Danıştay 4. Daire E.2023/12062 K.2025/2340

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından; Erdek Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının ekinde yer alan 2020 yılı evsel katı atık ücret tarifesi raporunun "mesken dışı yerlere katı atık tarifelerinin uygulanması" başlıklı 16. maddesinde düzenlenen, 5.maddesine göre belirlenen 1.2.3.4. ve 5. gruplara ilişkin tarife kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...

İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde, davalı ilçe belediyesi tarafından işletilmekte olan bir evsel katı atık bertaraf tesisinin bulunmadığı, bu hizmetlerin Balıkesir Büyükşehir Belediyesinin bertaraf tesislerinde yerine getirildiği, Erdek Belediyesinin söz konusu süreçteki görevinin 5216 sayılı Kanun'un 7/3. maddesinin (b) bendinde belirtilen "katı atıkları toplama ve taşıma" olduğu, bunun dışında katı atıkların bertaraf edilmesi sürecindeki 5216 ve 2872 sayılı Kanun hükümleri ile verilen başka bir görev ve buna bağlı yetkisinin bulunmadığı,

katı atıkların toplanması ve taşınması aşamalarının da dahil olduğu katı atıkların bertaraf sürecine ilişkin giderlerin içinde yer aldığı toplam maliyet unsurlarına göre belirlenecek ücretin 2872 sayılı Kanunun 11/11. maddesi ve 5216 sayılı Kanunun 7/1-i maddesi gereğince katı atık bedellerinin tahakkuk ettirildiği, sözü edilen yetkinin Büyükşehir Belediyelerine ait olduğu, bu durumda; katı atıkların toplanması aşamasından bertaraf edilmesi aşamasına kadar ki sürecin ve oluşacak maliyetin bir bütün olduğu,

katı atıkların "kirleten öder" ilkesi doğrultusunda katı atık ücretlerine ilişkin tarifenin belirlenmesi aşaması ile başlayıp tahakkuk ettirilen bedellerin abonelerden su faturaları ile tahsil edilmesi ile sonlanan süreçte Büyükşehir Belediyelerinin yetkili ve sorumlu olduğu anlaşılmakla.

Erdek Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı kararının 2020 yılı evsel katı atık ücret tarifesi raporunun "mesken dışı yerlere katı atık tarifelerinin uygulanması" başlıklı 16. maddesinde düzenlenen, 5.maddesine göre belirlenen 1.2.3.4. ve 5.gruplara ilişkin kısmında yetki yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, usule ilişkin olarak davanın adli yargıda görülmesi gerektiği, esasa ilişkin olarak ise tam maliyet hesabının Balıkesir Büyükşehir Belediyesince yapıldığı ve tahsil edildiği, katı atıkların toplanması ve aktarma istasyonuna taşınmasının ilçe belediyelerinin görevi olduğu, dava konusu işlemin Kanuna uygun olduğu ileri sürülmektedi ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ:...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Balıkesir ili, Erdek ilçesinde 2020 Evsel Katı Atık Hizmet Ücret Tarifesi, Erdek Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilmiştir.

Balıkesir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile, Erdek Belediye Başkanlığı tarafından hazırlanan ve Erdek Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 2020 Evsel Katı Atık Hizmet Ücret Tarifesi, aynı şekilde kabul edilmiştir.

Bunun üzerine, Erdek Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı kararının ekinde yer alan 2020 yılı evsel katı atık ücret tarifesi raporunun "mesken dışı yerlere katı atık tarifelerinin uygulanması" başlıklı 16. maddesinde düzenlenen, 5.maddesine göre belirlenen 1.2.3.4. ve 5. gruplara ilişkin tarife kısmının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun "Büyükşehir, İlçe ve İlk Kademe Belediyelerinin Görev ve Sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde; büyükşehir katı atık yönetim plânını yapmak, yaptırmak; katı atıkların kaynakta toplanması ve aktarma istasyonuna kadar taşınması hariç katı atıkların ve hafriyatın yeniden değerlendirilmesi, depolanması ve bertaraf edilmesine ilişkin hizmetleri yerine getirmek, bu amaçla tesisler kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek; sanayi ve tıbbî atıklara ilişkin hizmetleri yürütmek, bunun için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek;

deniz araçlarının atıklarını toplamak, toplatmak, arıtmak ve bununla ilgili gerekli düzenlemeleri yapmak Büyükşehir Belediyesi'nin görevleri arasında sayılmış; aynı maddenin üçüncü fıkrasının (a) bendinde, Kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak; (b) bendinde ise, Büyükşehir katı atık yönetim plânına uygun olarak, katı atıkları toplamak ve aktarma istasyonuna taşımak ilçe ve ilk kademe belediyelerinin görev ve yetkileri arasında olduğu hükmüne yer verilmiştir.

2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 11. maddesinin 11. fıkrasında; büyükşehir belediyeleri ve belediyelerin evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmekle yükümlü oldukları, bu hizmetten yararlanan ve/veya yararlanacakların, sorumlu yönetimlerin yapacağı yatırım, işletme, bakım, onarım ve ıslah harcamalarına katılmakla yükümlü oldukları, bu hizmetten yararlananlardan, belediye meclisince belirlenecek tarifeye göre katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücreti alınacağı, ve bu fıkra uyarınca tahsil edilen ücretlerin katı atıkla ilgili hizmetler dışında kullanılamayacağı hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen kanun hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; katı atık bertaraf tesislerinin kurulması, işletilmesi ve buna bağlı olarak bu tesislere ilişkin tüm yükümlülüklerin yerine getirilmesi hususunda Büyükşehir Belediyelerinin yetkili ve görevli kabul edildiği, ilçe ve/veya ilk kademe belediyelerinin ise, bu süreçte sadece katı atıkları toplamak ve aktarma istasyonlarına taşımak ile yükümlü kılındıkları.

2872 sayılı Kanun'un 11. maddesinde ise; söz konusu bertaraf tesislerinin işletme, bakım ve onarım masraflarını karşılamak üzere, katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücretinin alınacağı ifade edilerek, katı atık bertaraf sürecinde oluşan maliyetlerin bir bütün olarak (toplama, taşıma ve bertaraf) değerlendirildiği ve bu süreçte oluşan giderlerin bu hizmetten yararlananlardan alınacak katılım ücreti ile karşılanacağının ifade edildiği;

sonuç olarak anılan hizmetten yararlananlara yönelik olarak belirlenecek olan tarife uyarınca yapılacak olan ücretlendirme yetkisinin, bahsi geçen tesisleri kurma ve işletme sorumluluğu olan Belediyeye, Büyükşehir Belediyesi olan yerlerde ise Büyükşehir Belediyesine ait olduğu anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; Erdek Belediye Başkanlığınca Erdek ilçesinde 2020 yılında uygulanacak katı atık toplama ve taşıma ücret tarifesine ilişkin tarife raporu hazırlanarak Balıkesir Büyükşehir Belediye Başkanlığına gönderildiği, Balıkesir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile, Erdek Belediye Başkanlığınca gönderilen tarife raporunun aynı şekilde kabul edildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda; katı atık hizmet bedeline ilişkin ücret tarifelerini belirleme yetkisine sahip olan Balıkesir Büyükşehir Belediye Meclisince onaylanmak suretiyle uygulamaya konulan dava konusu Erdek Belediye Meclis Kararında yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla; dava konusu Meclis Kararında yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, İdari Dava Dairesince, dava konusu Tarifenin iptali istenilen kısmının esasının incelenerek, istinaf istemi hakkında karar verilmesi gerekirken, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

Öte yandan; Erdek Belediye Meclisinin dava konusu ... tarih ve ... sayılı kararının, Balıkesir Büyükşehir Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylandığı hususu dikkate alındığında; Erdek Belediye Başkanlığının yanı sıra, Balıkesir Büyükşehir Belediye Başkanlığının da hasım mevkiine alınması suretiyle işin esasının incelenmesi gerekmektedir.