Danıştay 4. Daire E.2023/6960 K.2023/7506

Düğün salonu irtibat bürosu olarak işyeri açma ve çalışma ruhsat başvurusunun davaya konu genelge doğrultusunda Tepebaşı Belediye Başkanlığı tarafından reddedildiği, kullanım türlerine göre 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunun da yapıların kullanımına bazı sınırlamaların getirildiği, Kat Mülkiyeti Kanunu haricinde genelge ile yapıların kullanımına sınırlama getirilemeyeceği, eski binalar için uygulanma olasılığının bulunmadığı, bu tür binaların genelgede öngörülen teknik standartlara kavuşmasının fiilen ve fiziken mümkün olmadığı ve dava konusu genelgenin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Dava konusu Genelge ile konut olarak projelendirilen ve bu şekilde ruhsatlandırılan bir yapının bağımsız bölümlerinden birinin konut dışı bir kullanıma dönüştürülmek istenmesi halinde, kullanım değişikliğinin niteliğine bakılmaksızın, ilgili idaresinden kullanım amacı değişikliğine yönelik tadilat ruhsatı alınması, tadilat ruhsatı alınması aşamasında ise yangın, deprem, ısı ve su yalıtımı ile çevre ve enerji verimliliği bakımından uygun olması gerektiği, yürürlükteki mevzuat hükümleri dışında yeni bir düzenleme yapılmadığı, uygulamaların mevzuat çerçevesinde gerçekleştirilmesi ve uygulamada birlikteliğin sağlanması amacıyla çıkarılan düzenlemenin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Dava konusu Genelgenin, ilgili idarelerce yapı ruhsatındaki kullanım amacı dışında işyeri açma ve çalışma ruhsatı talep edildiğinin belirlenmesi halinde, yapıya yeni kullanım amacına uygun olarak yürürlükteki yangın, deprem, ısı ve su yalıtımı, çevre ve enerji verimliliğine ilişkin olarak ilgili mevzuatına uygun tadilat ruhsatı düzenlenmesi ve tadilat ruhsatı sonrası yapı kullanma izin belgesi ile işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlenmesi gerektiğini bildiren soyut ve genel nitelikte kurallar getirmeyen ifadeler içermesi karşısında; mevzuatın uygulama şeklini bildiren mevzuatla halihazırda görevlendirilmiş kurum ve kuruluşlara görevlerini hatırlatıp hareket tarzlarını gösteren, mevzuat hükümlerinin tekrarı niteliğinde olduğu anlaşıldığından davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …

DÜŞÜNCESİ

Dava; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı Genelgesinin iptali istemiyle açılmıştır. 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 21. maddesinde, bu Kanun'un kapsamına giren bütün yapılar için 26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınmasının mecburi olduğu, ruhsat alınmış yapılarda herhangi bir değişiklik yapılmasının da yeniden ruhsat alınmasına bağlı olduğu kurala bağlanmıştır.

Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği'nin 5.maddesinde, ''Düzenlenecek yapı ruhsatlarında.

27/11/2007 tarihli ve 2007/12937 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, 5/12/2008 tarihli ve 27075 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği, 8/9/2002 tarihli ve 24870 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yapı Malzemeleri Yönetmeliği, 26/6/2009 tarihli ve 27270 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yapı Malzemelerinin Tabi Olacağı Kriterler Hakkında Yönetmelik,

6/3/2007 tarihli ve 26454 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik ile 14/7/2007 tarihli ve 26582 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulur.'' hükmü, 16. maddesinde, ''Esaslı tadilat: Yapılarda taşıyıcı unsuru etkileyen veya yapı inşaat alanını veya emsale konu alanını veya taban alanını veya bağımsız bölüm sayısını veya ortak alanların veya bağımsız bölümlerin alanını veya kullanım amacını veya ruhsat eki projelerini değiştiren işlemlerdir.

Esaslı tadil, ruhsata tabidir.'' hükmü, 57. maddesinde, ''Parsel malik veya maliklerinin ruhsat ve eki onaylı projelere muvafakati alınmaksızın yapı ruhsatı düzenlenemez, onaylı projelerde tadilat yapılamaz.'' hükmü, 61. maddesinde, ''Mevcut yapının yürürlükteki tüm mevzuat hükümlerine aykırı olmaması şartı ile imar planı, bu Yönetmelik hükümleri ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak esaslı tamir ve tadili yapılabilir.

Ancak, ilave esaslı tamir ve tadil yapılabilmesi için ruhsat alınması zorunludur.'' hükmü, 62. maddesinde, ''Yapı ruhsatı alınmış olan yeni inşaat, ilave ve esaslı tadillerde, sonradan değişiklik yapılması istendiğinde mimari projenin yeniden tanzim edilmesi gereklidir. Bu değişiklik yapının statik ve tesisat esaslarında da değişiklik yapılmasını gerektirdiği takdirde istenen belgelerde de gerekli değişiklik yapılır.'' hükmü yer almıştır.

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinde de, ''Projeler, kanuni düzenlemeler yanında, yangına karşı güvenlik bakımından bu Yönetmelikte öngörülen şartlara uygun değil ise yapı ruhsatı verilmez. Yeni yapılan veya proje tadilatı ile kullanım amacı değiştirilen yapılarda bu Yönetmelikte öngörülen esaslara göre imalat yapılmadığının tespiti hâlinde, bu eksiklikler giderilinceye kadar binaya yapı kullanma izin belgesi veya çalışma ruhsatı verilmez.'' hükmü mevcuttur.

Dava konusu Genelgede ise, ilgili idarelerce yapı ruhsatındaki kullanım amacı dışında işyeri açma ve çalışma ruhsatı talep edildiğinin belirlenmesi halinde, yapıya yeni kullanım amacına uygun olarak yürürlükteki yangın, deprem, ısı ve su yalıtımı, çevre ve enerji verimliliğine ilişkin olarak ilgili mevzuatına uygun tadilat ruhsatı düzenlenmesi ve tadilat ruhsatı sonrası yapı kullanma izin belgesi ile işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlenmesi gerektiği belirtilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, davacının mesken vasıflı bağımsız bir bölümü sahibi olduğu düğün salonunun irtibat bürosu olarak kullanmak amacıyla kiraladığı, söz konusu irtibat bürosu için işyeri açma ruhsatı verilmesi talebiyle Belediyeye yaptığı başvurusunun, yapı ruhsatında yer alan kullanım amacı dışında kullanılacak yapının yeni kullanım amacına uygun olarak yürürlükteki yangın, deprem, ısı ve su yalıtımı, çevre ve enerji verimliliğine ilişkin mevzuata uygunluğunun sağlanmasından sonra ruhsat verilebileceği belirtilerek dava konusu Genelgeye dayanılmak suretiyle reddedildiği anlaşılmıştır.

Anılan Yasa ve Yönetmelik hükümleri birlikte incelendiğinde, yapı ruhsatında belirtilen kullanım amacı değişecek yapıların güvenlik ve çevre ve enerji verimliliği açısından yürürlükteki mevzuata uygun hale getirilmesinin zorunlu olduğu, yapının yürürlükteki mevzuata uygun hale getirilmemesi durumunda yeni kullanım amacının gerektirdiği ruhsatlandırmanın yapılmamasında kamu yararına ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Davacı tarafından Tepebaşı Belediyesi Başkanlığına düğün salonu irtibat bürosu olarak işyeri açma ve çalışma ruhsat başvurusunun Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğünün 28/11/2014 tarih ve 11968226-310.99-15048 sayılı Genelgesi doğrultusunda reddi üzerine, anılan Genelgenin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 21. maddesinde; "bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir." hükmü getirilmiştir.

Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğini yürürlükten kaldıran 03/07/2017 tarihli ve 30113 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin "Genel İlkeler" başlıklı 5. maddesinde; "yapı ruhsatı talep edilen projelerde ayrıca; afet, deprem, yangın, otopark, enerji verimliliği, sığınak, asansör, yapı malzemeleri, gürültüye karşı korunma, ısı ve su yalıtımı, yapı denetimi, iş güvenliği, iskele, erişilebilirlik ve çevre gibi konulardaki yapıya ilişkin hükümler içeren mevzuata da uyulur." düzenlemesine yer verilmiştir.

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinde; "projeler, kanuni düzenlemeler yanında, yangına karşı güvenlik bakımından bu Yönetmelikte öngörülen şartlara uygun değil ise yapı ruhsatı verilmez. Yeni yapılan veya proje tadilatı ile kullanım amacı değiştirilen yapılarda bu Yönetmelikte öngörülen esaslara göre imalat yapılmadığının tespiti hâlinde, bu eksiklikler giderilinceye kadar binaya yapı kullanma izin belgesi veya çalışma ruhsatı verilmez." hükmüne yer verilmiştir.

3572 sayılı İşyeri Açma Ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde; "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.

a) İnsan sağlığına zarar vermemek,

b) Çevre kirliliğine yol açmamak,

c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." hükmü yer almıştır.

10/8/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin "İşyerinde Aranacak Genel Şartlar" başlıklı 5. maddesinde; " İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır:

a) İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili olarak mevzuatta öngörülen tedbirlerin alınmış olması,...

h) Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri; patlayıcı, parlayıcı ve yanıcı maddelerin üretildiği, satıldığı ve depolandığı işyerleri; otuz kişiden fazla çalışanın bulunduğu her türlü işyerleri, ana giriş kapıları dışında cadde ve sokağa doğrudan bağlantısı olmayan ve birden fazla işyerinin bir arada bulunduğu iş hanı, çarşı ve benzeri işyerlerinde yangına karşı gerekli önlemlerinin alındığını gösteren itfaiye raporunun alınması, diğer işyerlerinde ise yangına karşı gerekli tedbirlerin alınmış olması,...

Birden fazla işyerinin bir arada bulunduğu iş hanı, çarşı ve benzeri işyerlerinde yangına karşı gerekli önlemlerin alındığını gösteren itfaiye raporu bu binaların yönetimi tarafından alınır ve yapıda değişiklik olmadığı sürece buralardaki işyerleri için ayrıca münferit itfaiye raporu aranmaz. Yangın tedbirlerini etkileyecek şekilde yapıda değişiklik yapılması durumunda yalnızca yapısında değişiklik yapılan işyerinin sahibinden münferit itfaiye raporu istenir." hükmüne, "Yer seçimi ve tesis kurma izni ile ruhsat için gerekli belgeler" başlıklı 22. maddesinde; "Birinci sınıf gayrisıhhî müesseseler için aşağıdaki belgeler istenir:...

3) Yangın ve patlamalar için gerekli önlemlerin alındığına dair itfaiye raporu" hükmüne, "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler " başlıklı 23. maddesinde; "Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır. " hükümleri getirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu Genelge incelendiğinde; yapıların ilk ruhsatında yer alan kullanım amacının değiştirilmesi, ancak yeni kullanım amacına uygun olarak yangın gibi güvenlik önlemleri alınmamasından dolayı işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınması aşamasında eksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi üzerine bu eksikliğin giderilmesinde farklı uygulamalara mahal verilmemesi ve uygulamada birlikteliğin sağlanması ve konunun açıklığa kavuşturulabilmesi için bu genelgenin düzenlendiği, bu kapsamda yapılan ruhsat ve eklerinin 3194 sayılı İmar Kanunu ve ve ilgili mevzuat ile standart, şartnamelere uygun olarak hazırlanması gerektiği, bu kurallara uyulmaması halinde yapı ruhsatı ve işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlenmemesi gerektiği ifade edilmiştir.

İşyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurularında iş yerinde yürütülecek faaliyetin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesi uyarınca; insan sağlığına zarar vermemesi, çevre kirliliğine yol açmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı olmak üzere tahdidi olarak sayılan unsurlara aykırılık teşkil etmemesi gerekmektedir.

Bu çerçevede, işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenecek yapıların imar mevzuatına göre yapı ruhsatının alınmış olması gerekmekle birlikte gerek Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ve Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelikteki düzenlemelere de uygun olması gerekmektedir

Bu bağlamda dava konusu Genelgenin, ilgili idarelerce yapı ruhsatındaki kullanım amacı dışında işyeri açma ve çalışma ruhsatı talep edildiğinin belirlenmesi halinde, yapıya yeni kullanım amacına uygun olarak yürürlükteki yangın, deprem, ısı ve su yalıtımı, çevre ve enerji verimliliğine ilişkin olarak ilgili mevzuatına uygun tadilat ruhsatı düzenlenmesi ve tadilat ruhsatı sonrası yapı kullanma izin belgesi ile işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlenmesi gerektiği belirtilmiştir.

Anılan Yasa ve Yönetmelik hükümleri birlikte incelendiğinde, yapı ruhsatında belirtilen kullanım amacı değişecek yapıların güvenlik, çevre ve enerji verimliliği açısından yürürlükteki mevzuata uygun hale getirilmesinin zorunlu olduğu, yapının yürürlükteki mevzuata uygun hale getirilmemesi durumunda yeni kullanım amacının gerektirdiği ruhsatlandırmanın yapılmamasında kamu yararına ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu nedenle, 28/11/2014 tarih ve 11968226-310.99-15048 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğünce düzenlenen genelgede hukuka aykırılık bulunmamaktadır.