Danıştay 4. Daire E.2023/5098 K.2024/3427

2- ... VEKİLİ: Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Tekirdağ ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada,... sayılı parselde kayıtlı mülkiyeti Hazineye ait taşınmazın 258,90 m²'lik kısmının lokanta (kokoreç satış yeri) ve bahçe olarak işgal edildiğinden bahisle 22/03/2012-15/02/2017 dönemi için 206.080,79-TL ecrimisil bedeli tahakkuk ettirilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlığın çözümünün teknik bilgi gerektirmesi nedeniyle mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen raporda, dava konusu taşınmazın kira değerinin tespitinde 'Emsal Karşılaştırma Yöntemi'nin kullanıldığı, bu yöntemin uygulanmasında mevcut pazar bilgilerinden ve güncel görüşmelerden/araştırmalardan faydalanıldığı, bölgede yakın dönemde pazara çıkarılmış benzer gayrimenkuller dikkate alınarak, pazar değerini etkileyebilecek kriterler çerçevesinde fiyat ayarlaması yapıldığı,

dosyada mevcut Çorlu Ticaret ve Sanayi Odasının kiralama bedellerine ilişkin görüş yazıları ile Çorlu Mal Müdürlüğü ecrimisil takdir komisyon kararlarının incelendiği, serbest piyasa araştırması yapılarak ve tüm bunların neticesinde dava konusu taşınmazın ecrimisil bedeli metrekare bazında 2012 yılı için yıllık 58,00-TL, 2013 yılı için yıllık 60,00-TL, 2014 yılı için yıllık 63,00-TL, 2015 yılı için yıllık 66,00-TL, 2016 yılı için yıllık 68,00-TL, 2017 yılı için yıllık 75,00-TL'den olmak üzere 22.03.2012-15.02.2017 dönemi için toplam 80.643,78-TL ecrimisil bedelinin takdir edildiği, bilirkişi raporunun hüküm tesisi için yeterli görüldüğü,

taraflarca yapılan itirazın raporu sakatlar nitelikte bulunmadığı belirtilerek, dava konusu 206.080,79- TL ecrimisil bedelinin bilirkişi raporunda belirtilen 80.643,78-TL'yi aşan kısmının fahiş olduğu, dava konusu işlemle belirlenen 206.080,79-TL ecrimisil bedelinin 125.437,01-TL'lik kısmında hukuka uyarlık, 80.643,78-TL'lik kısmında ise hukuka aykırılık görülmediği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin 125.437,01-TL'lik kısmının iptaline, 80.643,78-TL'lik kısım yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI

Davalı idare tarafından, işgal edilen alanın ve işgal süresinin hatalı belirlendiği, tespit edilen ecrimisil bedelinin fahiş olduğu, Bölge İdare Mahkemesi kararının aleyhlerine olan kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI

Dava konusu ecrimisil bedelinin ilgili mevzuata uygun şekilde, davacı ile aralarındaki kira sözleşmesindeki bedel dikkate alınarak tespit edildiği, Bölge İdare Mahkemesi kararının aleyhlerine olan kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVACININ SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

DAVALININ SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Davacının temyiz isteminin reddi, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Davacının temyiz istemi yönünden;

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Davalı idarenin temyiz istemi yönünden;

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 2. fıkrasında. "Ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir." hükmü yer almıştır.

Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde;

tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği, 5. fıkrasında, emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan yerler için, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değerinin dikkate alınacağı.

10. fıkrasında, ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi hususların göz önünde bulundurulacağı.

11. fıkrasında, ecrimisil tespit ve takdir edilirken, Hazine taşınmazının değerini etkileyebilecek; imar durumu, yüzölçümü, niteliği, verimi (tarım arazilerinde), alt yapı hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı, konumu, taşınmazın kullanım şekli ve işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi her türlü ölçütlerin dikkate alınacağı.

12. fıkrasında da; aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, bakılmakta olan davanın, 15/02/2017 tarihli taşınmaz tespit tutanağı ile, Tekirdağ ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ...sayılı parselde kayıtlı mülkiyeti Hazineye ait taşınmazın 23/02/2012 tarihinden itibaren, 111,60 m²'lik kısmının kiralanmak, 258,90 m²'lik kısmının da işgal yoluyla davacı tarafından kullanıldığının tespit edilmesiyle, işgal edilen kısım için davacıdan, işgalin başlangıcı olarak tespit edilen 23/02/2012 tarihinden, tespitin yapıldığı 15/02/2017 tarihine kadar olan dönem için toplam 206.080,79-TL ecrimisil bedeli tahakkuk ettirilmesi üzerine açıldığı anlaşılmaktadır.

İdare Mahkemesince, davalı idare tarafından tespit edilen ecrimisil bedelinin fahiş olduğu iddiasının incelenmesi amacıyla mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda özetle; dava konusu taşınmazın kira değerinin tespitinde 'Emsal Karşılaştırma Yöntemi'nin kullanıldığı, bu yöntemin uygulanmasında mevcut pazar bilgilerinden ve güncel görüşmelerden/araştırmalardan faydalanıldığı, bölgede yakın dönemde pazara çıkarılmış benzer gayrimenkuller dikkate alınarak, pazar değerini etkileyebilecek kriterler çerçevesinde fiyat ayarlaması yapıldığı,

dosyada mevcut Çorlu Ticaret ve Sanayi Odasının kiralama bedellerine ilişkin görüş yazıları ile Çorlu Mal Müdürlüğü ecrimisil takdir komisyon kararlarının incelendiği, serbest piyasa araştırması yapılarak ve tüm bunların neticesinde davaya konu yere ilişkin toplam 80.643,78-TL ecrimisil bedelinin takdir edildiği, bilirkişi raporuyla hesaplanan bu bedelin mahkemece hukuka uygun olduğu takdir edilerek bu doğrultuda karar verildiği görülmektedir.

Ecrimisil, taşınmazın işgali nedeniyle alınan bir tazminat niteliğinde olduğuna göre, ecrimisil hesaplanırken öncelikle işgal edenin bu tür bir yeri serbest piyasada kiralaması halinde rayiç kiranın ne olacağının belirlenmesi ve işgal edenin elde ettiği yararın göz önünde tutulması gerekmektedir.

Dava dosyasına davalı idare tarafından sunulan 06/07/2017 tarihli cevap diekçesi ekinde, davacı ile davalı idare arasında, dava konusu taşınmazla aynı yerde olan ve davacının işletmesinin devamı niteliğindeki 111,60 m²'lik kısım için yapılmış iki adet kira sözleşmesi sunulduğu, bunlardan birincisinin 11/04/2007 başlangıç tarihli 5 yıl süreli ve ilk yıl kira bedelinin 3.800,00-TL olarak belirlendiği, ikinci kira sözleşmesinin 11/05/2012 başlangıç tarihli 3 yıl süreli ve ilk yıl kira bedelinin toplam 16.100,00-TL olarak belirlendiği görülmektedir.

Bu durumda; dava konusu taşınmaza ilişkin, davalı idare ile davacı arasında düzenlenen ve dava konusu işleme emsal oluşturabilecek nitelikteki 11/05/2012 tarihli kira sözleşmesi ile belirlenmiş bir kira bedeli sözkonusu olduğundan, Bölge İdare Mahkemesince yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılarak veye ek bilirkişi raporuyla, dava konusu yere ilişkin bu rayiç kira bedeli dikkate alınmak ve bu bedele her yıl Maliye Bakanlığınca yayınlanan yeniden değerleme oranları uygulanmak suretiyle tespit edilecek bedel üzerinden yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, bu hususlar değerlendirilmeden düzenlenen bilirkişi raporuna dayanılarak verilen Mahkeme kararında ve bu karara karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.