Danıştay 4. Daire E.2023/7251 K.2024/1488

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, İstanbul ili, Beylikdüzü ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde restoran olarak işletilen işyerinin 26/09/2020 tarihinde faaliyetten men edilmesine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla; işyerinde işyeri açma ve çalışma ruhsatının amacına ve pandemi kurallarına uyulmadığından bahisle mühürlenmesine karar verilmiş ise de, dava konusu mühürleme işleminde hukuki denetime esas bir hukuki gerekçe belirtilmediği, dava konusu işlemin hangi mevzuat hükmü uyarınca tesis edildiğinin belirtilmediği, dolayısıyla hukuki irdeleme yapılması imkansız hale geldiğinden dolayı idarenin kanunilik ilkesinin ihlal edildiği anlaşılmakla birlikte belirli bir mevzuat hükmü içermeyen dava konusu mühürleme işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; davacıya ait içkili lokanta ruhsatı bulunan işyerinin salgınla mücadele kapsamında dava konusu işlem tarihi itibari ile faaliyetleri geçici olarak yasaklanan işletmelerden olan bar şeklinde faaliyet gösterdiği sonucuna varıldığından, söz konusu işyerinin bu amaçla mühürlenmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Pandemi kurallarına aykırı hareket edilmediği, Yönetmelikte belirtilen 15 günlük sürenin kendilerine verilmediği belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Dava konusu işlemin hukuka uygun tesis edildiği, Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İstanbul ili, Beylikdüzü ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde, davacı şirket tarafından işletilen "... " unvanlı işyerine ait ... tarih ve ... sayılı "restoran" faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının bulunduğu, 26/09/2020 tarihinde yapılan denetim üzerine polis memurları tarafından tanzim edilen tutanakta özetle, "işyerinin restoran ruhsatı var iken bar/club tarzı faaliyet gösterdiği, sosyal mesafe kurallarına uyulmadan oturulduğu, ruhsatına uygun faaliyet göstermediği" tespitlerine yer verildiğinden bahisle aynı gün işyerinin mühürlendiği ve söz konusu mühürleme işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

2709 sayılı Anayasanın 6. maddesinde; "Hiç kimse ve organ kaynağını Anayasa’dan almayan bir devlet yetkisi kullanama", 123. maddesinde de; "İdare kuruluş ve görevleri ile bir bütündür ve kanunla düzenlenir." demekle kanunilik ilkesi benimsenmiştir. Söz edilen anayasal ilkeler uyarınca idarenin tüm işlem ve eylemlerinin dayanağının kanunda bulunması esastır.

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun'un 6. maddesinde; ''İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, 3 üncü maddede belirtilen merciler tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirilirler. Bu süre içinde kontrol ettirilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yasal hükümler uygulanır.

Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır.

İşyerlerinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile maliye vergi levhası ve fiyat tarifesi dışında herhangi bir levha asılamaz.'' hükmü yer almaktadır.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin “Amaç” başlıklı 1. maddesinde; bu Yönetmeliğin amacının, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesinde uygulanacak esas ve usulleri düzenlemek olduğu, “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde de; bu Yönetmeliğin sıhhi ve gayrisıhhi işyerleri ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatlandırılması ve denetlenmesine dair iş ve işlemleri kapsadığı belirtilmiş, “İşyeri Açılması” başlıklı 6. maddesinde;

yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyerinin açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı, işyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemlerin bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmayacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı, hüküm altına alınmıştır.

1593 sayılı Umumu Hıfzısıhha Kanununun 282. maddesinde, "Bu Kanunda yazılı olan yasaklara aykırı hareket edenler veya zorunluluklara uymayanlara, fiilleri ayrıca suç oluşturmadığı takdirde, ikiyüzelli Türk Lirasından bin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir." kuralına yer verilmiştir.

Uyuşmazlıkta, işyerinde işyeri açma ve çalışma ruhsatının amacına ve pandemi kurallarına uyulmadığından bahisle mühürlenmesine karar verilmiş ise de, dava konusu mühürleme işleminde hukuki denetime esas bir hukuki gerekçe ve yasal dayanağının belirtilmediği görülmektedir.

İdarenin kanuniliği ilkesi gereğince, her idari işlemin yasal dayanağının bulunması gereklidir. İdari işlemler hakkında açılan iptal davalarında, idari işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka uygunluğu denetlenmektedir. Farklı Kanunlarda, birbirinden farklı olaylar ve bu olaylara uygulanacak farklı usuller öngörülmüştür. Dolayısıyla idarelerce bir işlem tesis edilirken, bu işlemin dayanağı yasal düzenlemenin belirtilmesi, yargı yerince de bu husus dikkate alınarak bir inceleme yapılması gerekmektedir.

Bu durumda; dava konusu işlemin hangi mevzuat hükmü uyarınca tesis edildiğinin belirtilmediği, dolayısıyla hukuki irdeleme yapılması imkansız hale geldiğinden dolayı idarenin kanunilik ilkesi ihlal edilerek tesis edilen dava konusu mühürleme işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin iptali yolunda İdare Mahkemesince verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddi yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamıştır.

(X) KARŞI OY

Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.