Danıştay 4. Daire E.2023/7246 K.2024/1734

Dava konusu istem: ... ili, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresindeki akaryakıt istasyonunun işletmesini devralan davacının, 12/06/2019 tarihinde yaptığı akaryakıt istasyonu işletme ruhsatının yenilenmesi talebinin "yapının tapu kaydında cins değişikliğinin yapılması gerektiğinden ve alınan yapı kayıt belgesinde özel yapı şekli belirtilmediğinden" bahisle reddine dair ... Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve E:... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davaya konu akaryakıt istasyonununun 25/09/1997 tarihli iş yeri açma ve çalışma ruhsatının bulunduğu, 26/02/2018 tarihinde davacı tarafından söz konusu iş yerinin devralındığı, mevcut ruhsatın devredilmesi ve adına iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi istemiyle yapılan başvurunun "yapının tapu kaydında cins değişikliğinin yapılması gerektiğinden ve alınan yapı kayıt belgesinde özel yapı şekli belirtilmediğinden" bahisle reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı, davacı tarafından ruhsatın kendi adına devredilmesi istemiyle başvuruda bulunulduğu,

davacının isteminin bir işyeri için ilk kez işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesine dair olmadığı göz önüne alındığında, davacı başvurusunun, dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle sonuçlandırılması gerekirken, "yapının tapu kaydında cins değişikliğinin yapılması gerektiği ve alınan yapı kayıt belgesinde özel yapı şekli belirtilmediği" gerekçesiyle tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Belediye Kanunu 80. maddesinde, akaryakıt istasyonlarına izin verilebilmesi için nazım imar planında akaryakıt istasyonu olarak gösterilmesinin şart olduğu, akaryakıt istasyonunun imar planında yolda kaldığı, tesisin Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik hükümlerindeki mesafeleri de sağlamadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY (X)

10/08/2005 tarihli ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinde.

"İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır: ... c) Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna; ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması, ... "gerektiği düzenlenmiş, "İşletmecinin değişmesi ve işyerinin nakli" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında;

ruhsatta belirtilen faaliyet konusu, faaliyet alanı ve adresin değişmemesi kaydıyla işyerinin devredilmesi halinde, devralan kişinin başvurusu üzerine dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni işletmeci adına tekrar ruhsat düzenleneceği belirtilmiş, 8. maddesinin 1. fıkrasına 17/04/2021 tarih ve 31457 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 3835 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı ile " Ancak devredilmek istenen iş yerinin fiziki durumu ve ruhsat dosyasındaki bilgi ve belgelerin işletmecinin kusuru sebebiyle faaliyet konusuyla ilgili bu Yönetmelik kapsamında karşılanması gereken mevzuat hükümlerine aykırı olması halinde,

söz konusu aykırılıklar ve noksanlıklar giderilmeden yeni işletmeci adına ruhsat düzenlenemez." ibaresi eklenmiştir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 28'inci maddesinde, Belediye Kanunu ve diğer ilgili Kanunların bu kanuna aykırı olmayan hükümlerinin ilgisine göre büyükşehir ve ilçe belediyeleri hakkında da uygulanacağı hükme bağlanmış.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 80'inci maddesinde, "Belediye sınırları ve mücavir alanları içinde, kara yolu ile yolcu taşıma hakkına sahip gerçek ve tüzel kişilerin şehirlerarası otobüs terminali kurmalarına ve işletmeleri ile her türlü akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) istasyonlarına nazım imar ve uygulama imar plânına uygun olmak kaydıyla belediye tarafından izin verilebilir.

Akaryakıt istasyonlarına izin verilmesi için nazım imar plânında akaryakıt istasyonu olarak gösterilmesi şarttır. Bu istasyonlara çalışma ruhsatı büyükşehirlerde büyükşehir belediyesi tarafından verilir." hükmüne yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; ... ili, ... Mahallesi, ...

Cad., No:... adresindeki ...'ın sahibi olduğu akaryakıt istasyonu için "akaryakıt perakende satış istasyonu" faaliyet konulu, 25/09/1997 tarihli iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği, 26/02/2018 tarihinde davacı tarafından söz konusu iş yerinin devraldığından bahisle mevcut ruhsatın devredilmesi ve adına iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi istemiyle daha önceki tarihlerde idareye yapılan başvuruların, işyerinin nazım imar planında akaryakıt istasyonu olarak işaretli olmaması nedeniyle reddedilmesi üzerine, 02/01/2019 tarihinde yapı kayıt belgesi alınarak,

12/06/2019 tarihinde yeniden ruhsat devri için davalı belediyeye başvurulduğu, bu başvuru üzerine davalı idarenin ... tarih ve E:... sayılı yazısı ile "yapının tapu kaydında cins değişikliğinin yapılması gerektiğinden ve alınan yapı kayıt belgesinde özel yapı şekli belirtilmediğinden" bahisle talebi reddedilmiş ise de idarenin ret işlemlerinin esas gerekçesinin imar mevzuatına aykırılık olduğu anlaşılmaktadır.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte, işyerinin devredilmesi halinde, devralan kişinin başvurusu üzerine dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni işletmeci adına tekrar ruhsat düzenleneceği belirtilmiş ise de sözkonusu hükmün yeni işletmeci adına mutlaka ruhsat düzenlemesi gerektiği şeklinde yorumlanamayacağı, yani işletmeci adına ruhsat düzenlenirken, devredilmek istenen işyerinin fiziki durumunun mevzuat hükümlerine aykırılığı yönünden incelenmesinin de anılan yönetmelik hükmü gereği olduğu,

bu kapsamda imar ve karayolları mevzuatı yönünden mevcut fiili duruma göre yeniden bir inceleme ve değerlendirme yapılmasına herhangi bir engel bulunmadığı gibi hukuka aykırı olarak verilmiş ruhsatın idare tarafından belli şartlar altında her zaman iptal edilebileceği, buna göre, dava konusu akaryakıt istasyonunun nazım imar planında akaryakıt istasyonu olarak işaretli olmadığını tespit eden idarenin, devir nedeniyle tekrar ruhsat düzenleme zorunluluğu bulunduğu kabul edilemez.

Kaldı ki, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihten sonra İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 8. maddesinin 1. fıkrasına eklenen; “devredilmek istenen iş yerinin fiziki durumu ve ruhsat dosyasındaki bilgi ve belgelerin işletmecinin kusuru sebebiyle faaliyet konusuyla ilgili bu Yönetmelik kapsamında karşılanması gereken mevzuat hükümlerine aykırı olması halinde, söz konusu aykırılıklar ve noksanlıklar giderilmeden yeni işletmeci adına ruhsat düzenlenemez." ifadesi de yasa koyucunun iradesinin bu yönde olduğunu göstermektedir.

Öte yandan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğe eklenen geçici 7. madde ile ticari amaca yönelik verilen yapı kayıt belgesine sahip yapılarda açılmak istenen iş yerlerinin, faaliyet konusu itibarıyla ruhsatlandırma için gerekli olan can ve mal güvenliği ile ilgili bu yönetmeliğin ve ilgili diğer mevzuatın amir hükümlerinde belirtilen şartları taşıması halinde yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın ruhsatlandırılabileceği hükmüne yer verilmiş olup,

özel yapı şeklini gerektiren ve can ve mal güvenliğinin sağlanmasını teminen yapı kullanma izin belgesi alma gerekliliği bulunan Petrol ve LPG satış satış istasyonu, özel güvenlik tedbiri gerektiren bir yapı olduğundan, yapı kayıt belgesi alınması, imar mevzuatı yönünden bir takım muafiyet ve kolaylık sağlamakla birlikte ruhsat hukuku ve karayolları mevzuatından kaynaklı eksikliğin giderilmiş sayılamayacağı ve imar planında akaryakıt istasyonu olarak işaretlenmeyen, diğer mevzuatın amir hükümlerinde belirtilen şartları taşımayan işyerine ait ruhsatın yenilenemeyeceği, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı,

kararın bozulması gerektiği oyuyla Dairemiz kararına katılmıyorum.