Danıştay 4. Daire E.2023/7437 K.2023/6013

Dava konusu istem: Tekirdağ İli, Süleymanpaşa İlçesi, … Mahallesinde bulunan … Bar Pavyonun sahibi olan davacı tarafından, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılış ve kapanış saatlerinin yeniden düzenlenmesine ilişkin … tarih ve … sayılı encümen kararının iptali istenilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulunun 24/05/2021 tarih ve E:2020/1696, K:2021/1027 sayılı Bozma kararı üzerine. Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:..., K:… sayılı kararında; dava konusu uyuşmazlıkta, içkili yerlerde meydana gelebilecek olumsuz durumların önlenmesi amacıyla ilgili mevzuat gereğince Belediye Encümeni tarafından, işyerlerinin açılış kapanış saatlerinin düzenlenebileceği ancak bu yönde tesis edilen işlemin haklı gerekçelerinin ortaya konularak, kamu yararı açısından hukuka uygun olarak temellendirilmiş olgularla desteklenmesi gerektiği, somut olayda;

davalı idarece işlemin sebep unsuru olarak gösterilen hususlara ilişkin olarak Dairelerinin … tarihli E:… sayılı ara kararı ile Süleymanpaşa Kaymakamlığından, Süleymanpaşa Belediyesi belediye mücavir alan sınırları içerisinde ve jandarma sorumluluk alanında bulunan umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin faaliyeti dolayısıyla dava konusu işlemin tesis edildiği tarihten önce meydana gelen adli olaylara ilişkin bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenildiği,

Süleymanpaşa Kaymakamlığı İlçe Jandarma Komutanlığı tarafından verilen cevapta "...Bölgede umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin şu anki işletmecilerinin ruhsat alım tarihinden 16/11/2017 gününe kadar bahse konu işletmelerde meydana gelen kasten yaralama, taksirle yaralama, 6136 sayılı Kanuna muhalefet, kişi hürriyetinden yoksun kılma, kişilere ait mala zarar verme, cinsel saldırı, cinsel taciz, silahla ateş etme, kişi veya hatırasına hakaret, dolandırıcılık gibi değişik suçlardan 74 asayiş olayı, alkole dayalı 17 yaralamalı trafik kazası,

trafik uygulamalarında alkollü araç kullandığı tespit edilen 219 trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu ve alkollü araç kullanmadan 511 idari yaptırım cezası uygulandığı komutanlığımız kayıtlarından tespit edilmiştir." denilerek, dava konusu edilen belediye encümeni kararı ile açılış kapanış saatlerinin yeniden belirlendiği, ruhsat ve denetim müdürlüğünün yukarıda bahsedilen ve dava konusu işleme esas alınan … tarih ve … sayılı yazısı bağlamında bakıldığında 02.00 - 04.00 saatleri arasında umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde yoğun olarak asayişe etkili bir çok olayın meydana geldiği,

bu olayların kamu düzeni ve kamu güvenliğini olumsuz yönde etkilediğinin görüldüğü, bu durumda; kamu düzeni ve güvenliğinin sağlanması açısından, idarenin takdir yetkisi kapsamında umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılış ve kapanış saatlerinin belirlenmesine yönelik dava konusu encümen kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle; istinaf talebinin kabulüne, ….

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının kaldırılmasına, davanın reddine, karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, sahibi olduğu iş yerinin yazlık bir bölgede yer aldığından gece saat 2.00'de kapatılmasının kamu hizmetini zarara uğratacağı, temel hak ve özgürlüklere aykırı olacağı, bu türden kararlar alınırken objektif ve somut kriterlerin değerlendirilmesi gerektiği, davalı İdarece karar alınırken içkili restoran, kafe, bar gibi yerler için gece saat 4.00' te kapanması, ancak gece faaliyet gösteren pavyon, müzikhol ve tavernaların ise saat 2.00'da kapanması gibi hayatın olağan akışına aykırı karar aldığı,

saat 2.00'da iş yerinin kapanmasının sözü edilen iş yerinin çok az iş yapması sonucunu doğuracağı, İdarenin denetim yetkisinin ölçülü olması gerektiği tarihi ve turizm bakımından önem arz eden ve iki kıtayı birbirine bağlayan kara yolu üzerinde bulunan ilçede; gece klubü, pavyon, bar gibi umuma açık eğlence yerlerinin kapanış saatlerinin düzenlenmesinde kamu yararının gözetilmesi gerektiği belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, … Bölge İdare Mahkemesi Altıncı Dava Dairesinin 16/03/2022 tarih ve E:2021/1765, K:2022/389 sayılı bozmaya uyma kararına karşı yöneltilen temyiz istemi üzerine, ısrar niteliğinde olmayan kararı temyizen inceleme hususunda Danıştayın ilgili Dairesi görevli olduğundan, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 15/09/2022 tarih ve E:2022/2249, K:2022/2530 sayılı gönderme kararı ile davanın reddine ilişkin karara yönelik temyiz incelemesinin yapılması için Dairemize gönderilen dosyada, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Anayasa’nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti’nin bir hukuk Devleti olduğu belirtildikten sonra; 13. maddesinde, "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasa’nın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve Lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz." hükmüne yer verilmiş; 35. maddesinde ise, herkesin mülkiyet ve miras haklarına sahip olduğu, bu hakların, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabileceği hüküm altına alınmıştır.

Anayasa'nın 90. maddesi uyarınca, iç hukukumuz bakımından bağlayıcı olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 1 No’lu Ek Protokolü'nün 1. maddesinde de, "Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek (...) için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.” düzenlemesi yer almıştır.

2559 sayılı Polis Vâzife ve Salahiyet Kanunu’nun 1. maddesinde. Polisin, asayişi amme, şahıs, tasarruf emniyetini ve mesken masuniyetini koruyacağı, halkın ırz, can ve malını muhafaza ve ammenin istirahatini temin edeceği, yardım isteyenlerle yardıma muhtaç olan çocuk, alil ve acizlere muavenet edeceği, Kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve ilgili mevzuatın kendisine verdiği vazifeleri yapacağı, 6. maddesinde.

Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinden; a) Faaliyetten geçici olarak men edildiği halde süresinden önce açılan, b) Açık ve kapalı bulunacağı saatlere uymayan, c) Bu Kanunun 12 nci maddesinde belirtilen yasaklara uymadığı tespit edilen, d) Mevzuat hükümlerine aykırı olarak işletilen, İş yerlerinin işletmecilerine beşyüzmilyon Türk Lirası ile birmilyar Türk Lirası arasında idarî para cezası verileceği, bu maddede öngörülen idarî para cezalarının, belediye sınırları içinde belediye encümeni, belediye sınırları dışında il daimi encümeni tarafından verileceği,

verilen idarî para cezalarına dair kararlar ilgililere 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edileceği, bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebileceği, itirazın, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmayacağı, itiraz üzerine verilen kararın kesin olduğu,

itirazın, zaruret görülmeyen hallerde evrak üzerinde inceleme yapılarak en kısa sürede sonuçlandırılacağı, idarî para cezalarının 6183 sayılı Âmme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunacağı, bu maddede belirtilen aynı fiillerin bir yıl içinde tekrarı halinde, en son uygulanan para cezasının bir kat artırılarak uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 34. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde; umuma açık yerlerin açılış kapanış saatlerinin belirlenmesi encümenin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.

İş yeri Açma ve Çalışma Ruhsat Yönetmeliğinin 32. maddesi ile.

Umuma açık istirahat ve eğlence yerinin açılması ve faaliyette bulunmasına belediye sınırları ve mücavir alan sınırları içinde belediye, bu alanlar dışında il özel idaresi tarafından izin verileceği, İl özel idaresi ve belediyeler, umuma açık istirahat ve eğlence yeri ruhsatını vermeden önce kolluk kuvvetinin görüşünü alması gerektiği, yetkili kolluk kuvveti, açılacak yerin genel güvenlik ve asayişin korunması açısından kolaylıkla kontrol edilebilecek bir yerde ve konumda olup olmadığını dikkate alarak,

işyeri hakkındaki görüşünü mülki idare amiri vasıtasıyla yedi gün içinde bildireceği, izin almadan açılan umuma açık istirahat ve eğlence yerleri, yetkili idarelerin ilgili birimleri tarafından sebebi bir tutanakla belirlenmek ve mühürlenmek suretiyle re’sen kapatılacağı, kollukça, izin almadan açıldığı tespit edilen umuma açık istirahat ve eğlence yerleri düzenlenecek bir tutanakla kapatılmak üzere yetkili idareye bildirileceği, yetkili idare yapılan bildirim üzerine izin almadan açılan yeri kapatarak en geç üç gün içinde kolluğa bilgi verileceğinin kurala bağlanmış, 33. maddesi ile;

umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılış ve kapanış saatleri belediye sınırları içinde belediye encümeni, bu yerler dışında il encümeni tarafından tespit edileceği, İskele, istasyon, hava meydanı, terminal, garaj, benzin istasyonu ve benzeri yerler ile kara, deniz ve hava ulaşım merkezleri ile fuar, panayır, sergi ve pazar kurulması gibi zorunluluk arz eden yer ve zamanlarda, sabahçı kahvesi ve benzeri diğer tesislere, bağlı olduğu kolluk kuvvetinin görüşü alınmak suretiyle yetkili idare tarafından geçici veya sürekli izin verilebileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Görüldüğü üzere kolluk kuvvetlerinin genel asayiş ve halkın güvenliğinin sağlanması hususunda Kanun ve ilgili diğer mevzuatla belirlenmiş görev ve sorumluluğu bulunduğu gibi bunun yanı sıra, umuma açık istirahat ve eğlence yerleri niteliğinde olan iş yerlerinin açılışı ve ruhsatlandırmasında da asayiş ve genel güvenlik yönünden görüş bildirme ve denetleme yetkisi olduğu anlaşılmaktadır.

Ancak bu yetkinin sınırsız olmadığı, herhangi bir asayiş olayı gerçekleşmemesi amacıyla kolluğun önleyici olarak kontrol ve denetim görevlerini yerine getirmesi, suç veya kabahat teşkil eden olayların vukuu halinde ise adli ve idari yaptırım kararlarının uygulanması için delillerin toplanması ile ilgili makamların bilgilendirilmesi,

gerekli iş ve işlemlerin gerçekleştirilmesi yerine salt adli ve idari yaptırım gerektiren bir takım eylemlerin gerçekleşmesinin önlenmesi amacıyla söz konusu iş yerinin açılış ve kapanış saatlerinin dava konusu işlemde olduğu üzere öne alınmasının, Anayasa, taraf olunan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Kanunda verilen yetkiler aşılarak hak ve özgürlüklere sınırsız müdahale ile orantısız bir şekilde iş yerinin faaliyetinin kısıtlanmasına yol açarak,

hakkın kötüye kullanılmasına yol açacağı gibi kamu-birey menfaat dengesinin birey aleyhine bozulması sonucunu doğuracağı, ayrıca demokratik hukuk devletinde, her ne amaçla olursa olsun, kısıtlamaların, bu rejimlere özgü olmayan yöntemlerle yapılmaması ve belli bir özgürlüğün kullanılmasını önemli ölçüde zorlaştıracak ya da olanaksız kılacak düzeye vardırılmaması gerektiği oyuyla Dairemiz Onama kararına katılmıyoruz.