Danıştay 4. Daire E.2023/12059 K.2023/6303

Dava konusu istem: Manisa ili, ... ilçesinde market işletmeciliği yapan davacı tarafından, 2021 yılı Evsel Katı Atık Toplama ve Taşıma Tarife Ücretlerinin belirlenmesine ilişkin Turgutlu Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının "marketlere" ilişkin kısmının ve bu tarifenin onaylanmasına ilişkin Manisa Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... gün ve E:..., K:... sayılı kararda. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğünce hazırlanan Evsel Katı Atık Tarifelerinin Belirlenmesine Yönelik Kılavuzun 2011 yılı Mart ayında yayımlandığı, kılavuzda; evsel katı atıkların toplanması,

taşınması ve bertarafı sürecini içeren toplam sistem maliyetinin ne şekilde hesaplanacağı, bu maliyet kalemlerinden nelerin mahsup edilmesi gerektiği, mahsup sonucunda oluşan net sistem maliyetinin, evsel katı atık üreten kişi, kurum ve kuruluşlara ne şekilde dağıtılacağına (konteyner hacmi, katı atık ağırlığı, kişi sayısı, kullanılan içme suyu miktarı, işletme büyüklüğü, yatak kapasitesi vs.) dair kriterlere yer verildiği,

toplam sistem maliyetinin ne şekilde belirlendiğinin her türlü somut bilgi ve belgeyle ortaya konulması gerektiği, net sistem maliyetinin doğru olarak hesaplandığı ortaya konulmadan oluşturulan tarife uyarınca yapılacak ücret tahsilinin, kirleten öder ilkesine de uygun olmayacağı, Mahkemelerinin 09/02/2022 tarihli ara kararı ile 2021 yılı evsel katı atıkların bertaraf edilmesine ilişkin hazırlanan tarife raporunda; bertaraf maliyeti tablosunda esas alınan hususlara ilişkin belgelerin birer suretinin davalı idarelerden istenildiği,

Turgutlu Belediye Başkanlığı tarafından evsel katı atıkların toplama ve taşınmasına dair maliyet hesabında esas alınan hususlara yönelik 2019 yılı ödeme belgelerinin dava dosyasına sunulmakla birlikte, davalı Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından evsel katı atık bertaraf maliyetinin mevzuatta belirlenen kriterlere uygun şekilde hazırlandığına dair bilgi ve belge sunulmadığı, 2021 yılı evsel katı atık tarifelerinin Turgutlu ilçesindeki marketlere ilişkin kısmının kabulüne yönelik dava konusu belediye meclis kararlarında hukuka uyarlık bulunmadığı,

yine Mahkemelerinin 09/02/2022 tarihli ara kararı ile davalı Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığından, 2021 yılı evsel katı atık toplama ve taşıma maliyeti Turgutlu ilçesinden daha düşük ücret tespit edilen diğer ilçelerde bulunan "marketlere" ilişkin ilçe belediye meclis kararlarının aynen onaylanması nedeniyle söz konusu ilçeler için Turgutlu ilçesinden daha düşük tutarda ücret belirlenmesine dair tüm somut evrakın da eklenilmesi suretiyle, ilçeler arasında farklı katı atık bedeli belirlenmesinin maddi ve hukuki gerekçelerinin,

ayrıca evsel katı atıkların toplama ve taşıma maliyeti için il genelinde yeknesaklığın sağlanması için (ilçenin yüz ölçümü, ilçede kişilerin yerleşim yerleri ile iş yerlerinin bulunduğu alanların yüz ölçümü, bertaraf tesisine uzaklıkları, ilçenin nüfusu, katı atık toplama sıklığı, konteyner sayısı, öz kaynak getiri oranları gibi) hangi ilke ve kriterlerin uygulandığının açıklanmasının istenilmesine karşın bu hususlara yönelik de herhangi bir bilgi ve belge gönderilmediği belirtilerek, dava konusu işlemlerin bu yönüyle de hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücretinin tek bir ücret olup büyükşehir belediyelerinin fiilen yürütmediği hizmetlerle ilgili (atık toplama ve taşıma) maliyet giderlerinin bilinmesinin mümkün olmadığı, toplama ve taşıma bileşenleri için Yönetmelik ve Klavuza göre hesaplanacak maliyet bilgisinin bir rapor olarak alınması, buna göre hesaplanacak tahsil edilecek ücretlerden her ilçe belediyesine toplama ve taşıma bedellerinin aktarılmasının yasa ve içtihatlara uygun olduğu, 2021 yılı evsel katı atık ücretinin belirlenmesinde toplama ve taşıma maliyet bilgisine ilişkin bileşenleri içeren raporların Mahkemeye sunulduğu, dava konusu işlemlerin mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının, karşı oyda yer verilen gerekçe ile düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Görülmekte olan davanın. Manisa ili, Turgutlu ilçesinde market işletmeciliği yapan davacı şirket tarafından, 2021 yılı Evsel Katı Atık Toplama ve Taşıma Tarife Ücretlerinin belirlenmesine ilişkin Turgutlu Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının "marketler"e ilişkin kısmının ve bu tarifenin onaylanmasına ilişkin Manisa Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle açıldığı, İdare Mahkemesince, uyuşmazlıkta.

2021 yılı evsel katı atık toplama ve taşımaya ilişkin evsel katı atık ücret tarifesinin Turgutlu Belediye Başkanlığı tarafından hazırlanmakla birlikte, tarifenin bertaraf ücretleri de dahil edilmek suretiyle Manisa Büyükşehir Belediye Meclisinde onaylandığı görüldüğünden, dava konusu işlemlerde yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, kararda yer verilen mevzuat hükümleri ile ilgili yargı kararları birlikte değerlendirildiğinde, katı atık bertaraf tesislerinin kurulması,

işletilmesi ve buna bağlı olarak bu tesislere ilişkin tüm yükümlülüklerin yerine getirilmesi hususunda Büyükşehir Belediyelerinin asli yetkili ve görevli kabul edildiği, ilçe ve/veya ilk kademe belediyelerinin ise, bu süreçte sadece katı atıkları toplamak ve aktarma istasyonlarına taşımak ile yükümlü kılındıkları; öte yandan 2872 sayılı Kanunun 11. maddesinde;

söz konusu bertaraf tesislerinin işletme, bakım ve onarım masraflarını karşılamak üzere, katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücretinin alınacağının ifade edildiği dikkate alındığında, katı atık bertaraf sürecinde oluşan maliyetlerin bir bütün olarak (toplama, taşıma ve bertaraf) değerlendirilmesi ve bu süreçte oluşan (tüm) giderlerin bu hizmetten yararlananlardan Büyükşehir Belediye Meclisinin onayı ile belirlenecek (tek) katılım ücreti ile karşılanacağı/karşılanması gerektiğinin anlaşıldığı,

bu bağlamda, dava konusu uyuşmazlıkta olduğu gibi birden fazla (ilçe ve büyükşehir) belediye meclislerince farklı (toplama, taşıma ve bertaraf) maliyet kalemlerine ilişkin olarak alınan kararlar olsa dahi, tek bir ücret olarak tahakkuk edecek katı atık tarife ücretinin herhangi bir kısmında hukuka aykırılığın tespiti halinde katı atık tarifesinin ve bu tarifenin oluşmasına gerekçe teşkil eden belediye meclis karar(lar)ının (ilgili kısmının) iptaline hükmedilmesi gerektiği,

Turgutlu Belediye Başkanlığı tarafından evsel katı atıkların toplama ve taşınmasına dair maliyet hesabında esas alınan hususlara yönelik 2019 yılı ödeme belgelerinin dava dosyasına sunulduğu, evsel katı atık tarifesinin bertaraf ücreti de dahil edilmek suretiyle tek bir ücret olarak belirlenmesi ve davalı Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından da evsel katı atık bertaraf maliyetinin mevzuatta belirlenen kriterlere uygun şekilde hazırlandığına dair bilgi ve belge sunulmadığı,

2021 yılı evsel katı atık tarifelerinin Turgutlu ilçesindeki marketlere ilişkin kısmının kabulüne ilişkin dava konusu belediye meclis kararlarında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.

Karar metninde yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; katı atık bertaraf tesislerinin kurulması, işletilmesi ve buna bağlı olarak bu tesislere ilişkin tüm yükümlülüklerin yerine getirilmesi hususunda Büyükşehir Belediyelerinin yetkili ve görevli kabul edildiği, ilçe ve/veya ilk kademe belediyelerinin ise, bu süreçte sadece katı atıkları toplamak ve aktarma istasyonlarına taşımak ile yükümlü kılındıkları.

2872 sayılı Kanun'un 11. maddesinde ise; söz konusu bertaraf tesislerinin işletme, bakım ve onarım masraflarını karşılamak üzere, katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücretinin alınacağı ifade edilerek, katı atık bertaraf sürecinde oluşan maliyetlerin bir bütün olarak (toplama, taşıma ve bertaraf) değerlendirildiği ve bu süreçte oluşan giderlerin bu hizmetten yararlananlardan alınacak katılım ücreti ile karşılanacağının ifade edildiği;

sonuç olarak anılan hizmetten yararlananlara yönelik olarak belirlenecek olan tarife uyarınca yapılacak olan ücretlendirme yetkisinin, bahsi geçen tesisleri kurma ve işletme sorumluluğu olan Belediyeye, Büyükşehir Belediyesi olan yerlerde ise Büyükşehir Belediyesine ait olduğu anlaşılmaktadır.

Öte yandan, katı atık idaresince bu hizmetlerden yalnızca bir kısmının yerine getirilmesi halinde, yalnızca verilen hizmetlere ilişkin maliyetler üzerinden tarife belirlenmesi de mümkündür. Başka bir ifadeyle, idare tarafından yukarıda sayılan evsel katı atıkla ilgili hizmetlerden bir kısmının sunulması halinde, sunulan hizmetlerle sınırlı olarak evsel katı atık ücretinin talep edilmesi mümkündür.

Evsel katı atıkla ilgili hizmetlerden bir kısmının sunulması halinde, sunulan hizmetlerle sınırlı olarak belirlenen evsel katı atık ücretinin, katı atık hizmet bedeline ilişkin ücret tarifesini belirleme yetkisine sahip olan Büyükşehir Belediye Meclisince onaylanması halinde; sunulan hizmetle sınırlı olarak tarifeleştirilmesi de mümkün olduğundan, davanın reddine karar verilmesi gerekirken işlemin iptaline yönelik İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf isteminin reddine ilişkin İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği görüşü ile Dairemiz kararına katılmıyorum.