Danıştay 4. Daire E.2023/5411 K.2024/3189

Dava konusu istem: Kocaeli İli, Körfez İlçesi, ... Köyü, ... Mevkiinde bulunan ... ada ... parsel sayılı taşınmazın Hazine hissesi olan 17.884 m2'lik kısmının arıtma tesisi (rafineri tesisleri, idari binalar, yakıt tankları) yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle davacı adına 30/05/2012- 29/05/2017 tarihleri arasındaki dönem için 5.756.788,20-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin davalı idarece düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlığın çözümü için yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda, ecrimisil birim bedeli olarak 2012 yılı için 45,00-TL m²/yıl takdir ve tespit edildiği,

sonraki dönemler için yeniden değerleme oranları ile arttırılarak hesaplanan ecrimisil bedelinin 30/05/2012 - 29/05/2017 dönemi için 4.730.557,94-TL olarak hesaplandığı belirtilen bilirkişi raporunun hükme esas alınabilecek nitelikte olduğu anlaşıldığından dava konusu ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin 4.730.557,94-TL'lik kısmında hukuka aykırılık, fazladan tahakkuk ettirilen 1.026.230,06-TL tutarındaki ecrimisil bedelinde ise hukuka uyarlık bulunmadığı,

diğer taraftan davacı tarafından dosyaya sunulan 19/09/2017 tarihli ödeme dekontundan 5.756.788,00 TL olan ecrimisil bedelinin %15 peşin ödeme indirimiyle 4.893.269,97-TL olarak ödendiği görülmekte olup, iptal edilen kısma isabet eden peşin ödeme bedelinin davalı idare tarafından hesaplanarak yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın kısmen reddi ile dava konusu işlemin kısmen iptali ve iptal edilen kısma isabet eden iade isteminin kabulüne karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, hükme esas alınan bilirkişi raporunda yeterli emsal araştırması yapılmadığı, dosyaya sundukları başka dönemlere ait ecrimisil hesapları neticesinde düzenlenen ihbarnameler bulunduğu, burada belirlenen birim bedellerinin bilirkişi tarafından dikkate alınmadığı, eksik inceleme neticesinde hazırlanan yetersiz bilirkişi raporunun esas alındığı temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur..

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine,

fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85/2. maddesinde; Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. " kuralına yer verilmiştir.

336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 5/3.maddesinde; "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." kuralına yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesi ile "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Kanun'un 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir" hükmü yer almaktadır.

Uyuşmazlıkta, her ne kadar İlk derece Mahkemesince keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmış ve bilirkişi raporunda da ecrimisil bedeli belirlenirken taşınmazın bulunduğu civarda emlak piyasasında yapılan araştırmada, benzer nitelikte taşınmazların kira bedelinin 2012 yılı için 44.00 TL - 46,00 TL olacağı kanaati belirtilmiş ise de, raporda somut olarak emsal alınan bir taşınmazın belirtilmediği,

davalı tarafından aynı taşınmaz için daha önceki dönemlerde( 2008-2011) düzenlenen ve itirazsız ödenen ecrimisil işlemlerinin veya en yakınında Yarımca köyünde hakkında ecrimisil işlemi düzenlenmiş ve itirazsız ödenmiş bir taşınmazın emsal olabileceği bildirilmesine rağmen, hesaplama yapılırken bu emsaller dikkate alınmadığı gibi işgal konusu taşınmazın serbest piyasa değerini en iyi şekilde ortaya koyan bilirkişiler tarafından tespit edilen bir emsal de belirtilmeden ecrimisil bedeli belirlendiği görülmekte olup, bu nedenle bilirkişi raporunda takdir ve tespit edilen bedelin,

ecrimisile konu taşınmazın ecrimisil miktarını yansıtmadığı açıktır.

Bu durumda, dava konusu taşınmaza en yakın özellikleri taşıyan, benzer amaçla (ticari) kullanılan, emsal oluşturabilecek yerlerin kira bedeli ve varsa önceki dönem ecrimisil bedelleri, ticari sirkülasyon, kullanımın amacı, şekli ve niteliği itibariyle civardaki emsalleri, taşınmazın konumu, mevkii, metrekare değeri, çevre koşulları ve davacının taşınmazın işgali ile elde ettiği yarar ve 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5/3. Maddesi ile varsa kesinleşen yargı kararları da gözetilmek suretiyle düzenlenecek ek rapor veya gerekirse yeni bir bilirkişi raporu aldırılmak suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, hükme esas alınabilecek yeterlilikte olmayan bilirkişi raporu uyarınca verilen Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

Öte yandan, Mahkemesince bozmaya uyulması sonrasında yeniden yapılacak yargılamada ecrimisil bedeli tespit edilirken; en yakın özellikleri taşıyan ve kesinleşen yargı kararına konu taşınmazın emsal olarak belirlenmesinde Dairemizin 20/05/2024 tarihli, E:2024/565, K:2024/3188 sayılı kararının da dikkate alınması gerektiği açıktır.