Danıştay 4. Daire E.2023/5741 K.2024/7473

Dava konusu istem: Hatay ili, İskenderun ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, Organize Sanayi Bölgesi'nde Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan ve tamamı Hazineye ait 36.670,11 m² yüzölçümlü taşınmazın 30.329,11 m²'si üzerinde iskele (denizaltı ve üstü şev kayaları) yapılmak suretiyle davacı tarafından fuzulen işgal edildiğinden bahisle 05/11/2009 - 04/11/2014 tarihleri arasındaki dönem için 2.050.148,90-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile 05/11/2014 - 29/08/2018 tarihleri arasındaki dönem için 2.280.778,25-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile ecrimisil ihbarnamelere yapılan itirazın reddine dair ... tarih ve ... ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamelerinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararla; dosyadaki bilgi ve belgelerle hükme esas alınabilecek yeterlilikte bulunan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu ...tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin ve bu ihbarnameye yapılan düzeltme talebinin reddine dair ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin 1.606.332,44-TL'lik kısmının iptaline, 443.816,46 TL'lik kısmı yönünden davanın reddine, dava konusu ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile bu ihbarnameye yapılan düzeltme talebinin reddine dair ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin 1.820.261,71-TL'lik kısmının iptaline, 460.516,54-TL'lik kısmı yönünde ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu ecrimisil ihbarnamesine konu olan taşınmazın tamamının davacı tarafından kullanıldığı, müstakil ve kullanım izni verilen yerlerin devamı niteliğinde olduğu, dolayısıyla indirim uygulanamayacağı belirtilerek, kararın aleyhe olan kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Ecrimisil ve Tahliye" başlıklı 75. maddesinin 1. fıkrasında.

"Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir.

Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan 19/06/2007 tarih ve 26557 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/07/2007 tarihinde yürürlüğe giren Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, ecrimisil, Hazine taşınmazının, idarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, idarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın idarece talep edilen tazminat, fuzuli şagil (işgalci) ise: kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren,

elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.

Aynı Yönetmeliğin "Tespit" başlıklı 84. maddesinde, Hazine taşınmazlarından kiraya verilen, irtifak hakkı kurulan veya kullanma izni verilenlerin dışında kalanların fiilî durumlarının, idarece hazırlanan program dâhilinde mahallinde tespit edileceği, taşınmazların tespitlerinin yılda en az bir defa yapılacağı, ancak tespit programlarının süresi beş yıldan fazla olamayacağı, tespitten önceki sürelere ait işgal ve tasarruflar sebebiyle ecrimisil takip ve tahsilatı yapılarak bu taşınmazların denetim ve idare altına alınacağı, taşınmazın mahallinde düzenlenecek taşınmaz tespit tutanağında işgalin başlangıç tarihi,

taşınmazın işgale veya kullanıma konu olan yüzölçümü, işgalcileri, kullanım amacı, ecrimisil takdirinde yararlanılabilecek bilgiler ile bilinmesinde yarar görülen diğer bilgilere yer verileceği, "Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 85. maddesinde ise, Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "taşınmaz tespit tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisilin tespit ve takdir edileceği, ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı, işgalin şekli,

Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlığın yetkili olduğu, kiraya verilen, irtifak hakkı kurulan veya kullanma izni verilen taşınmazlarda sözleşmenin bitiminden sonra kullanımın devam etmesi hâlinde, varsa sözleşme veya resmî senetteki hükme göre işlem yapılacağı, aksi takdirde işgalciler hakkında ecrimisil tespit, takdir ve tahsilatının yapılacağı, Hazinenin paydaşı olduğu taşınmazların işgali hâlinde, Hazine payına tekabül eden miktar esas alınarak ecrimisilin takip ve tahsilatının yapılacağı, Bakanlığın, uygulamada birliği sağlamak amacıyla,

ecrimisilin tespit ve takdirine ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkili olduğu, "İşgalin devamı" başlıklı 88. maddesinde: fuzuli şagilin işgal veya tasarruf ettiği taşınmazdan tahliyesinin herhangi bir nedenle sağlanamamış olmasının, aynı taşınmazdan ikinci ve müteakip defa ecrimisil istenmesine engel teşkil etmeyeceği, ecrimisilin tahsil edilmesinin, taşınmazdaki kullanımın devamı hakkını vermeyeceği.

"Tahliye" başlıklı 89. maddesinde ise, herhangi bir sözleşmeye dayanmaksızın fuzuli olarak işgal edilen Hazine taşınmazlarının tahliyesinin; hasat sezonu, iş ve hizmetlerin mevsimlik faaliyet dönemi de dikkate alınarak defterdarlık veya malmüdürlüğünün talebi üzerine, bulunduğu yer mülki amirince en geç onbeş gün içinde sağlanarak, taşınmazın idarece görevlendirilecek memurlara boş olarak teslim edileceği belirtilmiştir.

Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 336 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 10. fıkrasında da, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde. İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği, gibi hususlar göz önünde bulundurulur.".

11. fıkrasında, "Ecrimisil tespit ve takdir edilirken, Hazine taşınmazının değerini etkileyebilecek; a) İmar durumu, b) Yüzölçümü, c) Niteliği, ç) Verimi (tarım arazilerinde), d) Alt yapı hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı, e) Konumu, f) Taşınmazın kullanım şekli ve işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği, gibi her türlü ölçütler dikkate alınır." ile 12. fıkrasında, "Ecrimisilin tespitinde ayrıca;

aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

Ecrimisil tespit ve takdirinde göz önünde bulundurulacak bilgiler, gerektiğinde köy, mahalle, cadde ve sokak itibariyle sorulabilir." düzenlemelerine yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; Hatay ili, İskenderun ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, Organize Sanayi Bölgesi'nde Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan ve tamamı Hazineye ait 36.670,11 m² yüzölçümlü taşınmazın 30.329,11 m² si üzerinde iskele (denizaltı ve üstü şev kayaları) yapılmak suretiyle fuzulen işgalinden dolayı idarece ecrimisil talep edildiği anlaşılmaktadır.

İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporuna göre; bilirkişi kurulunca dava dosyasındaki bilgi ve belgeler, dava konusu taşınmazın özniteliği,(taşınmazların büyüklüğü, fiziki yapısı vs. gibi) kullanım özelliği sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinden yararlanma durumu, konum özellikleri, kiralayana sağlayacağı fayda ve katkısı vs. ile emsal taşınmazlardan yola çıkılarak bulunan değerler, Sermaye Piyasası Kurumuna Kayıtlı Lisanslı Değerleme şirketlerinin bölge temsilcileri ile yapılan görüşmeler doğrusunda edinilen bilgiler,

dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgedeki emlakçılar ile yapılan görüşmeler doğrultusunda edinilen bilgilere göre 2018 yılı için m² birim bedeli yaklaşık 23,11 TL/m²/Yıl olarak takdir edilmiş, yeniden değerleme oranları kullanılarak dava konusu işlem tarihlerindeki m² ecrimisil bedeli.

01/11/2009 – 04/11/2014 dönemi için ecrimisil bedeli 2.219,082,31 TL, 05/11/2014 – 29/08/2018 dönemi için ecrimisil bedeli 2.302,582,71 TL olarak hesaplanmışsa da, davacının kullanım sözleşmesi ile kiraladığı liman alanının düz zeminden oluştuğu, bu alandan bir kâr elde ettiği, fiilen bu alanın aktif olarak kullanıldığı, diğer yandan ecrimisile konu şevli taş tahkimat alanının kayalık ve eğimli araziden oluşması nedeniyle davacının hiçbir şekilde kullanımında olmadığı, davacının bu alandan kâr elde etmesinin mümkün olmadığı, fiili bir kullanımın olmadığı,

bu alanın sadece ve sadece liman alanının korunması için oluşturulan sanat yapılarından olduğu, dosya içerisinde yer alan Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı ve kullanma izin talebi konulu yazısında, fiili kullanım bulunmayan alanlar için, fiili kullanım bulunan alanlar için belirlenecek bedelin %20'si oranında bedel belirlenmesi gerektiğinin belirtildiği hususları gözönüne alındığında,

davacı şirketin kullanma izni sözleşmesine istinaden kullandığı liman alanının m² kira bedelinin yaklaşık %20’sinin dava konusu şevli taş tahkimat alanının m² ecrimisil bedeli olarak belirlenmesi gerektiği sonucuna varılarak, 05/11/2009 – 04/11/2014 (5 yıl, 0 ay, 0 gün) tarihleri arasındaki dönem için. (2.219.082,31 x 0,20 = 443.816,46) 443.816,46 TL, 05/11/2014 – 29/08/2018 (3 yıl, 9 ay, 25 gün) tarihleri arasındaki dönem için.

(2.302.582,71 x 0,20 =460.516,54) 460.516,54 TL ecrimisil bedelinin hesaplandığı, İdare Mahkemesince de bilirkişi raporu hükme esas alınarak bu doğrultuda karar verildiği görülmektedir.

Dosyadaki bilgi ve belgelerle, bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu işlemde bahsi geçen alanın çevresinin tel çitler ile çevrili olduğu, limana giriş ve çıkışların belirli noktalardan yapılabildiği, tesise giriş ve çıkış noktalarında özel güvenlik önlemleri bulunduğu, tesis içerisine rastgele kimsenin giremediği, tesise giriş ve çıkışların bir denetime tabi tutulduğu, bu nedenle liman tesisleri içerisinde kalan alanda kamu kullanımının söz konusu olmadığı, ecrimisil ihbarnamesine konu alanın tamamen davacı şirketin kullanım ve kontrolü altında bulunduğu,

deniz altı ve üstü şev kayalarının davacıya ait limana Akdeniz’de oluşacak dalgalardan sahil alanını koruma amaçlı olarak inşa edildiği, bu alanların, kıyıdan ve denizden faydalanılan alanlar olduğu, kıyıdan, deniz içerisine doğru koruma amaçlı olarak şev kayaları yapılmak suretiyle işgal edildiği, şevli taş tahkimat alanının davacı adına kiralanan liman dolgu alanını koruma görevi olduğu, bu liman alanının mütemmim cüzü olduğu, bu tür alanların tesisle birlikte işletmeye katma değer sağladığı dikkate alındığında, davacı tarafından fuzulen işgal edilen alanlardan kâr elde etmesinin mümkün olmadığı,

bu alanın sadece liman alanının korunması için oluşturulan sanat yapılarından ibaret olduğundan yola çıkarak davacı şirketin kullanma izni sözleşmesine istinaden kullandığı liman alanının m² kira bedelinin yaklaşık %20’sinin dava konusu şevli taş tahkimat alanının m² ecrimisil bedeli olarak belirlenmesinin hakkaniyete aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Davacı tarafından fuzulen işgal edilen alanın tamamen davacı şirketin kullanım ve kontrolü altında bulunması ve kiralanan liman alanının mütemmim cüzü olması nedeniyle, davacı şirketin kullanma izni sözleşmesine istinaden kullandığı liman alanının m² kira bedeli dikkate alınarak ecrimisil bedeli hesaplanması, gerekirse ek bilirkişi raporu alınmak suretiyle, yeniden hesaplama yapılarak bir karar verilmesi gerektiğinden, temyiz konusu kararın iptale ilişkin kısımlarında hukuki isabet bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ...1 tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararının onanması gerektiği düşüncesiyle Dairemiz bozma kararına katılmıyorum.