Danıştay 4. Daire E.2023/6779 K.2024/803

Otomotiv Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU

… Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Çankırı İli, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde içkili lokanta faaliyeti için işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle davacının yapmış olduğu başvurunun, yapılan denetimlerden tespit edildiği üzere söz konusu yerin halihazırda pavyon olarak çalıştırıldığı gerekçesiyle reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Çankırı Belediye Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca, ruhsat için gerekli belgelerin tamamlanması halinde ek şartların öne sürülerek talebin reddedilemeyeceği, bu konuda idareye takdir yetkisinin tanınmadığı,

pavyon ruhsatı olmadığı halde konsomatris çalıştıran işletmeler hakkında ruhsatının iptali yönünde yaptırım uygulanamayacağı, idari para cezası uygulanacağı düzenlenmiş olup, söz konusu durum nedeniyle davacının ruhsat başvurusunun zorunlu unsurlar açısından değerlendirilmesi gerektiğinden ve … tarih ve … sayılı meclis kararı ile işletmenin bulunduğu yerin içkili yer bölgesinden çıkartılması yönünde işlem tesis edilmesinin davayı konusuz bırakmayacağı anlaşıldığından, ruhsat talebinin reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; olayda, davacı şirkete ait işyerinin ruhsatsız pavyon olarak işletildiği ve işyerinde konsomatris çalıştırıldığının Çankırı İl Emniyet Müdürlüğü Asayiş ekiplerince tespit edildiği, konsomatrislerin sadece pavyon ruhsatlı işyerlerinde çalıştırılabileceği hususunun tartışmasız olduğu, bu durumda, davacı şirket tarafından 11/06/2015 tarihinde devralınan içkili lokanta olarak faaliyet gösteren işyerinin fiilen pavyon olarak işletildiği sabit olduğundan, davacı şirketin işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı başvurusunun reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 39. maddesinin 2. fıkrasında, 2559 sayılı Kanunun 6. maddesinde belirtilen hususların tespiti halinde, yetkili idare tarafından idari para cezası verileceği, aynı yıl içinde olayın tekrarı halinde para cezasının artırılarak verileceği hususlarının açık olarak düzenlendiği, idarenin iddia ettiği gibi söz konusu işyeri ruhsata aykırı faaliyet içinde ise ancak para cezası verilebileceği, temyize konu kararda belirtildiği gibi işyerinin kapatılmasını gerektirecek yasal zeminin oluşmadığı iddia edilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, temyize konu karar her ne kadar kesin olarak verilmişse de, uyuşmazlığın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 46. maddesinin (d) bendi uyarınca temyize tabi olduğu anlaşıldığından, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Çankırı İli, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde içkili lokanta faaliyeti için işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle davacının yapmış olduğu başvurunun, yapılan denetimlerden tespit edildiği üzere söz konusu yerin halihazırda pavyon olarak çalıştırıldığı gerekçesiyle Çankırı Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemiyle reddedilmesi üzerine, bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 4. maddesinde; ruhsat vermeye yetkili mercilerin izin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde, genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları, 5. maddesinde; başvuru formunun doldurularak yetkili mercie verileceği, bu başvurunun ilgili Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak yapıldığının tespiti üzerine başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verileceği, bu belgeye dayanılarak işyerinin açılabileceği, 6.maddesinde ise;

ruhsatlı işyerlerinin, ruhsatın veriliş tarihinden itibaren 1 ay içinde kontrol ettirilecekleri, kontrolün yapılmaması halinde ilgilinin çalışma ruhsatı almış sayılacağı, kontrollerde ilgili Yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde verilmiş olan ruhsatın ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci tarafından iptal edilerek işyerinin kapatılacağı, hükümlerine yer verilmiştir.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 4. maddesinin (g) bendinde umuma açık istirahat ve eğlence yeri tanımlanmış, 6.maddesinde; yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı, 12.maddesinde, sıhhi işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerin, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek-1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat edeceği,

başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verileceği, ilgililerin beyanına göre tanzim edilen ruhsatın müktesep hak doğurmayacağı, 13. maddesinde ise;

işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerlerinin, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edileceği, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verileceği, verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsatın iptal edilmesi suretiyle işyerinin kapatılacağı, hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Yönetmeliğin 36. maddesinin 6. fıkrasında; müşteri ile yiyip içerek müşterinin eğlenmesini sağlayan konsomatrisler sadece pavyon ruhsatlı yerlerde çalışabileceği, 39. maddesinin 2. fıkrasında ise; yönetmeliğin 36. maddesine aykırılığın veya 2559 sayılı Kanunun 6. maddesinde belirtilen hususların tespiti hâlinde, yetkili idare tarafından 2559 sayılı Kanunun 6. maddesinde belirtilen usûle göre idarî para cezası uygulanacağı, belirtilmiştir.

2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanununun 6. maddesinin 1. fıkrasında; umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinden; a) Faaliyetten geçici olarak men edildiği halde süresinden önce açılan, b) Açık ve kapalı bulunacağı saatlere uymayan, c) Bu Kanunun 12 nci maddesinde belirtilen yasaklara uymadığı tespit edilen, d) Mevzuat hükümlerine aykırı olarak işletilen iş yerlerinin işletmecilerine beşyüzmilyon Türk Lirası ile birmilyar Türk Lirası arasında idarî para cezası verileceği, 3. fıkrasında ise; bu maddede belirtilen aynı fiillerin bir yıl içinde tekrarı halinde, en son uygulanan para cezası bir kat artırılarak uygulanacağı, hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden; işyeri açma ve çalışma ruhsatı almak için başvuran ilgilinin başvuru formu Yönetmelikte belirtilen genel kriterlere göre incelenerek, bir eksiklik tespit edilmemesi halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verileceği, ruhsat verildikten sonra bir ay içinde yapılacak kontrolde, Yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde verilmiş olan ruhsatın mevzuattaki hükümler çerçevesinde iptal edilerek,

işyerinin kapatılabileceği, ruhsat verildikten sonra bir ay içinde kontrolün yapılmaması halinde ilgilinin çalışma ruhsatı almış sayılacağı, pavyon ruhsatı olmadığı halde konsomatris çalıştıran işletmeler hakkında ise idari para cezası uygulanacağı anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; Çankırı İli, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde ruhsatsız olarak işletilen içkili lokantada, garson olarak çalıştırıldığı söylenen bayanların masalardaki müşteriler ile beraber yiyip içerek müşterinin eğlenmesini sağlayan konsomatris olarak çalıştırıldığı, işyerinin pavyon haline dönüştürüldüğü gerekçesiyle, davacının yapmış olduğu içkili lokanta ruhsat başvurusunun reddedildiği anlaşılmıştır. Oysaki, yukarıda da belirtildiği üzere pavyon ruhsatı olmadığı halde konsomatris çalıştıran işletmeler hakkında yalnızca para cezası uygulanabilmektedir.

Bu durumda; işyeri açma ve çalışma ruhsatı almak için başvuran davacının başvuru beyan formu üzerinde zorunlu unsurlar açısından inceleme yapılarak, varsa eksikliğin tamamlattırılması, eksiklik yoksa ruhsat düzenlenmesi gerekirken, davacının başvurusu değerlendirilmeksizin yanıltıcı başvuruda bulunulduğundan bahisle işyerinin ruhsatı varmış ve ruhsata aykırı faaliyette bulunuluyormuş gibi düşünülerek tesis edilen işlemde hukuka uyarlık, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın reddine ilişkin temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir.