Danıştay 4. Daire E.2023/7645 K.2024/108

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından işletilen işyerine ait 3. sınıf büfe faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararla; davacıya ait işyerinde ruhsat konusu dışında midye ve ekmek arası aperatif yiyecek satışı gerçekleştirildiği anlaşılmakta olup, davalı idare tarafından, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 13. maddesi tatbik edilerek ruhsatın iptali yoluna gidildiği, ancak anılan maddede ruhsat verilmesi aşamasındaki eksiklik ve noksanlık durumlarının düzenlendiği, buna göre usulüne uygun şekilde verilen ruhsata aykırı faaliyet var ise bu durumun 1608 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, anılan Kanun'un 1. maddesinde;

belediyelerin, Kanun, nizam ve talimatlara aykırı olarak faaliyette bulunulduğunun tespit edilmesi halinde sadece yasaklanan faaliyetin men’ine karar verilebileceğinin öngörüldüğü, buna göre ruhsata aykırı faaliyet olarak belirtilen yiyecek satışının men edilmesi,

yasaklanan faaliyetin ortadan kaldırılmaması halinde ise idarenin masrafları yüzde yirmi zam ile birlikte tahsil ederek durumun icabını bizzat yerine getirmesi gerektiği halde, davalı idarece tespite konu eylem nedeniyle ruhsata uygun büfe ve tekel ürünleri satışı faaliyetinin de yerine getirilmesini engelleyecek şekilde işyerinin ruhsatının iptaline ilişkin olarak tesis edilen işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işletme Hazine adına kayıtlı taşınmaz üzerinde faaliyet göstermekte olup, davacının Hazineye ait taşınmazda fuzuli şagil konumunda olduğu, hazine ile davacı arasında akdedilmiş bir kira sözleşmesi bulunmadığı, davacı tarafından belirli dönemlerde ecrimisil ödenmekte olduğu, davacının taşınmazdaki kullanımının haklı bir nedene dayanmadığı, işyerinde yapılan denetimde ruhsatında belirtilen faaliyet konularına aykırı şekilde midye ve ekmek arası yiyecek satışı yapıldığının tespit edildiği, bunun üzerine davacıya işletmenin ruhsata uygun hale getirilmesi için 15 gün süre verildiği,

ancak süre sonunda yapılan denetimde aykırılıkların devam ettiğinin anlaşılması üzerine davacının ruhsatının iptal edildiği, dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkâmı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun'un 1. maddesinde, belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesine göre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verileceği, bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebileceği,

belediye encümeni kararında belli bir fiilin muayyen bir süre zarfında yapılmasını da emredebileceği, emredilen fiilin ilgili kişi tarafından yapılmaması hâlinde, masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafından yerine getirileceği, bu madde hükümlerinin ilgili kanunda ayrıca hüküm bulunmayan hâllerde uygulanacağı öngörülmüştür.

1608 sayılı Kanunun 1. maddesine göre, Belediye sınırları içinde oturan, bulunan veya ilişiği olan her şahıs, belediyenin kanuna dayanan kararlarına, emirlerine, duyurularına uymakla yükümlüdür. Nitekim 5393 sayılı Belediye Kanununun 15. maddenin (b) fıkrasına göre de "yönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak ve uygulamak" belediyenin yetki ve imtiyazları arasında yer almaktadır.

Yine aynı Kanunun 34/e maddesinde Encümenin, kanunlarda öngörülen cezaları vermek görev ve yetkisi bulunmaktadır. Buna göre, 1608 Sayılı Kanun.

5393 Sayılı Belediye Kanunu ve belediyeye yetki tanıyan diğer kanunlar uyarınca çeşitli yetkilerle donatılıp görevler yüklenen belediye meclisi ve encümeninin, hizmetlerinde etkinliği, kamu hizmetinin yürütülmesine dair kararlarının uygulanmasını sağlayıcı hükümler içeren; ayrıca belediye kanun, nizam ve talimatnamelerinde belirtilen emir ve yasaklara uymayanlara uygulanacak yaptırımları belirleyen bir kanundur.

1608 sayılı Kanunun son fıkrasında bahsi geçen ilgili Kanun ibaresinden ise, belediyenin yetki ve görevlerini belirleyen Belediye Kanunu dışında belediyeye yasak faaliyetin men'i konusunda yetki veren ilgili diğer kanunların anlaşılması gerekmektedir. O halde; belediye mevzuatında ve belediyeye yetki tanıyan diğer mevzuatta yasaklayıcı hüküm bulunduğu halde bunlara uymayanlara verilecek ceza bu kanunlarda yer almamışsa 1608 sayılı Kanun uygulanacaktır.

Öte yandan, 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 6. maddesinde. "İşyeri Açma ve Çalışma ruhsatı verilen işyerleri, 3 üncü maddede belirtilen merciler tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirilirler.

Bu süre içinde kontrol ettirilmemesi halinde ilgili çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yasal hükümler uygulanır.

Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuat çerçevesinde yetkili merci veya mülki amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır." kuralına yer verilmiştir.

3572 sayılı Kanun hükmüne paralel olarak İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin Ek 3. maddesinin 1. Fıkrasında, "13 üncü maddenin birinci fıkrası, 21 inci maddenin ikinci fıkrası ve 23 üncü maddenin beşinci fıkrası uyarınca yapılacak ilk denetimden sonra yetkili idarelerce yapılacak denetimlerde, işletmecinin kusurlu fiili sebebiyle iş yerinde oluşmuş, mer’i mevzuata aykırılıkların ve noksanlıkların tespiti halinde, bu aykırılıkların ve noksanlıkların giderilmesi için işletmeciye bir defaya mahsus onbeş günlük süre verilir.

Verilen süre içinde tespit edilen aykırılıkların ve noksanlıkların giderilmemesi halinde 1608 sayılı Kanunun 1 inci maddesi gereğince işletmeciye idari para cezası verilir. Ayrıca gayrisıhhî müesseselerde aykırılık ve noksanlıklar giderilinceye kadar, sıhhi müesseselerde ise yetkili idarenin öngördüğü ve onbeş günden fazla olmayan bir süre kadar faaliyetin menine karar verilir.

Aykırılıkların ve noksanlıkların giderildiğinin tespiti halinde iş yeri hakkında verilmiş olan men kararı derhal kaldırılır. Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri bakımından 2559 sayılı Kanunun 6 ncı ve 8 inci madde hükümleri saklıdır." düzenlemesine yer verilmiştir.

Buna göre, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alındıktan sonra yapılan denetimler sonucunda mer'i mevzuata aykırılık ve noksanlıkların tespiti üzerine yukarıda bahsolunan 3572 sayılı Kanun ve bu Kanun uyarınca çıkarılan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümlerinde hangi idari yaptırımların uygulanacağı açıkça düzenlenmiş olduğundan, anılan Yönetmelik'in uygulanma imkanı bulunan hallerde, 1608 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanma imkanı bulunmamaktadır.

Dava konusu uyuşmazlıkta. Bursa ili, Mudanya ilçesi, ... Mahallesi, ...

Alanı, No:... adresinde "Büfe" ve "Tekel Ürünleri Satışı" olarak faaliyet gösteren davacı şirkete ait işyerinde 02/09/2021 tarihinde yapılan denetimde ruhsat konularına aykırı olarak midye ve ekmek arası aperatif yiyecek satışı yapıldığı tespit edilerek, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesi gereğince aykırılığın giderilmesi için 15 günlük süre verildiği, şirket yetkilisi tarafından tutanağın imzadan imtina edildiği, sonrasında 20/09/2021 tarihinde yapılan denetimde de aykırılığın giderilmediğinin tespit edildiği,

belirtilen fiilin yukarıda yazılı Yönetmelik hükmüne aykırılığı sabit olmakla birlikte, 3572 sayılı Kanun ve bu Kanun'a dayalı olarak çıkarılan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına ilişkin Yönetmelik'in Ek 3. maddesine uygun olarak işlem tesis edilmesi gerekirken, Yönetmelik'in 13. maddesine göre ruhsat iptaline ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadir.

Açıklanan nedenlerle, temyize konu İdare Dava Dairesi kararının belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği görüşü ile çoğunluk kararına katılmıyorum.