Danıştay 4. Daire E.2023/5937 K.2024/7526

2- ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: İstanbul ili, Beykoz ilçesi,... Mahallesi, Alyap ve Yenigün Çıkmazının üzerinde bulunan 7.379,49 m² kadastral alanın, davacı site yönetimi tarafından yol ve otopark olarak kullanılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle, 01/08/2015-31/07/2020 tarihleri arasındaki dönem için 1.771.077,60 TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin...tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile bu ihbarnameye karşı yapılan itiraz üzerine, söz konusu dönemde işgal alanının 5.953,61 m² olduğundan bahisle 1.428.866,40 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu ...tarih ve...sayılı ecrimisil ihbarnamesine karşı yapılan itiraz üzerine, ecrimisil bedelinin tanzim edilen ecrimisil düzeltme ihbarnamesi ile düzeltildiği, bu haliyle davanın ilk ihbarname yönünden konusunun kalmadığı anlaşıldığından, anılan ecrimisil ihbarnamesi yönünden karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi gerektiği;

dava konusu ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesine gelince, dosyadaki bilgi ve belgeler ile karara esas alınabilir nitelikte bulunan bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu taşınmazın 312.03 m²'sinin otopark, 7067.46 m²'lik kısmının ise kısmen yeşil alan kısmen de yol olarak kullanılmak suretiyle davacı site tarafından fuzulen işgal edilmesi nedeniyle 01/08/2015-31/07/2020 tarihleri arasındaki dönem için toplam 632.354.66 TL ecrimisil bedeli istenebileceği, bu durumda, söz konusu ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin anılan miktara ilişkin kısmında hukuka aykırılık,

bu tutarı aşan kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi yönünden karar verilmesine yer olmadığına, ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin 796.511,74 TL'lik kısmının iptaline, 632.354.66 TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI

Davacı tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesiz olduğu, ecrimisil istenen taşınmazın kadastral alan olarak tanımlandığı ve Belediyenin mülkiyetinde bulunmadığı, davalının bu alandan ecrimisil isteyebileceği hükmüne Anayasanın eşiklik ilkesine aykırı değerlendirme yapılarak varıldığı, yetkisiz olan belediye tarafından düzenlenen dava konusu işlemlerin hukuka aykırı olduğu, temyiz isteminin kabulü ile kararın aleyhe kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI

Davalı idare tarafından, işgal edilen alan üzerinden istenilen 1.428.866,40 TL ecrimisilin doğru ve yerinde olduğu, bilirkişilerce hatalı bir şekilde ecrimisil hesaplandığı, temyiz isteminin kabulü ile kararın iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVACININ SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DAVALININ SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davacının temyiz isteminin reddi; davalı idarenin temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Davacının, kararın, davacının istinaf başvurusunun reddine ilişkin hüküm fıkrasına dair temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü iddialar, temyize konu edinilen kararın bu kısmının bozulmasını sağlayacak nitelikte görülmemiştir.

Davalı idarenin temyiz istemine gelince;

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.

Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde;

tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." 5. fıkrasında ise "Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınır." hükümleri yer almıştır.

Dosyanın incelenmesinden, İstanbul ili, Beykoz ilçesi, ... Mahallesi, ... ve ... Çıkmazının üzerinde bulunan 7.379,49 m² kadastral alanın, davacı site yönetimi tarafından yol ve otopark olarak kullanılmak suretiyle fuzulen işgal edilmesi sebebiyle düzenlenen ecrimisil ihbarnamesine karşı yapılan itiraz üzerine, 01/08/2015-31/07/2020 tarihleri arasındaki dönemde işgal alanının 5.953,61 m² olduğundan 1.428.866,40 TL ecrimisil istenilmesi gerektiği sonucuna varılarak ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin tanzim edildiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlığın çözümü için Mahkemece yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ve karara dayanak alınan bilirkişi raporunda; değerleme yöntemi olarak dava konusu yerin kullanımdan dolayı işgalcisine sağladığı fayda, taşınmazın konumu, mevcut kullanıma uygunluğu, belediye hizmetlerinden yararlanma durumu, işgalli taşınmazın davalı idarece kiraya verilebilme durumu ve getirebileceği kira bedeli, değişik amaçlı kullanım durumu, ticari sirkülasyonu, ecrimisil tespitine artı ve eksi yönde etken veriler, davalı idare ecrimisil tespitleri,

emsal ecrimisil değerleri ve davacı konut sitesi yönetiminin ticari olmayan kullanım koşulları göz önünde bulundurularak, dava konusu yer için 2015 yılına ilişkin yıllık ecrimisil birim m² değerinin 18 TL olarak belirlendiği; söz konusu yıl için hesaplanan yıllık ecrimisil bedeli baz alınarak ve yeniden değerleme oranları uygulanarak diğer dönemlere ilişkin ecrimisil bedellerine ulaşıldığı, toplam 5.953,61 m²'lik işgal alanı için 01/08/2015-31/07/2020 tarihleri arasındaki işgal dönemine dair 632.354.66 TL ecrimisil bedeli hesaplandığı,

davalı idare tarafından istenilen ecrimisil ile aradaki farkın ise idarenin fahiş ecrimisil taktirinden kaynaklandığı sonucuna ulaşıldığı görülmektedir.

İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, ayrıca 336 Sıra No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği hükmü ile emsal ecrimisil ve kira bedellerinin de dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur.

Ecrimisil istenilen dava konusu taşınmaz, davalı Belediyenin hüküm ve tasarrufu altında kalan bir alan olup, ecrimisil istenilen dönemler dikkate alındığında 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nden sonraki döneme ilişkindir.

Bu durumda; temyize konu kararda ve dayanağı bilirkişi raporunda taşınmazın emlak vergisine esas değerinin dikkate alınmadığı, taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil belirlenmesi gerektiği kuralının açık olduğu göz önünde bulundurulduğunda, gerek duyulması halinde bilirkişilerden de ek rapor alınarak taşınmazın emlak vergi değerinin %3'ünden de az olmayacak şekilde birim bedelin dava konusu döneme yeniden değerleme oranı uygulanarak uyarlanması suretiyle hesaplama yapılarak bir karar verilmesi gerektiğinden, temyize konu kararın iptale ilişkin hüküm fıkrası yönünden davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine dair kısmında hukuki isabet görülmemiştir.