Danıştay 4. Daire E.2023/5943 K.2024/7478

Dava konusu istem: İstanbul ili, Esenler ilçesi, ... Mahallesi, ... mevkiinde bulunan ... parsel sayılı ve tamamı Hazineye ait 250.983,00 m² yüzölçümlü taşınmazın, ( ... Hali içerisinde) 7.740,00 m²sinin depolama alanı yapılmak suretiyle davacı tarafından fuzulen işgal edildiğinden bahisle 16/06/2011 - 04/09/2015 tarihleri arasındaki dönem için 1.280.797,40-TL ecrimisil bedeli istenilmesine ilişkin ... tarih ve ...sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararla; davalı idarenin mülkiyetinde olan taşınmazın, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından Bayrampaşa Hali içerisinde depolama alanı olarak kamu hizmetinde kullanılması nedeniyle fuzuli işgalci olarak nitelendirilmesi uygun olmadığından, dava konusu ecrimisil düzeltme ihbarnamesinde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İdarece takdir edilen ecrimisil bedelinin ilgili bağlayıcı kanun, yönetmelik ve tebliğ hükümleri ve taşınmaza ait emlak vergi değeri, kullanım durumu ile emsal kira ve ecrimisil değerleri dikkate alınmak suretiyle belirlendiği, bu nedenle temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka aykırı olduğu ve bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7/1-t maddesi uyarınca toptancı hali yapmak, yaptırmak, işletmek ve işlettirmenin büyükşehir belediyesinin yetki, sorumluluk ve görevlerinden olduğu, 5957 sayılı Kanun uyarınca söz konusu görevin büyükşehir belediye sınırları içinde toptancı hallerinin büyükşehir belediyesinin uhdesinde olduğunun düzenlendiği, ecrimisil ihbarnamesine konu taşınmazın kanun tarafından belediyeye yüklenen zorunlu bir kamu hizmetinin ifası amacıyla kullanıldığı, bu nedenle ecrimisile konu edilmemesi gerektiği belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85/2. maddesinde; Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur." kuralına yer verilmiştir.

20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında.

Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği. 5. fıkrasında, emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan yerler için, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değerinin dikkate alınacağı.

10. fıkrasında, ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi hususların göz önünde bulundurulacağı.

11. fıkrasında, ecrimisil tespit ve takdir edilirken, Hazine taşınmazının değerini etkileyebilecek; imar durumu, yüzölçümü, niteliği, verimi (tarım arazilerinde), alt yapı hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı, konumu, taşınmazın kullanım şekli ve işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi her türlü ölçütlerin dikkate alınacağı.

12. fıkrasında da; aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesiyle "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Kanun'un 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir"; 288. maddesinde ise, Hakimin, uyuşmazlık konusu hakkında bizzat duyu organları yardımıyla bulunduğu yerde veya mahkemede inceleme yaparak bilgi sahibi olmak amacıyla keşif yapılmasına karar verebileceği belirtilmiştir.

Bakılan uyuşmazlıkta; dava konusu ecrimisil ihbarnamesine konu taşınmazın, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, Bayrampaşa Hali içerisinde depolama alanı olarak kullanıldığı görülmekte olup, söz konusu taşınmazdan 2886 sayılı Kanun'un 75. maddesi uyarınca ecrimisil alınıp alınamayacağı hususunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce arada herhangi bir hukuki veya hukuken korunabilir bir ilişki veya bağ olmaksızın; aksine hukuken kabul edilebilir bir nedene dayalı olmadan kullanımı halinde fuzuli işgalden söz edilebileceği ve bu durum tespit edilebiliyor ise, kullananlardan ecrimisil alınabileceği gibi taşınmazın tahliyesinin de istenebileceği açıktır.

Bakılan uyuşmazlıkta; ecrimisil düzelteme ihbarnamesinin içeriğinde dava konusu taşınmazın Bayrampaşa Hali içerisinde depolama alanı olarak kullanıldığından bahisle davacı idarenin fuzuli şagil kabul edilerek ecrimisil tahakkuku yoluna gidilmiş olup, söz konusu taşınmazın toptancı hali olarak kullanılmasının toplumun müşterek ihtiyaçlarına yönelik bir kullanım olduğu, fakat toptancı halinin işletilmesi nedeniyle davacı büyükşehir belediye başkanlığının gelir elde ettiği, dolayısıyla mevzuatın yüklediği zorunlu kamu hizmetlerinin ifası kapsamında değerlendirilmesinin mümkün bulunmadığı anlaşıldığından, bu haliyle davacının 2886 sayılı Kanun uyarınca fuzuli şagil olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu durumda; fuzuli şagil olan davacıdan ecrimisil istenebileceği açık olup, Mahkemece, dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile birlikte tarafların iddiaları da gözönünde bulundurularak, gerekirse mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle davalı idarece tespit edilen işgal alanının ve hesaplanan ecrimisil bedelinin Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesiyle 336 sayılı Milli Emlak Tebliği'nin 5. maddesi uyarınca hukuka uygun olup olmadığının saptanması ve bunun sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, aksi yönde verilen mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesinin temyize konu kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.