Danıştay 4. Daire E.2023/7256 K.2024/516

Dava konusu istem: Adana ili, Çukurova ilçesi, … Mahallesi, … sayılı parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde bulunan ve kendi adına yapı kayıt belgesi aldığı büfede tekel bayii açmak için işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi talebi ile yaptığı başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda. Tekel Bayii Alkollü İçki Satış faaliyet konulu işyerine ilişkin işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenebilmesi için yapı kullanma izin belgesinin varlığının yanında söz konusu işyerinin bulunduğu taşınmazla ilgili olarak imar planında "Ticari Alan" kullanım kararının belirtilmesi gerektiği.

1/5.000 ölçekli nazım imar planında Orman alanı ve imar yolunda kalan, Seyhan Baraj Gölü Yaban Hayatı Geliştirme Bölgesi içerisinde yer alan işyeri hakkında, salt yapı kayıt belgesi alındığından bahisle yapı kayıt belgesinin yapı kullanma izin belgesi yerine sayılarak Tekel Bayii Alkollü İçki Satışı için işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesine hukuken olanak bulunmadığından, bu yönde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslara İlişkin Tebliğ'in 6/8. maddesinde açık bir şekilde yapı kayıt belgesi verilen yapılarda işyeri açma ve çalışma ruhsatının yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın verileceğinin belirtildiği, bu durumda işletmekte olduğu işyerinin bulunduğu yapı için 16/08/2018 tarihli yapı kayıt belgesi bulunan davacıdan ayrıca yapı kullanma izin belgesi istenmesinin hukuki bir dayanağı bulunmadığı ileri sürülerek temyize konu kararın bozulması istenmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 3. maddesinde; ''Herhangi bir saha, her ölçekteki plan esaslarına, bulunduğu bölgenin şartlarına ve yönetmelik hükümlerine aykırı maksatlar için kullanılamaz.'' hükmüne, 18/05/2018 tarih ve 30425 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 7143 sayılı Kanun'un 16. maddesi ile 3194 sayılı İmar Kanununa eklenen Geçici 16. maddenin 1. fıkrasında ise.

"Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir.

Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir." yer verilmiştir.

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'nun 3. maddesinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili merciler belirtildikten sonra 4. maddesinde bu mercilerin; iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde, insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak şeklinde öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacağı hükme bağlanmıştır.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. maddesinde. "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz.

İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır...." kuralı, 12. maddesinde. "Sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmelik'e uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat eder.

Başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verilir." düzenlemesi, Geçici 7. maddesinde ise, " Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ticari amaca yönelik verilen yapı kayıt belgesine sahip yapılarda açılmak istenen işyerleri,

faaliyet konusu itibarıyla ruhsatlandırma için gerekli olan can ve mal güvenliği ile ilgili bu Yönetmeliğin ve ilgili diğer mevzuatın amir hükümlerinde belirtilen şartları taşıması halinde yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulanmasına kadar yapı kullanma izni aranmaksızın ruhsatlandırılır." hükmü yer almaktadır.

06/06/2018 tarih ve 30443 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslara İlişkin Tebliğ'in 6. maddesinin 8. fıkrasında; "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarda işyeri açma ve çalışma ruhsatı yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın verilir." hükmü yer almıştır.

Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından; Adana ili, Çukurova ilçesi, … Mahallesi, … parsel sayılı taşınmazda yer alan büfe için … tarih ve … belge numaralı yapı kayıt belgesinin alındığı, daha sonra söz konusu yapı kayıt belgesinin yapı kullanma izin belgesi yerine sayılarak tekel bayii için işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi istemiyle 06/01/2021 tarihinde yapılan başvurunun Çukurova Belediye Başkanlığı Ruhsat Denetim Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemiyle reddedilmesi üzerine, bu işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, tapuda tarla vasfında olan, bahsi geçen taşınmazı 15/04/2016 tarihli kira sözleşmesi ile kiralayan davacının, taşınmazda açtığı büfe için aldığı … tarih ve … belge numaralı yapı kayıt belgesinin niteliğinin "ticari" olarak belirlendiği, mevzuat gereği aranan diğer tüm belgeleri temin ederek davalı idareye işyeri açma çalışma ruhsatı açma başvurusunda bulunduğu,

davacının başvurusunun yukarıda hükümlerine yer verilen mevzuat uyarınca değerlendirilerek şartları taşıması halinde gerekli işlemin tesis edilmesi gerekirken, söz konusu işyerinin bulunduğu taşınmazla ilgili olarak imar planında "Ticari Alan" kullanım kararının belirtilmesi gerektiği, 1/5.000 ölçekli nazım imar planında Orman alanı ve imar yolunda kaldığı, Seyhan Baraj Gölü Yaban Hayatı Geliştirme Bölgesi içerisinde kaldığından bahisle reddedilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, dava konusu işlemde hukuka uyarlık, aksi yöndeki Mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin reddine dair Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.