Danıştay 4. Daire E.2023/13303 K.2024/5206

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince işin gereği görüşüldü:

Karar düzeltme dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın düzeltilmesini gerektirecek nitelikte görüldüğünden, Danıştay İkinci Dairesinin 06/07/2023 tarih ve E:2021/15832, K:2023/3979 sayılı kararının kaldırılmasına karar verilerek, ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına ilişkin temyiz başvurusu yeniden incelendi:

Dava, İstanbul ili, Bakırköy ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı tamamı Hazineye ait 18.327,65 m² yüzölçümlü taşınmazın, 9.300,00 m² si üzerinde Mobo, su tankı, tır parkı yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle, 12/12/2013-30/06/2014 dönemi için 509.833,66 TL, 01/07/2014-05/03/2015 dönemi için 713.628,90 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... gün ve ...-... sayılı ecrimisil ihbarnamelerinin iptali istemiyle açılmıştır.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.

Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde;

tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." 5. fıkrasında ise "Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınır." hükümleri yer almıştır.

Dava dosyasının incelenmesinden.

İdare Mahkemesince dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile ek bilirkişi raporundaki verilerin birlikte değerlendirilmesi sonucunda, Hazineye ait dava konusu işgalli yerin 12/12/2013-30/06/2014 tarihleri arasındaki dönemde toplam 254.612,63 TL ecrimisil getirebileceğinin anlaşıldığı, dava konusu ... gün ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin anılan miktara ilişkin kısmında hukuka aykırılık, fazladan tahakkuk ettirilen 255,271,03 TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı; dava konusu işgalli yerin 01/07/2014-05/03/2015 tarihleri arasındaki dönemde toplam 342.981,76 TL ecrimisil getirebileceğinin anlaşıldığı,

dava konusu ... gün ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin anılan miktara ilişkin kısmında hukuka aykırılık, fazladan tahakkuk ettirilen 370.647,14 TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu ...gün ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin 370.647,14 TL'lik kısmının iptaline, 342.981,76 TL'lik kısmı yönünden davanın reddine; dava konusu ... gün ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin 255,271,03 TL'lik kısmının iptaline, 254.612,63 TL'lik kısmı yönünden davanın reddine karar verildiği görülmektedir.

Uyuşmazlıkta, işgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, ayrıca, 336 Sıra No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği düzenlemesinin dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur.

Ecrimisil istenilen dava konusu taşınmaz, Maliye Hazinesi adına mülkiyeti tescil edilmiş bir alan olup, ecrimisil istenilen dönemler dikkate alındığında, 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nden sonraki dönemde kaldığı görülmektedir.

Bu durumda; davalı idare tarafından hazırlanan kıymet takdir raporunda ecrimisil bedelinin taşınmazın emlak vergi değerinin yüzde üçü oranında hesaplandığının belirtilmesine ve davalı idarenin savunma dilekçesinde de bu hususun vurgulanmasına rağmen, idare mahkemesi kararında ve dayanağı bilirkişi raporunda taşınmazın emlak vergisine esas değerinin dikkate alınmadığı, taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil bedeli belirlenmesi gerektiği kuralının açık olduğu dikkate alındığında, işlemin kısmen iptali, kısmen davanın reddi yolunda verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.