Danıştay 4. Daire E.2023/5548 K.2024/6689

Dava konusu istem: İstanbul ili, Fatih ilçesi, ... Mahallesi ... ada ... parselde bulunan Hazineye ait toplam 418,74 m² yüzölçümlü taşınmazın 317 m2'lik kısmının "tek katlı yapı ve otopark" olarak kullanılmak suretiyle işgal edildiğinden bahisle 16/06/2016-09/03/2018 tarihleri arası dönem için davacıdan 196.572,71-TL tutarında ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve E... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile bu ihbarnameye yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve E... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; taşınmazın davacının işgal ettiği ve anılan taşınmazın ecrimisil tahakkuk ettirilen dönemde toplam "67.502.00-TL" ecrimisil getirebileceğinin anlaşılması karşısında dava konusu işlemlerin anılan miktara ilişkin kısmında hukuka aykırılık, fazlaya ilişkin 129.070.71-TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu ... tarih ve E... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile itiraz üzerine düzenlenen ... tarih ve E... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin 129.070.71-TL'ye ilişkin kısmının iptaline, 67.502.00-TL'lik kısmı bakımından ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; alt düzenleyici işlemlerle istenebilecek en az ecrimisil tutarının belirlenmesi için ölçüt getirmek yetkisi verilmemekle birlikte, idarenin Hazinenin özel mülkiyetindeki ve Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin işgal edildiğinin tespiti durumda, ecrimisil tutarının tespitinde esas alınacak objektif ölçütleri belirleyebileceğinin açık olduğu; ancak yasal bir dayanağı olmadığından,

ecrimisil işleminin iptal davası yoluyla konu unsuru yönünden hukuka uygunluğunun denetiminde yargı yerinin, idarenin genel düzenleyici tasarrufuyla önceden belirlediği asgari ecrimisil tutarını işgalciden istemesi nedeniyle işlemin hukuka uygun olduğu sonucuna ulaşmasına olanak bulunmadığı; bu haliyle, davalı idarenin emlak vergisi değerinin kullanımı ticari olması nedeniyle %3'ünün esas alınarak ecrimisil belirlendiği için sırf bu nedenle davanın reddi gerektiği yolundaki savının yerinde görülmediği; bu durumda, istinafa konu mahkeme kararına yukarıda belirtilen gerekçenin ilave edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu anlaşıldığından ve dilekçede ileri sürülen iddialar söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediğinden, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen gerekçe ile reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Hazine taşınmazlarının işgal edilmesi durumunda istenilecek ecrimisil miktarını belirleme yetkisinin mevzuat gereği davalı idare nezdindeki Komisyona ait olduğu, söz konusu Komisyonun hesaplama yöntemi açısından dava konusu işlemi kusurlandırmaya olanak bulunmadığı, Mahkemece, Komisyonun bu konudaki yetkisinin göz ardı edildiği, idarenin takdir yetkisini ortadan kaldıracak mahiyette yargı kararı verilemeyeceği, ecrimisilin fahiş olduğu iddiasının somut bilgi ve belgelere dayanmadığı durumlarda uyuşmazlığın, dosya içerisindeki bilgi ve belgelere göre çözümlenmesi gerekirken, bilirkişi incelemesi yapılmasının hukuka aykırı olduğu, davaya konu ecrimisil bedelinin mevzuata uygun olarak takdir edildiği belirtilerek, kararın aleyhe olan kısmının bozulması talep edilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85/2. maddesinde; Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. " kuralına yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesi ile "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Kanun'un 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir" hükmü yer almaktadır.

336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 5/3.maddesinde; "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." kuralına yer verilmiştir.

Yukarıda metni verilen Tebliğ hükmü uyarınca taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilebileceği açıktır.

Öte yandan; ecrimisilin, işgal nedeniyle alınan bir tazminat olduğu, ecrimisil tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, işgalcisine sağlamış olduğu ekonomik değer, altyapı, ulaşım kolaylığı gibi tüm faktörlerin etkili olduğu dikkate alındığında, bilirkişilerce ecrimisilin fahiş olduğu iddiasının emsal oluşturabilecek yerlerin ecrimisil ve kira bedelleri ile varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiği de kuşkusuzdur.

Dosyanın incelenmesinden; İstanbul ili, Fatih ilçesi, ... Mahallesi ... ada ... parselde bulunan Hazineye ait toplam 418,74 m² yüzölçümlü taşınmazın 317 m²'lik kısmının "tek katlı yapı ve otopark" olarak kullanılmak suretiyle işgal edildiğinden bahisle 16/06/2016-09/03/2018 tarihleri arası dönem için davacıdan 196.572,71-TL tutarında ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve E... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile bu ihbarnameye yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve E... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, Mahkemece mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda; dava konusu taşınmazın m²' sinin 2018 yılı için 140,00-TL ecrimisil getirisi olabileceğinin belirlendiği ve bu birim bedelin dava konusu işgal dönemine uyarlanması suretiyle yapılan hesaplama sonucunda, dava konusu ihbarnamelerin 129.070.71-TL'ye ilişkin kısımlarının iptaline, 67.502.00-TL'lik kısımları yönünden ise davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Dava konusu taşınmaz ile aynı mahalde bulunan ve aynı amaçla kullanılan toplam 1.177,99 m² yüz ölçümüne sahip Hazineye ait taşınmazın otopark olarak kullanılmak suretiyle 01/01/2015-12/10/2015 tarihleri arasında işgal edildiğinden bahisle tanzim edilen 138.062,00-TL tutarlı, ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile aynı tutarlı, ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptalleri istemiyle ...

İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasına kayden açılan davada hükme esas alınan 22/08/2017 tarihli bilirkişi raporunda; taşınmazın m²' sinin 2015 yılı için 150,00-TL ecrimisil getirisi olabileceğinin belirlendiği. Mahkemece de söz konusu rapor doğrultusunda dava konusu ihbarnamelerin 313,12-TL'lik kısımlarının iptaline. 137.748,88-TL'lik kısımları yönünden ise davanın reddine karar verildiği; karara karşı yapılan istinaf başvurularının ise ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği, anılan kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin 01/07/2019 tarih ve E:2018/2611, K:2019/5209 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği görülmüştür.

Bu durumda, dava konusu taşınmazla aynı bölgede yer alan aynı nitelikteki taşınmazın 01/01/2015-12/10/2015 tarihleri arasında işgali nedeniyle düzenlenen ecrimisil ihbarnamesine karşı açılan davada, mahkeme kararının kesinleşmesi nedeniyle ecrimisil birim bedelinin ortaya çıktığı göz önünde bulundurulduğunda, yukarıda belirtilen Mahkeme kararı dikkate alınarak ve gerek duyulması halinde bilirkişilerden ek rapor alınarak ya da gerekirse yeni bir bilirkişi raporu aldırılmak suretiyle, yargı kararıyla ortaya çıkan m² birim bedelinin (150,00-TL/m²) dava konusu döneme uyarlanmak suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, temyize konu kararın ecrimisil ihbarnamesinin iptaline ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.