Danıştay 4. Daire E.2023/13616 K.2024/5310

2- ... Valiliği

DAVANIN KONUSU

27/11/2019 tarih ve 30961 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Turizm Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmeliğin Uygulanmasına Dair Tebliğ'in 08/06/2023 tarih ve 32215 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tebliğ ile değişik 4. maddesinin 5. fıkrasında yer alan "Ayrıca, konaklama tesisinde müzik kullanılması halinde, 05/12/1951 tarihli ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında faaliyet gösteren ilgili federasyonlardan müzik lisans belgesinin alındığını gösterir belge de başvuruya eklenir, yetkili federasyonlar ve belgenin alınmasına ilişkin hususlar Bakanlıkça belirlenir." düzenlemesi ile ... Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı konaklama tesislerinin müzik lisanslama işlemlerine ilişkin yazısının iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

... ili, ... İlçesi, ...

Mahallesinde sadece yaz sezonunda faaliyet gösteren ve kendisine ait olan tesis için "Basit Konaklama Turizm İşletmesi Belgesi" düzenlenmiş olduğu, davalı İdare tarafından hazırlanan genel düzenleyici işleme dayanılarak, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserledi Kanunu kapsamında, müzik yayınları ile ilgili lisans sözleşmesi yapmaya yetkili federasyonlar olarak belirlenen iki federasyonla 01/10/2023 tarihine kadar sözleşme yapılmasının ve her takvim yılında bu sözleşmenin yenilenmesinin zorunlulu olduğunun aksi durumda, davalı Bakanlıkça idari yaptırımlar uygulanacağının tarafınca öğrenildiği,

2019/1 sayılı Turizm Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmeliğin Uygulanmasına Dair Tebliğin 4. maddesinin 5. fıkrasına ve bu Tebliğe dayanılarak hazırlanan Genelge uyarınca 22/09/2023 tarihli uygulama işleminin tesis edildiği, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile Turizm Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmelikte davalı İdarelere, müzik lisansı alınacak kurumları belirleme, yetkilendirme ve tüm turizm işletme belgeli tesisleri onlarla sözleşme yapmaya zorlama şeklinde verilmiş bir yetkinin bulunmadığı, dava konusu düzenleyici işlemin ve bu düzenleyici işleme dayanılarak tesis edilen uygulama işleminin hukuka aykırı olduğu,

davalı bakanlıkça yetkili oldukları belirtilen iki federasyonun dünyadaki tüm müzik eserlerinin ve hak sahiplerinin mali haklarını temsil ettiği kabulünün hayatın olağan akışı ile bağdaşmayacağı, bir çok uluslararası müzik platformunun üyelerinden aylık veya yıllık abonelik ücreti almak suretiyle dünya müziklerini dinleyicilerin hizmetine sunmakta olduğunu, bu platformların zaten hak sahiplerine ödeme yapmak suretiyle yayın haklarını alıp üyelerine ya da abonelerine dinletmekte olduğunu, bu platformlara üye olmak ve ücretini ödemek suretiyle müzik yayını yapan bir işletmeyi,

aynı hak için ikinci kez ücretlendirmenin hakkaniyet ile bağdaşmayacağı, kaldı ki, davacıya işletmede herhangi bir müzik yayınının da bulunmadığı, genel düzenleyici işlem; "müzik çalma şartı" ararken, uygulayıcı işlemde, bu şartın hiçbir şekilde dikkate alınmadan tüm Turistik tesisler/işletmeler ve bu arada davacının işletmesi için de müzik lisanslama sözleşmesi yapılması zorunluluğunun getirilmesinin hiçbir hukuki dayanağının bulunmadığı ileri sürülmektedir.

DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI

1-Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından. 27/11/2019 tarih ve 30961 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Turizm Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmeliğin Uygulanmasına Dair Tebliğin (Tebliğ No:2019/1) 4. maddesinin 4. fıkrasından sonra gelmek üzere 08/06/2023 tarih ve 32215 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Turizm Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmeliğin Uygulanmasına Dair Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 1. maddesi ile.

"Bakanlıkça başvurularda, Bakanlıkça belirlenen tesisler için Kanun kapsamında alınması zorunlu tutulan sertifika ile Bakanlıkça zorunlu tutulan belgeler istenilebilir.

Ayrıca, konaklama tesisinde müzik kullanılması halinde, 5/12/1951 tarihli ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında faaliyet gösteren ilgili federasyonlardan müzik lisans belgesinin alındığını gösterir belge de başvuruya eklenir, yetkili federasyonlar ve belgenin alınmasına ilişkin hususlar Bakanlıkça belirlenir." hükmünün eklendiği, söz konusu hükümde yetkili federasyonların ve belgenin alınmasına ilişkin hükümlerin Bakanlıkça belirleneceğinin açıkça ifade edildiği, konaklama tesisinde müzik kullanılması halinde bu zorunluluğun getirildiği savunulmaktadır.

2- Muğla Valiliği tarafından; savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dava dilekçesi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

08/06/2023 tarih ve 32215 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tebliğ'in 1. maddesi ile 27/11/2019 tarih ve 30961 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Turizm Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmeliğin Uygulanmasına Dair Tebliğ'in 4. maddesine eklenen 5. fıkrada, "Bakanlıkça başvurularda, Bakanlıkça belirlenen tesisler için Kanun kapsamında alınması zorunlu tutulan sertifika ile Bakanlıkça zorunlu tutulan belgeler istenilebilir.

Ayrıca, konaklama tesisinde müzik kullanılması halinde, 05/12/1951 tarihli ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında faaliyet gösteren ilgili federasyonlardan müzik lisans belgesinin alındığını gösterir belge de başvuruya eklenir, yetkili federasyonlar ve belgenin alınmasına ilişkin hususlar Bakanlıkça belirlenir." düzenlemesine yer verilmiş, ...

Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı konaklama tesislerinin müzik lisanslama işlemlerine ilişkin yazısı ile de Tebliğ'deki düzenleme ve bu düzenlemeye istinaden çıkartılan Genelge'nin uygulanması kapsamında Bakanlık işletme belgeli ve basit konaklama işletme belgeli tesislerde yapılan müzik yayınları hakkında Turizm Danışma Büroları bilgilendirilmiştir.

Bunun üzerine basit konaklama turizm işletme belgesi sahibi olan davacı tarafından, Turizm Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmeliğin Uygulanmasına Dair Tebliğ'in 4. maddesinin 5. fıkrasının 2. cümlesi ile ... Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı yazısının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, iptal davalarının, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı belirtildikten sonra, ilk inceleme konularının belirlendiği 14. maddesinin 3/c bendinde dilekçenin ehliyet yönünden de inceleneceği, 15. maddesinin 1/b bendinde ise, bu hususta kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı Kanun'un yukarıda aktarılan 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde yer alan ve iptal davasının subjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali", içtihatlarda dava konusu işlemle davacı arasında kurulan kişisel, meşru, güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır. Menfaatin kişisel olması idari işlemin mutlaka davacı hakkında tesis edilmiş olması sonucunu doğurmamaktadır. Sözü edilen menfaat ilişkisinin varlığı ve sınırları davacının gerçek kişi, tüzel kişi, belde sakini olması gibi hususlar dikkate alınmak suretiyle ve her olayda yargı yerince uyuşmazlığın niteliği de göz önünde tutularak belirlenmektedir.

Dosyanın incelenmesinden; Tebliğ'in iptali istenen 4. maddesinin 5. fıkrasının 2. cümlesinde, konaklama tesisinde müzik yayını yapılması halinde, turizm işletme belgesi alınması istemiyle yapılacak başvuruya 05/12/1951 tarih ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında faaliyet gösteren ilgili federasyonlardan müzik lisans belgesinin alındığını gösterir belgenin ekleneceğinin öngörüldüğü; Muğla Valiliğinin iptali istenen yazısında, turizm tesislerinde yapılan müzik yayınları ile ilgili bilgiler verildiği; dava dilekçesinin 4. sayfasının 4. paragrafının sonunda ise, "Kaldı ki, müvekkilimize ait işletmede herhangi bir müzik yayını da bulunmamaktadır." cümlesine yer verildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, gerek Tebliğ'in iptali istenen düzenlemesi gerekse de iptali istenen Muğla Valiliği yazısının müzik yayını yapılan tesislerle ilgili olması ve basit konaklama turizm işletme belgesi sahibi olan davacıya ait işletmede müzik yayını bulunmaması nedeniyle davacı ile iptali istenen düzenleme ve yazı arasında kişisel, güncel ve meşru bir menfaat bağının bulunmadığı, bu nedenle davacının bakılan davayı açmakta ehliyetli olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.