Danıştay 4. Daire E.2023/5260 K.2024/6474

2- (DAVALI) ... Valiliği VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı tarafından, İstanbul ili, Küçükçekmece ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı ve tamamı Hazineye ait 41.010,00 m² yüzölçümlü taşınmazın, 13.000,00 m²'si üzerinde spor tesisi (idari bina, soyunma odası, sporcu kondisyon merkezi, kayıkhane, halı saha, havuz, bahçe ve 3 adet tek katlık prefabrik yapı) yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 19/11/2011-27/09/2016 dönemi için 1.634,652,38-TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine dair ... tarih ve ... (... no) sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasındaki bilgi ve belgelerle düzenlenen bilirkişi raporunda davacının işgalindeki dava konusu taşınmazın 19/11/2011-27/09/2016 tarihleri arasındaki dönemde toplam 743.542,00-TL ecrimisil getirebileceğinin anlaşılması karşısında, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin belirtilen miktara ilişkin kısmında hukuka aykırılık, fazlaya ilişkin 891.110,38-TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin 891.110,38-TL'lik kısmının iptaline, 743.542,00-TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; aynı taşınmaz, aynı işgale ilişkin önceki döneme yönelik ...

İdare Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasına kayıtlı davada yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan bilirkişi raporu, usul ekonomisi gözetilerek, işbu dava konusu olan bir sonraki dönem olan (19/11/2011-27/09/2016) tarihleri arası dönem için de esas alınabileceğinden, anılan bilirkişi raporu ecrimisile etken tüm faktörler gözetilerek düzenlendiği anlaşıldığından,

bilirkişiler tarafından belirlenen 2009 yılı için 10,00-TL/m² bedelin iş bu davada da ecrimisil hesaplamasına esas alınabileceği, 13.000,00-m² işgal alanı üzerinden "yeniden değerleme oranı" dikkate alınarak 19/11/2011-27/09/2016 tarihleri arası dönem için yeniden hesaplama yapıldığında, dava konusu 1.634.652,38-TL ecrimisil ihbarnamesinin, 868.342,90-TL kısmında hukuka aykırılık, 766.309,48-TL kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davacının istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine, Mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin 766.309,48-TL ecrimisile ait kısmının iptaline, 868.342,90-TL ecrimisile ait kısmı yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI

Ecrimisil ihbarnamesinin hukuki dayanağının bulunmadığı, taşınmazın tüm unsurlarının ecrimisil bedel tespitinde dikkate alınmadığı, alacağın zamanaşımına uğradığı ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI

Ecrimisil bedelinin taşınmazın emlak vergi değerinin % 3 üne göre tespit edildiği ve işlemin mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.

DAVACININ SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

DAVALININ SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Taraflardan davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının bozulması, davacının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesinin redde ilişkin kısmının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Davacının temyiz istemi yönünden:

İdare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Davalı idarenin temyiz istemine gelince:

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.

Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde;

tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." 5. fıkrasında ise "Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınır." hükümleri yer almıştır.

Dava dosyasının incelenmesinden.

İstanbul ili, Küçükçekmece ilçesi, Kanarya Mahallesi mevkiinde bulunan 7871 parsel numaralı ve tamamı Hazineye ait taşınmazın, 13.000,00 m²'si üzerinde spor tesisi (idari bina, soyunma odası, sporcu kondisyon merkezi, kayıkhane, halı saha, havuz, bahçe ve 3 adet tek katlık prefabrik yapı) yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle İstanbul Valiliği tarafından 19/11/2011-27/09/20163 tarihleri arası dönem için davacı adına 1.634,652,38-TL tutarında ecrimisil tahakkuk ettirilmesine dair ... tarih ve ... (... no) sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı,

aynı taşınmazın aynı işgale ilişkin önceki döneme yönelik ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı gözönüne alınarak 2009 yılı 10,00 TL/m² birim bedel üzerinden Hazineye ait dava konusu işgalli yerin 03/07/2010-17/06/2013 tarihleri arasındaki dönemde toplam 868.342,90-TL ecrimisil getirebileceğinin anlaşılması karşısında, dava konusu işlemin anılan miktara ilişkin kısmında hukuka aykırılık, fazladan tahakkuk ettirilen 766.309,48-TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığından, işlemin kısmen iptaline, kısmen davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, işgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, ayrıca, 336 Sıra No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği düzenlemesinin dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur.

Ecrimisil istenilen dava konusu taşınmaz, Devletin hüküm ve tasarrufu altında kalan bir alan olup, ecrimisil istenilen dönemler dikkate alındığında 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nden sonraki döneminde kalmaktadır.

Bu durumda; davalı idarenin kıymet takdirinin taşınmazın amlak vergi değerinin yüzde üçüne göre yapılması ve taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil belirlenmesi gerektiği kuralının açık olduğu göz önünde bulundurulduğunda, gerek duyulması halinde bilirkişilerden ek rapor alınarak taşınmazın emlak vergi değerinin %3'ünden de az olmayacak şekilde bulunacak birim bedel üzerinden dava konusu döneme yeniden değerleme oranı uygulanmak suretiyle hesaplama yapılarak bir karar verilmesi gerekirken, önceki dönem baz alınarak verilen kararın iptale hükmüne ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.