Danıştay 4. Daire E.2023/6981 K.2023/6713

KÜNYE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2023/6981 E., 2023/6713 K.·T.C. Danıştay Dördüncü Daire

Karar tarihi: 4 Aralık 2023
Esas No: 2023/6981
Karar No: 2023/6713
Temyiz eden (davacı): ... Ticaret Anonim Şirketi
Vekili: Av. ...
Karşı taraf (davalı): ... Belediye Başkanlığı
Vekili: Av. ...
İstemin konusu: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
Yargılama süreci: —

Karar metni, Danıştay Karar Arama kaynağından olduğu gibi aktarılmıştır; metne müdahale edilmemiştir. Kişisel veriler maskelenmiştir. Bu karar için özgün analiz henüz yazılmamıştır.

Karar Metni

1.172 kelime·6 dk okuma·5 bölüm

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Armutlu Belediyesi Encümeni'nin işyerleri açılış-kapanış saatlerinin belirlenmesi dair ... tarih ve ... sayılı kararının, kurumsal market açılış-kapanış saatlerine ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Umuma açık istirahat ve eğlence yeri kapsamında olan kurumsal marketlerin açılış ve kapanış saatlerini belirleme hususunda Belediye Encümeninin yetkili olduğu anlaşıldığından, bu yetkisi kapsamında Encümence tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, 6585 Sayılı Parekende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve ilgili yönetmelikte işletmelerin çalışma saatlerinin Valilik tarafından belirleneceği, Belediye Encümeni'nin sadece umuma açık yerlerin açılış ve kapanış saatlerini belirleme yetkisinin bulunduğu, Belediye Encümeni'nin dava konusu işlemi tesis etme yetkisinin bulunmadığı, buna ilişkin emsal kararların mevcut olduğu belirtilerek hukuka aykırı olan davanın reddi yönünde verilen mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Dava konusu olan marketin 6585 Sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun hükümleri kapsamında olmadığı, ilgili kanun hükmü gereği dava konusu marketin parekende satış yeri olarak kabul edilebilmesi için en az 400 metrekare alan sahip olması gerektiği, işyerinin umuma açık ve market statüsünde bulunması sebebiyle açılış kapanış saatlerini belirleme yetkisinin Belediye Encümenine ait olduğu, dava konusu işlemin mevzuata uygun olarak tesis edildiği belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

SONUÇ / HÜKÜM

KARAR SONUCU

Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin reddine, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4. Kullanılmayan ... TL yürütmenin durdurulması harcının istemi halinde davacıya iadesine, 5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 04/12/2023 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY: Anayasa’nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti’nin bir hukuk Devleti olduğu belirtildikten sonra. Anayasanın 10. maddesi ile düzenlenen eşitlik ilkesi. "Herkes ayrım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.

Eşitlik ilkesi ve ayrımcılık yasağı aynı ve benzer durumdaki kişiler için aynı muamelede bulunmayı ifade etmektedir.13. maddesinde, "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasa’nın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve Lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz." hükmüne yer verilmiş.

35. maddesinde ise, herkesin mülkiyet ve miras haklarına sahip olduğu, bu hakların, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabileceği hüküm altına alınmıştır.

Anayasa'nın 90. maddesi uyarınca, iç hukukumuz bakımından bağlayıcı olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 1 No’lu Ek Protokolü'nün 1. maddesinde de, "Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek (...) için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.” düzenlemesi yer almıştır.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 34. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde; umuma açık yerlerin açılış kapanış saatlerinin belirlenmesi encümenin görev ve yetkileri arasında sayılmış, İş yeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 33. maddesinde ise, ''Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılış ve kapanış saatleri belediye sınırları içinde belediye encümeni tarafından belirleneceği'' belirtilmiştir.

2559 sayılı Polis Vazife ve Selahiyet Kanunu'nun 7. maddesinde, ''Kişilerin tek tek veya toplu olarak eğlenmesi, dinlenmesi veya konaklaması için açılan otel, motel, pansiyon, kamping ve benzeri konaklama yerleri; gazino, pavyon, meyhane, bar, birahane, içkili lokanta, taverna ve benzeri içkili yerler; sinema, kahvehane ve kıraathane; kumar ve kazanç kastı olmamak şartıyla adı ne olursa olsun bilgi ve maharet artırıcı veya zeka geliştirici nitelikteki elektronik oyun alet ve makinelerinin, video ve televizyon oyunlarının içerisinde bulunduğu elektronik oyun yerleri; internet kafeler ve benzeri yerler umuma açık istirahat ve eğlence yeri sayılır.'' hükmüne yer verilmiştir.

Serbest piyasa ekonomisi, ekonomik faaliyetlerin serbestçe yürütüldüğü ve ekonomik sorunların devletin müdahalesi yerine fiyat mekanizması aracılığıyla gerçekleştiği, arz ve talebin belirleyici olduğu ekonomi modelidir. Devlet, serbest rekabet şartlarını ve fiyatlarda istikrarı gerçekleştirmek için bazı tedbirleri alabilir ve sosyal devlet olarak piyasa içerisinde üretici ve tüketiciyi korumak için Anayasal sınırlar içerisinde piyasaya müdahale edebilir ve bazı önlemler alabilirse de bu tedbirlerin, piyasa ekonomisi içerisinde yer alanlar arasında haksız rekabete yol açabilecek yol ve yöntemlerle olmaması gerekmektedir.

Dava dosyasının incelenmesinden, Yalova İli, Armutlu İlçesi Belediye Encümeni'nce tesis edilen ... tarih ve ... sayılı kararla, ilçede faaliyet gösteren ve sınıflandırılması yapılan umuma açık iş yerlerinin yaz (01 Haziran-30 Eylül) ve kış (01 Ekim-31 Mayıs) dönemlerine ait açılış ve kapanış saatlerinin belirlenmesine ilişkin karar alındığı ve "kurumsal marketler"in yaz ve kış dönemi açılış ve kapanış saatlerinin 09:00/21:00 saatleri arası olarak belirlendiği,

anılan encümen kararının kurumsal marketlerin yaz ve kış dönemi açılış ve kapanış saatlerinin 09:00/21:00 saatleri arası olarak belirlenmesine ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı, aynı Belediye Encümeni kararında yer alan çizelgede; aynı belediye sınırları içerisinde bulunan diğer bakkallar ve marketlerin açılış kapanış saatlerinin ise yaz dönemi.

7.00/3.00, kış dönemi ise 09.00/24.00 olarak belirlendiği öte yandan şirketin marketin başka şubelerinin bulunduğu diğer il ve ilçelerde de çok daha geç saatlerin kapanış saati olarak öngörüldüğü farklı Belediye işlemleri olduğu dosya içeriğinden anlaşılmıştır.

Dava konusu olay ve ilgili mevzuat birlikte değerlendirildiğinde, anılan düzenlemelerle Belediyelere işyerlerinin açılış ve kapanış saatlerinin belirlenmesi hususunda görev ve yetki verilmiş olduğu görülmektedir. Ancak bu yetkinin sınırsız olmadığı, iş yerinin bulunduğu yerin ekonomik, sosyal koşulları, turizm yoğunluğunun da belirleyici olduğu açıktır.

Söz konusu iş yerinin açılış ve kapanış saatlerinin dava konusu işlemde olduğu üzere öne alınmasının, aynı işi yapan diğer iş yerlerinin açıkça korunması amacını güderek ve bu nedenle Anayasa, taraf olunan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Kanunda verilen yetkiler aşılarak hak ve özgürlüklere sınırsız müdahale ile orantısız bir şekilde ve eşitlik ilkesine aykırılık oluşturarak, o iş yerinin faaliyetinin kısıtlanması suretiyle hakkın kötüye kullanılmasına yol açacaktır.

Bu durum kamu-birey menfaat dengesinin birey aleyhine bozulması sonucunu doğuracağı, ayrıca demokratik hukuk devletinde, her ne amaçla olursa olsun, kısıtlamaların, belli bir hak ve özgürlüğün kullanılmasını önemli ölçüde zorlaştıracak ya da olanaksız kılacak düzeye vardırılmaması gerektiği oyuyla Dairemiz Onama kararına katılmıyoruz.

Danıştay 4. Daire, E. 2023/6981, K. 2023/6713, 4 Aralık 2023 tarihli karar · Kaynak: Danıştay Karar Arama