Danıştay 4. Daire E.2023/5206 K.2024/7691

2- (DAVALI) ... Valiliği VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem : ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı tamamı Hazine'ye ait 1.860.958,47 m² yüzölçümlü taşınmazın 5.670,00 m²'sinin otopark ve yol yapılmak suretiyle davacı tarafından fuzulen işgal edildiğinden bahisle 09/11/2012 - 08/11/2017 tarihleri arasındaki dönem için 4.607.224,70 TL ecrimisil bedeli tahakkuk ettirilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:...... sayılı kararda.

Mahkemece mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda; taşınmazın işgale konu olan kısmının yüzölçümünün yaklaşık 5.670,00 m² olduğunun tespit edildiği, işgalli olarak kullanılan alanın 2012 yılı için yıllık birim m² ecrimisil bedelinin 40,00 TL/m² (yıllık toplam ecrimisil bedeli 226.800,00 TL) olarak tespit edildiği, bu bedel baz değer alınarak ve TÜİK ortalama ÜFE artış oranlarından yararlanmak suretiyle, işgalli taşınmaza yönelik olarak ecrimisil talep edilen 09/11/2012 – 08/11/2017 dönemi için toplam ecrimisil bedeli 1.350.053,70 TL olarak hesaplandığı anlaşıldığından,

dava konusu ecrimisil ihbarnamelerinin 1.350.053,70 TL’lik kısmının hukuka uygun olduğu, bu tutarı aşan 3.257.171,00 TL'lik kısmında ise hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, davanın kısmen reddi ile dava konusu işlemin kısmen iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince, İdare Mahkemesinin idari davaya konu ecrimisil tutarına ilişkin olarak mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda sunulan raporda yer alan birim değerler ile TEFE-ÜFE oranlarına dayalı hesaplama yerine, ecrimisilin kamu alacağı niteliği ve özel hukuk hükümlerinin uygulanmasını gerektiren bir sözleşmenin bulunmaması sebebiyle "yeniden değerleme oranı" esas alınarak hesaplama yapılması gerektiğinden, bu kapsamda yapılan hesaplama üzerine dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 1.335.204,00 TL'lik kısmının hukuka aykırı,

3.272.020,00 TL'lik kısmının ise hukuka uygun olduğu sonucuna varılarak, davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine, davacı tarafın istinaf başvurusunun ise kısmen reddine, kısmen kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 3.272.020,70-TL'ye isabet eden kısmının iptaline, 1.335.204,00-TL'sine isabet eden kısmının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI

Davacı tarafından, Hazine'ye ait taşınmazın işgal edilmediği, tahakkuk ettirilen bedelin fahiş olduğu, daha önce 3.500,00 m²'lik alan için ecrimisil tahakkuk ettirilmişken işgal edilen alanın 5.670,00 m²'ye çıkarılmasının gerekçesinin anlaşılamadığı, ecrimisil ihbarnamesine konu taşınmaz hakkında önceki dönemlere ait yargı kararlarının bulunduğu, yerel mahkeme tarafından hükme esas alınan bilirkişi raporunun hukuka aykırı ve eksik değerlendirmeler içerdiği, hatalı bilirkişi raporundaki tespitlere dayanılarak verilen yerel mahkeme kararının hukuka aykırı olduğu, 1.335.204,00 TL için davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI

Davalı idare tarafından, tahakkuk ettirilen ecrimisil bedelinin Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. ve 85. maddelerine uygun olduğu, ecrimisil bedelinin güncel rayiç değerler ile hakkaniyet kurallarına uygun olduğu, dava konusu yerin davacı tarafından kullanıldığının,... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sırasında belirlendiği, bu nedenle dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu, temyize konu kararın iptale ilişkin 3.272.020,70 TL'lik kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, davalı idarenin temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. Davalı İdare tarafından, savunma verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davacının temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın redde ilişkin kısmının onanması, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Davacının temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme;

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. Maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyiz incelemesi yapılan karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Davalı idarenin temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme;

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminatı; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.

Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde;

tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." düzenlemesi yer almıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesi ile "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Kanun'un 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir" hükmü yer almaktadır.

Uyuşmazlıkta, keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporda, dava konusu ecrimisil ihbarnamesine konu taşınmazın davacı tarafından otopark ve yol olarak kullanılmak suretiyle 5.670 m²'lik bir kısmının işgal edildiği, taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altında tarla niteliğinde olduğu, ilk derece Mahkemesi kararına esas alınan bilirkişi raporunda taşınmazın m² birim bedelinin 2012 yılı için 40,00 TL olarak tespit edildiği,

ancak idare tarafından aynı taşınmazın 15.600m²'lik kısmının 2016 yılı için m²'si 154,49TL/m² bedeli üzerinden kiralandığı göz önüne alınmak suretiyle 2012 yılı için birim bedelinin 130 TL/m² olarak tespit edildiği, dava konusu taşınmaza cephesi olan Atatürk Caddesi'nin emlak vergisine esas asgari değerinin ise 73,85 TL/m² olduğu dikkate alındığında,

bilirkişi heyetince belirlenen ecrimisil bedelinin emlak vergisine esas asgari değerin yüzde üçünün altında kaldığı ve 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5/3 maddesine aykırılık teşkil ettiğinden temyize konu karara esas bilirkişi raporunun ecrimisil bedeli hesabına yeterli ve elverişli olmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, dava konusu taşınmaza en yakın özellikleri taşıyan, benzer amaçla (ticari) kullanılan, emsal oluşturabilecek yerlerin kira bedeli ile varsa önceki dönem ecrimisil bedelleri, kullanım amacı, şekli ve niteliği itibariyle civardaki emsalleri ve emsal Mahkeme kararları, taşınmazın konumu, mevkii, metrekare değeri, çevre koşulları ve davacının taşınmazın işgali ile elde ettiği yarar ve 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5/3. maddesinin de gözetilerek düzenlenecek ek rapor veya gerekirse yeniden yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle düzenlenecek yeni bir bilirkişi raporu esas alınmak suretiyle ecrimisil bedelinin tespitinden sonra yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden temyize konu kararın iptale ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.