Danıştay 4. Daire E.2023/4761 K.2024/5711

Dava konusu istem: İstanbul ili, Tuzla ilçesi, … Mahallesi, … Mevkii … sayılı parsel sınırlarında bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 7.594,00 m2 yüzölçümlü taşınmazın tamamının davacı şirket tarafından yüzer havuz, iskele ve tersane alanı olarak kullanılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle, 01/03/2007-14/02/2008 tarihleri arasındaki dönem için 33.938.06.-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin … tarihli ve … sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile 15/02/2008-03/02/2012 tarihleri arasındaki dönem için 394.236.78.-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin … tarihli ve … sayılı ecrimisil ihbarnamesinin ve 04/02/2012-18/04/2013 tarihleri arasındaki dönem için 186.579.34.-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin … tarihli ve … sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; uyuşmazlık konusu taşınmazın 30.01.1991 tarihli sözleşmeyle davacı şirkete tahsis edildiği, bu tahsis uyarınca gemi yapımı için ilave eklentiler yapıldığı, bu eklentilerin ... Tersanesi İnşaat Ruhsatına Esas Genel Yerleşim Planı kopyasının 05/11/2007 tarihinde hazırlandığı ve Ulaştırma ve Denizcilik Bakanlığının Tersaneler ve Kıyı Yapıları Genel Müdürlüğünce onaylı olduğu görüldüğünden, anılan taşınmazın kullanımından dolayı davacı şirketin fuzuli şagil olarak nitelendirilemeyeceği sonucuna varıldığından davacı şirketten ecrimisil istenilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmamaktadır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, ecrimisile konu alan üzerindeki kullanımın herhangi bir sözleşmeye dayanmadığı, dava konusu ecrimisil bedelinin usul ve hukuka uygun olarak belirlendiği ileri sürülerek kararın bozulması talep edilmiş.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 75. maddesinin 1. fıkrasında; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.'' hükmü yer almaktadır.

Anılan Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesinin 2. fıkrasında. "Ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir." düzenlemesine yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, İstanbul ili, Tuzla ilçesi, ... Mahallesi, ...-... Mevkii sınırlarında bulunan, ... pafta, ... parsel sayılı Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki toplam 17.085 m² yüzölçümlü taşınmazın, tersane olarak kullanılmak üzere Ulaştırma Bakanlığı'nca davacı şirkete tahsis edildiği ve Maliye Bakanlığı ile davacı şirket arasında düzenlenen 30/1/1991 tarihli Noter Taahhütnamesi ile de 41 yıl süreyle davacı şirkete irtifak hakkı verildiği.

Maliye Bakanlığı ile davacı şirket arasında imzalanan sözleşmenin 8. maddesinde; projede bulunan havuz, kızak, rıhtım ve iskele dışında ilave bir tesisin yapılması için Ulaştırma Bakanlığının izninin aranacağı, irtifak hakkı kurulan alan sınırları çevresindeki Hazineye ait veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerde inşaat yapılması, arazi ve doğanın görünüşünün ve doğal yapısının değiştirilmesi halinde bu hakkın iptal edileceğinin belirtildiği.

05/06/1992 ve 12/09/1994 çizim tarihli ...

Tersanesi İnşaat Ruhsatına Esas Genel Yerleşim Planlarının, 08/10/1992 ve 12/12/1994 tarihlerinde Başbakanlık Denizcilik Müsteşarlığı Gemi İnşa ve Tersaneler Genel Müdürlüğü tarafından onaylandığı, davalı idare memurları tarafından 03/02/2012 tarihinde mahallinde yapılan inceleme sonucunda düzenlenen ecrimisil tespit tutanağında; … pafta, … parselin önüne isabet eden 7594 m² yüzölçümlü yerin yüzer havuz, iskele ve tersane alanı olarak kullanılmak suretiyle işgal edildiğinin tespit edilmesi üzerine dava konusu ecrimisil ihbarnamelerinin tesis edildiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, davacı tarafından kullanılan davaya konu alanın, Denizcilik Müsteşarlığı Gemi İnşa ve Tersaneler Genel Müdürlüğü tarafından onaylan proje kapsamında kalmakla birlikte, söz konusu alanın irtifak hakkı tesis edilen ... sayılı parselin dışında kaldığının bilirkişi raporuyla da ortaya konulduğu, irtifak hakkı sözleşmesinde; projede bulunan havuz, kızak, rıhtım ve iskele dışında ilave bir tesisin yapılması için Ulaştırma Bakanlığının izninin aranacağı belirtilmiş ise de, irtifak hakkı kurulan alan sınırları çevresindeki Hazineye ait veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerde inşaat yapılması,

arazi ve doğanın görünüşünün ve doğal yapısının değiştirilmesi durumunda bu hakkın iptal edileceğinin belirtildiği; davacı şirketin projelerine yönelik olarak Ulaştırma Bakanlığı tarafından verilecek izinlerin, sadece projeye yönelik olduğu, projenin gerçekleştirileceği alanın, irtifak hakkı tesis edilen alanın sınırlarını aşması halinde ise, ilgili idarece ecrimisil istenebileceğinin açık olduğu tartışmasızdır.

Bu durumda, fuzulen işgal edilen alan nedeniyle istenilen ecrimisil bedelinin hukuka uygun olup olmadığı konusunda bir karar verilmesi gerekirken, davacının fuzuli şagil olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.