri, proje alanına araçla ve yaya olarak ulaşımın ve erişiminin etkisi ve proje alanının çekeceği trafiğin mevcut ana arterler üzerindeki etkisi dikkate alınarak yapılan değerlendirmeye göre malzeme alınacak taş ocaklarının uzaklıkları,

konumları yönünden tespit ve değerlendirmelerinin PTD’de yapılmamış olmasının bir eksiklik olduğu, proje süresinin 2 yıl olarak belirlenmesinin kesinleşmesi halinde, kamyon ve sefer sayısının artırılmasının kaçınılmaz olacağı, bu koşullar altında, PTD’de raporunda ifade edildiği gibi günlük trafik artışının YOGT değerine katkısının ‰ 0.88 mertebesinde olmayacağı, Karayollarında dolgu nedeniyle çıkacak kamyonların, ocak çıkışlarında, karayolu bağlantılarında ve dolgu alanı giriş çıkışlarında trafiğe dâhil olması hem güvenlik açısından hem de trafik yoğunluğu açısından önem arz ettiği,

Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü'nden görüş alınarak gerekli önlemlerin alınacağı belirtilmişse de hangi önlemlerin alınması gerektiği konusunda PTD’de netlik bulunmadığı, trafik yoğunluğunun etkisini azaltmak için de geçiş yolu uygulaması yapılmasının uygun olduğu, ancak bu konuda herhangi bir planlamaya PTD’de rastlanılmadığı,

Hazırlanan “Ordu-Altınordu İlçesi Melet Irmağı Mahmuz Yanı Barınma Yeri Modelleme İşi Rüzgâr, Dalga, Akıntı İklimi ve Kıyısal Taşınım Süreçlerinin Sayısal Modellemesi” raporunun ve rapor kapsamında HYDROTAM-3D programı kullanılarak farklı yönlerdeki (Kuzey-doğu, Kuzey-batı) dalgaların barınak içerisindeki dalga yüksekliği dağılımının ve basende meydana gelebilecek kirlilik senaryosu analizinin dava konusu projeye yönelik olarak Melet Irmağı sağ sahili için taşınım konusunda fikir verebildiği,

ancak özellikle sol sahilde yer alan ve geçmişi katı atık (çöp) depolama alanı olan dolgu kıyıya etkilerinin de ayrıca irdelenmesi gerektiği, dava konusu barınak kapsamında ana ve tali mendirek yapımı sonrası rüzgâr yön ve şiddetleri ile dalga yükseklik ve periyotlarının ve proje alanının sıvılaşma ve yeraltı suyu potansiyellerinin de teorik ve uygulamaya yönelik belirlenmesinin gerekli olduğu,

Proje Tanıtım Dosyasının bu husustaki etkileri gidermeye yönelik taahhütlerinin bilimsel dayanakları yönünden yeterli olmadığı ve izleme-denetleme mekanizmalarındaki eksikliklerle de ortaya çıkacak çevresel etkilerin kabul edilemez sonuçlar doğurabileceği, anılan olumsuzluklara yönelik dava konusu projenin PTD’nın hidrolik yönden yeterli ve uygun olmadığı, Proje Tanıtım Dosyasında yer alan flora ve fauna tespitlerine ilişkin bilgilerin tamamen literatür kaynaklı hazırlandığı ve alana yönelik canlı dağılımını yansıtmadığı, raporda çelişki içeren açıklamaların olduğu, bölgenin sucul ve karasal canlı yaşamı için önemli bir alan olduğu,

endemik/tehlike altındaki türlere yönelik çalışmaların yapılmadığı ve tür bazlı koruma statülerinin belirlenmediği, Hem inşaat çalışmalarından kaynaklanacak kirlenme hem de denizel ortamda meydana gelebilecek bozulmalar (derinlik, oksijen miktarı, taban özellikleri vs.) nedeni ile başta balıklar ve algler olmak üzere sucul yaşamın olumsuz yönde etkileneceği, Planlanan projenin alandaki canlıların yaşam alanlarını daraltacağı ve doğal ortamlarının bozulacağı, Proje faaliyetlerinin başta sucul yaşam olmak üzere flora ve fauna elemanları üzerinde geri dönüşümü mümkün olmayan etkileri olabileceği,

Ordu Giresun Trabzon İlleri Bütünleşik Kıyı Alanları Planında.

Perşembe-Ordu-Gülyalı Alt Bölgesi 2. alt bölgesinde mevcut kapasitenin alt bölge balıkçıları için ihtiyaca cevap vermediği ve en az 300 tekne kapasiteli bir adet balıkçı barınağına ihtiyaç duyulduğunun tespit edildiği, PTD’de bölgesel düzeyde ve Ordu kentinde balıkçı barınaklarının mevcut durumu, kapasiteleri, sorun ve olanakların teknik analize konu edilmediği, alternatif yerlerin incelenmediği ve irdelenmediği, PTD’de balıkçı barınağının bölgede avlanacak gemilerin giriş çıkış sayıları hususunda genel ve yüzeysel bir açıklama yapıldığı ve proje alanı dışında alternatif alanların incelenmediği ve değerlendirilmediği,

dava konusu PTD’nin bilgi altyapısı ve rasyonalitesinin nesnel ve teknik tespitlere dayanmadığı, bütüncül değil parçacıl bir yaklaşıma dayandığı bu nedenle planlama tekniklerine uygun olmadığı dikkate alınarak dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

1-Davalı idare tarafından, yerindelik denetimi içeren bilirkişi raporuna dayanılarak verilen kararın hatalı olduğu, bilimsel verilere dayalı bir bilirkişi raporunun olmadığı, bilirkişi raporuna itirazlarının değerlendirilmediği, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

2-Davalı Yanında Müdahil tarafından, bilimsel ve somut verilere değil de kişisel değerlendirmelere göre düzenlenen bilirkişi raporuna dayanılarak verilen kararın hatalı olduğu, Karayolları Genel Müdürlüğünce projenin yapılmasında sakınca bulunmadığının belirtildiği ancak bilirkişilerce düzenlenen kök rapor ve ek raporda karayollarından ulaşım konusunda birbiriyle çelişkili ifadeler kullanıldığı, flora ve fauna konusunda yeterli düzeyde araştırma yapılarak PTD'de taahhütlerin belirtildiği, balıkçı barınağı konusunda kamu yararı amacı olduğu,

güncel hayatta önemli bir ihtiyacı karşılayacağı, projeyle yüz yıllık şehir çöplüğünün dönüşümünün sağlanacağı, projenin %85 oranda tamamlandığı, Melet ırmağına yapılan HES ve barajlar sonucunda sel riskinin bulunmadığı, Ordu Tarım İl Müdürlüğünün de görüşünün olumlu olduğu, çevreye verilecek zararın PTD'de ki taahhütler sonucunda kabul edilebilir seviyede olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Denize dolgu yapmak suretiyle inşası planlanan balıkçı barınağı revize projesi hakkında tesis edilen dava konusu işleme karşı açılan davanın reddi gerekirken, Mahkemece aksi yönde verilen karar hakkında talep edilen temyiz istemlerinin kabul edilerek anılan kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.