Danıştay 4. Daire E.2023/5472 K.2024/3691

Dava konusu istem: Bursa ili, Osmangazi ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkiinde bulunan ... ada, ... parsel sayılı, tamamı Hazineye ait taşınmazın 39.176,29 m²'si üzerinde şantiye yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi uyarınca 03/07/2017-09/04/2019 dönemi için davacıdan 561.341,00-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda. Adalet Bakanlığı bünyesinde bulunan Bursa Bölge Adliye Mahkemesi'nin inşa edildiği yerin ve davacı şirketin Bakanlığın talimatları doğrultusunda hareket ederek şantiye binasını yaptığı, dayanak Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelikte, idarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın,

taşınmazın işgalden önceki hâliyle elde edilebilecek muhtemel gelir esas alınarak idarece tazminat talep edilebileceği belirtilmişse de taşınmazın işgalden önceki haliyle gelir getirecek bir durum ve konumda bulunmadığı gibi Bursa Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığı İdari İşler Müdürlüğü'nün ... tarihli ve ...

Muh. sayılı yazısında; dava konusuna sebep olan şantiye binasının, Başsavcılığın yetkili personelinin talimatı doğrultusunda yapıldığından davacı müteahhid firmanın iradesi ve kusuru bulunmadığının belirtildiği, yapılan işin niteliği ve tarafları dikkate alındığında davacı şirketin bu konuda serbest hareket edebilme olanağının olmadığı,

işini yürüttüğü bakanlığın talimatına uygun şekilde kendisine gösterilen yere şantiye binasını kurduğu ve bu konuda kendi iradesine göre değil Bakanlık talimatına göre hareket ettiği, yukarıda belirtilen mevzuattan da anlaşılacağı üzere ecrimisilin, Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, uygulanacağı açık olup gerekli talimatın Adalet Bakanlığı yetkililerince verildiği, bu durumda;

dava konusu ecrimisil alacağının, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığı İdari İşler Müdürlüğü yetkili personelinin yer göstermesi üzerine inşaat malzemeleri ve şantiye binasının, müteahhit firma tarafından ilgili parsele konulduğu, hayatın olağan akışı dikkate alınarak ve işin niteliği ve tarafları dikkate alındığında Adalet Bakanlığı yetkili personelinin talimatı doğrultusunda söz konusu şantiye sahasının oluşturulmuş olması ve müteahhit firmamının başka şekilde davranma iradesinin de olmaması karşısında, davaya konu işlemde hukuka ve hakkaniyet kurallarına uygunluk görülmediği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu ecrimisil işleminin hukuka ve kanuna uygun olduğu, davacı şirketin, işgale konu bu yerle ilgili herhangi bir sözleşme veya kiralama işlemlerinin yapılıp yapılmayacağı hususunun yasal yolla netleştirmemesinin sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağı, ayrıca davacının taşınmazı bedelsiz kullanımının iyi niyet kuralları çerçevesinde değerlendirilmemesi gerektiği ve dava konusu taşınmazın kullanımında Hazine zararının değerlendirilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, 13 üncü maddesinde gösterilen komisyonca takdir ve tespit edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz. Ecrimisil fuzuli şagil tarafından rızaen ödenmez ise, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur." hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanunu'nun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 1. fıkrasında: "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir." denilmiş, aynı maddenin 2. fıkrasında ise: "Ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir." düzenlemesi getirilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, Bursa ili, Osmangazi ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkiinde bulunan ... ada, ... parsel sayılı, tamamı Hazineye ait taşınmazın 39.176,29 m²'si üzerinde şantiye yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi uyarınca 03/07/2017-09/04/2019 dönemi için davacıdan 561.341,00-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesince her ne kadar dava konusuna sebep olan şantiye binasının, Başsavcılığın yetkili personelinin talimatı doğrultusunda yapıldığı, davacı firmanın iradesi ve kusurunun bulunmadığı belirtilmiş ise de, dosyada bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesi konusunda, 03/09/2019 tarihli Bursa Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığı İdari İşler Müdürlüğü yazısında, ''Bursa ili, Osmangazi İlçesi, ...

Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerindeki Bölge Adliye Mahkemesi binasının inşaatına başlanması esnasında Bursa B.A.M.

Başsavcılığı İdari İşler Müdürlüğü personelince müteahhit firmaya inşaat malzemelerini ve şantiye binasını hazine parseli olan ... nolu parsele komşu ... ada, ... parsel üzerine yapabileceğinin bildirildiği'', ancak dosyada buna ilişkin herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı, tapu kayıtlarının incelenmesi sonucunda işgal edilen taşınmazın tamamının Maliye Hazinesine ait olduğu, bu sebeple davalı idare tarafından ecrimisil bedeli istenilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, dava konusu ecrimisil tutarı incelenerek buna göre bir karar verilmesi gerektiğinden işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bu karara karşı yapılan İstinaf başvurusu reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyoruz.