Danıştay 4. Daire E.2023/6422 K.2024/3409

Dava konusu istem: İzmir ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Cad. No:... sayılı adreste bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazın 700,00 m²'lik kısmının masa, sandalye konulmak ve oyun alanı olarak kullanılmak suretiyle 30/01/2014-29/01/2019 tarihleri arası fuzulen işgal edildiğinden bahisle ... tarih E... sayılı ve 290.266,22TL tutarlı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile Mahkemelerince verilecek karara esas alınacak nitelikte bulunan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesi sonucu, davacıdan, dava konusu taşınmazın işgalinden dolayı 89,409.12-TL ecrimisil istenilmesinin mümkün olduğu anlaşılmış olup, bu sebeple dava konusu 290.266,22-TL’lik ecrimisil ihbarnamesinin 200.857,10 TL’lik kısmında hukuka uyarlık, bu tutarı aşan 89,409.12-TL ’lik kısmında ise hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, ecrimisil bedelinin emsal taşınmazın % 35'i kadar olabileceği belirtilmiş ise de, bu kadar değer düşülmesine neden olacak somut gerekçenin bulunmadığı, tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerlendirme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca takdir edilecek ecrimisilin isteneceği, ecrimisilin talep edilebilmesi için Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmediği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı hükmüne yer verilmiştir.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 1. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir" hükmü; aynı maddenin 2. fıkrasında ise, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir" düzenlemesi yer almaktadır.

Dava dosyasının incelenmesinden, hükme esas alınan bilirkişi raporunda emsal karşılaştırma yönteminin kullanıldığı, 6,5 km mesafedeki aynı karayolu kenarında yer alan kahvehane işgali için ödenen ecrimisil bedeli emsal alınarak, dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazın birbirine göre üstün ve eksik yönleri ile birlikte değerlendirilerek dava konusu taşınmazın, kıyas emsal taşınmazın birim değerinin %20'si kadar olabileceği kanaatiyle 30/01/2014 yılı için 21,62 TL/m² birim bedel, 5 yıllık ecrimisilin ise 89.410,15 TL olarak hesaplandığı anlaşılmaktadır.

İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisil tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, ayrıca emsal ecrimisillerin, kira bedellerinin ve önceki dönem kullanımların da dikkate alınması gerektiği açıktır.

Uyuşmazlıkta, davaya konu taşınmazın şehirlerarası yol güzergahında dinlenme tesisi mahiyetinde restoran ve müştemilatı olarak işgal edildiği, hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise emsal olarak aynı yol güzergahında bulunan taşınmazın alınmasına karşın bu taşınmaz ile aralarında 6,5 km gibi uzak bir mesafenin bulunması, faaliyet alanlarının farklı olması ve emsalin birim değerinin %20'si gibi düşük bir oran kabul edilmesinden dolayı hesaplamanın kabul edilebilir nitelikte olmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, taşınmazın bulunduğu mahalde yer alan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları re'sen araştırılarak veya gerekirse ek bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle düzenlenecek rapora göre uyuşmazlığın çözümlenmesi gerekmekte olup, mahkemenin iptale ilişkin kısmına yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen İdari Dava Dairesinin kararında hukuki isabet görülmemiştir.