Danıştay 4. Daire E.2023/5502 K.2024/7904

2- (DAVALI) ... Valiliği (... Başkanlığı) VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı tarafından, ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi'nde bulunan Devlet'in hüküm ve tasarrufu altındaki 175,00 m²'lik alanın yolcu iskelesi yapılmak suretiyle 15/07/2012-14/07/2017 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle düzenlenene 371.260,16-TL bedelli,... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Mahkemece yapılan keşif üzerine düzenlenen bilirkişi raporunun değerlendirilmesinden; davalı idare tarafından düzenlenen ecrimisil ihbarnamesinin; 156.310,70-TL'lik kısmında hukuka aykırılık, 214.949,46-TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin 214.949,46-TL'lik kısmının iptaline, 156.310,70-TL'lik kısım yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI

Davacı tarafından, 13/09/2007 tarihinde ... Büyükşehir Belediyesi ile kira sözleşmesi yapıldığı, iskelelerin 2016 yılında ... Şehir Hatları AŞ.ye devri üzerine 13/10/2017 tarihinde ikinci sözleşmenin yapıldığı, ecrimisil döneminin 15/07/2012-14/07/2017 tarihleri olduğu dikkate alındığında, dönemin bir kısmının 374 sayılı Tebliğ kapsamında kaldığı, bu hususun bilirkişi raporunda değerlendirilmediği ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI

Davalı idare tarafından, söz konusu taşınmazın ticari kullanımının mevcut olduğu, 336 sayılı Tebliğ'in 5/3. maddesi uyarınca kullanımın gelir getirici nitelikte olması da dikkate alınarak taşınmazın cepheli olduğu ... Caddesi'nin emlak vergi değerinin %5'i esas alınarak ecrimisil bedelinin belirlendiği, bilirkişi raporunun ecrimisile konu taşınmazın serbest piyasa koşullarında getirebileceği gerçek kira gelirini, dolayısıyla istenilmesi gereken ecrimisili yansıtmadığı ileri sürülmektedir.

DAVACININ SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

DAVALININ SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davacının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin 156.310,70-TL ecrimisil tutarı yönünden davanın reddine yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının onanması; davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile kararın Bölge İdare Mahkemesinin dava konusu işlemin 214.949,46-TL ecrimisil tutarının iptaline yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Davacının, temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü iddialar; kararın, dava konusu ecrimisil ihbarnamelerinin 156.310,70-TL tutarındaki kısmı yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.

Davalı idarenin, kararın dava konusu ecrimisil ihbarnamelerine konu 214.949,46-TL ecrimisil tutarının iptaline ilişkin hüküm fıkrasına yönelik temyiz istemine gelince;

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.

Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde;

tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." 5. fıkrasında ise "Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınır." hükümleri yer almıştır.

Ecrimisil istenilen dava konusu taşınmaz, Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan bir alan olup, ecrimisil istenilen dönem dikkate alındığında, 15/07/2012-14/07/2017 tarihleri arasındaki dönemin, 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nden sonraki dönem olduğu anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi'nde bulunan Devlet'in hüküm ve tasarrufu altındaki 175,00 m²'lik alanın iskele (... İskelesi) yapılmak suretiyle 15/07/2012-14/07/2017 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle müvekkili adına düzenlenmiş olan 371.260,16-TL bedelli,... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin düzenlenerek davacıya tebliğ edildiği anlaşılmıştır.

Uyuşmazlığın çözümü için Mahkemece yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ve karara dayanak alınan bilirkişi raporunda; dolgu alan vasıflı taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olduğu, davacı tarafından yolcu iskelesi olarak kullanıldığı, söz konusu yerin çevre düzenlemesi tamamlanmış park ve gezinti alanlarının bulunduğu, nüfus hareketliliği ile eğlence merkezlerinin bölgeyi cazip hale getirdiği, ulaşım imkanları ve ticari sirkülasyonu iyi seviyede, topoğrafyası düzgün, altyapısı tamamlanmış, belediye ve kamu hizmetlerinden yararlandığı, çarşıya ve pazara yakın olduğu,

bölgedeki taşınmazlara olan talebin üst seviyede olduğu, taşınmaza en yakın caddenin ... Caddesi olduğu, ...

Meydanı'na yakın ve çok güzel bir manzarası olduğu, emsal bedeller ve diğer tüm veriler dikkate alınarak, dava konusu taşınmazın kiralanmasının uygun olmadığı ve deniz ulaşımı için kullanılmasının zorunlu olduğu, söz konusu 175 m2lik dolgu alanı için 2012 yılı m2 birim bedelinin 150,00-TL olarak belirlendiği, YDO artış oranlarından yararlanmak suretiyle 15/07/2012-14/07/2017 tarihleri arası için toplam 156.310,70 TL hesaplandığı, yapılan hesaplamanın da Mahkemece yerinde bulunduğu ve verilen karara dayanak alındığı görülmektedir.

Ancak işgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu bilinmekte ise de anılan Tebliğde yer verilen oranın asgari düzeyi ifade ettiği, somut olayda söz konusu spor tesisinin bulunduğu şehrin, mevkiin ve trafiğinin yoğunluğu göz önünde bulundurulduğunda ayrıca, 336 sayılı No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan,

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği düzenlemesinin dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur.

Bu durumda; davalı idare tarafından, ecrimisil takdirinde taşınmazın cepheli olduğu sokağın emlak vergisine esas değerinin %3'ünün alındığı ve savunma dilekçesinde de bunun belirtilmiş olmasına rağmen, yapılan hesaplamada ve bu hesaplama esas alınarak verilen kararda bu hususun dikkate alınmadığı,

taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil bedeli belirlenmesi gerektiği kuralının açık olduğu dikkate alındığında, gerek duyulması halinde bilirkişilerden yeniden ek rapor alınarak taşınmazın emlak vergi değerinin %3'ünden az olmayacak şekilde belirlenen birim bedele yeniden değerleme oranı uygulanarak yapılacak hesaplama sonucunda yeniden karar verilmesi gerektiğinden, belirtilen gerekçe ile verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.