Danıştay 4. Daire E.2023/7732 K.2023/6272

Dava konusu istem: Davacı tarafından, İzmir ili, Urla ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde bulunan işyerine ait ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin ... tarih ve E... işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacıya ait şirketin faaliyet gösterdiği yapıda, ruhsat ve eki mimari projesine aykırılıkların bulunduğunun tespit edildiği gerekçesiyle bu durumun işyeri açma ve çalışma ruhsatına aykırı bir faaliyet olarak değerlendirilerek,

davacı şirkete ait işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilmişse de, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesinin 2. fıkrasında yer alan, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir." düzenlemesi kapsamında davacıya bu şekilde tanınması gereken on beş günlük sürenin ve bu süreye riayet edilmemesinin neticelerini açıklayan bir işlem ile bildirilmediği,

her ne kadar davacıya söz konusu imara aykırılıkları gidermesi yönünde 3194 sayılı Kanun icabı bildirimler yapılmış ise de, davacının iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ile sonuçlanacak türden bir yaptırımdan haberdar edilmediğinden dolayı bu yaptırıma karşı hukuken alabileceği önlemlerden yararlanma hakkından mahrum bırakıldığı görüldüğünden dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacının taşınmazı için düzenlenen yapı kayıt belgesinin İzmir Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından iptal edildiği, dava konusu işlemin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesine göre değil, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 16. maddesine göre tesis edildiği, ilgilinin beyanına göre düzenlenen işyeri açma ve çalışma ruhsatının müktesep hak doğurmadığı, söz konusu yapının idareleri tarafından yıkıldığı, olmayan bir yapı için verilen ruhsatın bir anlamının bulunmadığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

İdare Mahkemesi kararında, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğinin 13. maddesinde düzenlenen 15 günlük süre verilmeden tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, anılan maddede, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildikten sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespit edilmesi halinde işyerine 'giderilmesi mümkün olan' hususlar için bir defaya mahsus olmak üzere 15 gün süre verileceği öngörülmüş olup, söz konusu kuralın, tespit edilen aykırılık ve noksanlıklar için her halükarda 15 gün süre verilmesi şeklinde yorumlanması düzenlemenin amacına uygun düşmeyecektir.

Buna göre, mevzuatta aranan genel şartları taşımayan veya bu şartları sonradan kaybeden veya 15 gün içerisinde giderilmesi mümkün olmayan unsur ve noksanlıkların tespit edilmesi durumlarında söz konusu 15 günlük sürenin verilmesine gerek bulunmamaktadır.

Somut olayda, söz konusu yapı için düzenlenen yapı kayıt belgesi iptal edildiğinden, dolayısıyla imarla ilgili düzenlemelere (yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi bulunmaması nedeniyle) aykırı olan işyerine 15 günlük süre verilmesi gerekmediğinden, temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinde, belediye sınırları ile mücavir alan içinde kalan tüm iş yerleri ve işletmelere, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye belediyelerin yetkili olduğu.

4. maddesinde, bu mercilerin, iznin verilmesi için yapacakları beyan ve incelemelerde, insan sağlığına zarar vermeme, çevre kirliliğine yol açmama, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmama kriterlerine göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacağı.

5. maddesinde, iş yeri veya işletme açmak isteyen kişinin, işin özelliğine göre Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak iş yerini düzenledikten sonra ruhsat başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz edeceği, bu başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek kişiye verileceği ve kişinin bu ruhsata dayanarak iş yeri açabileceği.

6. maddesinin 2. fıkrasında ise, ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4. maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, verilmiş olan ruhsatın, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyerinin kapatılacağı hüküm altına alınmıştır.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesinde, "(...) İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. (...) " kuralı yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinde, bir işletmeye işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilebilmesi için işyerinin imarla ilgili düzenlemelere uygun olması gerektiği, diğer şartlarla birlikte bu hususun da işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunun değerlendirilmesi aşamasında göz önünde bulundurulacağı, ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, anılan Kanun'un 4. maddesinde belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı bir durumun tespiti halinde, verilmiş olan ruhsatın, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde iptal edileceği düzenlenmiştir.

Uyuşmazlıkta, İzmir ili, Urla ilçesi, ... Mahallesi, ...

Sokak, No:... adresinde bulunan (... ada, ... parsel sayılı) taşınmaz üzerinde bulunan yapı için yapı için ... tarih ve ... numaralı yapı kayıt belgesi düzenlenmiş (23/01/2019 tarihinde anılan belgenin davacı başvurusu üzerine güncellenmiştir.), yapıda imara aykırı imalatlar yapıldığı gerekçesiyle 10/12/2018 ve 26/12/2018 tarihli yapı tatil zabıtları düzenlenmiş, yine yapı için ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmiş, daha sonra ... tarih ve ... sayılı Belediye Encümeni kararıyla ruhsat ve eklerine aykırı yapılan imalatların yıkılmasına karar verilmiş,

İzmir Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısıyla, bahsi geçen yapı kayıt belgesinin iptal edildiği davalı idareye bildirmiş, davalı idarece, bu yazıya istinaden uyuşmazlık konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek, davacıya bildirilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İdare Mahkemesince, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğinin 13. maddesinde düzenlenen 15 günlük süre verilmeden tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Anılan Yönetmeliğinin 13. maddesinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildikten sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespit edilmesi halinde işyerine 'giderilmesi mümkün olan' hususlar için bir defaya mahsus olmak üzere 15 gün süre verileceği öngörülmüş ise de, söz konusu kuralın, yukarıda yer verilen mevzuatta aranan genel şartları taşımayan, şartları sonradan kaybeden ve 15 gün içerisinde giderilmesi mümkün olmayan unsur ve noksanlıkların tespit edilmesi durumunda, süre verilmesine gerek bulunmadığı ve idari işlemi kusurlandırmayacağı sonucuna varılmıştır.

Somut olayda, söz konusu yapı için düzenlenen yapı kayıt belgesi iptal iptal edilen ve mahkeme kararıyla kesinleşen, dolayısıyla imarla ilgili düzenlemelere (yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi bulunmaması nedeniyle) aykırı olan işyerine 15 gün süre verilmesinin dava konusu işlemi kusurlandırmayacağından anılan gerekçede isabet bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin temyiz istemi kabul edilerek temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle onama yönündeki çoğunluk kararına katılmıyorum.