Danıştay 4. Daire E.2023/7905 K.2023/6747

Dava konusu istem: Eskişehir ili, Odunpazarı ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi No:… adresinde ana faaliyet konusu "Pasta, börek, tatlı imal-satış", diğer faaliyet konusu "Pide imal- hazır ekmek satış" olan işyeri açma çalışma ruhsatıyla faaliyette bulunan işyerinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatına aykırı şekilde ekmek imalatı yapıldığından bahisle ruhsatının iptaline ilişkin … tarihli, … sayılı Odunpazarı Belediye Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesi ve Ek-2 listesinin C.6.19 hükümleri uyarınca büyükşehir belediyesi sınırları içinde ekmek üretimi yapılacak fırınların bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılması ve işyerinin en az 250 m2 büyüklükte olmasının zorunlu olduğu hususunun düzenlendiği; olayda davacıya ait işyerinin yüzölçümünün 100m2 olduğu ve işyerinin müstakil binada bulunmadığının anlaşıldığı,

davacının kendisine süre verilmediği iddiasına karşılık olarak da, davacıya 2006 ile 2017 yılları arasında birden fazla idari para cezası ile cezası verilmesine ve ruhsat konusunda ekmek imali yetkisi bulunmamasına rağmen ekmek imalatı faaliyetine devam ettiği, bu süreçten sonra dava konusu işlemin tesis edildiği,

söz konusu iddianın dava konusu işlemi sakatlayacak nitelikte görülmediği hususu belirtilmiş ve ekmek imalatı yapılabilmesi için İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümlerinde öngörülen koşulları (müstakil bina ve asgari yüzölçüm koşullarını) taşımadığı anlaşılan işyerinde ekmek üretimi yapıldığının anlaşıldığından bahisle işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davaya konu işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatında belirtilen faaliyet konusuna uygun olarak üretimde bulunduğu, ekmek imali ile pide imalinin birbirinden çok farklı olmayan üretim faaliyetleri olduğu, ikisinde de imalat için aynı aksamın kullanıldığı, özellikle Ramazan ayında olmak kaydıyla yılın her dönemi pide üretiminin devam ettiği, pide imali yetkisinin verilmesiyle zaten ekmek imali için de yetki verilmiş olduğu, öte yandan, işyeri ruhsatının alındığı tarihte, işyerinin mevcut koşullarının ekmek imali için de uygun olduğu, ruhsat tarihi itibarıyla sehven ruhsata eklenmeyen ekmek imal yetkisinin bu aşamada ruhsat iptaline konu edilmesinin hukuka aykırı olduğu hususları belirtilerek İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca duruşma istemi yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde, "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.

a) İnsan sağlığına zarar vermemek,

b) Çevre kirliliğine yol açmamak,

c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak."; 6. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, 3 üncü maddede belirtilen merciler tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirilirler. Bu süre içinde kontrol ettirilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yasal hükümler uygulanır.

Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır." kuralına yer verilmiştir.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 23. maddesinde, "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder.

Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır.

Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir.

Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz.

İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir. Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır.

Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır.

..." düzenlemesi getirilmiştir.

1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkâmı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun'un 1. maddesinde, belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesine göre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verileceği, bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebileceği,

belediye encümeni kararında belli bir fiilin muayyen bir süre zarfında yapılmasını da emredebileceği, emredilen fiilin ilgili kişi tarafından yapılmaması hâlinde, masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafından yerine getirileceği, bu madde hükümlerinin ilgili kanunda ayrıca hüküm bulunmayan hâllerde uygulanacağı öngörülmüştür.

Dosyanın incelenmesinden, davacıya ait ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese sınıfına dahil işyeri için verilen "Pasta, börek, tatlı imal-satış", diğer faaliyet konusu "Pide imal- hazır ekmek satış" faaliyet konulu 05/10/2006 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatının olduğu, işyerinde 15/11/2017 tarihinde davalı idare zabıta ekiplerince yapılan denetimde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan ekmek imalatının tespiti üzerine, davacıya aynı yerle ilgili ruhsatsız ekmek imalatı nedeniyle 2006-2017 yılları arasında birçok kez idari para cezası ve süreli kapama cezası verildiği halde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan ekmek imalatına devam edildiği gerekçesiyle ruhsatın iptal edildiği anlaşılmıştır.

1608 sayılı Kanun'un 1. maddesinde, belediye encümeninin kararlarına muhalif hareket edilmesi ve Kanunun men veya emrettiği fiillerin işlenmesi durumunda, belediye encümeni tarafından yasaklanan faaliyetin menine karar verileceğinin öngörüldüğü; dolayısıyla davalı idare tarafından, ruhsata aykırı şeklide yapılan ekmek üretimi faaliyetinin engellenmesinin gerektiği, aksi bir durumun davacının hukuken geçerli olarak aldığı işyeri açma ve çalışma ruhsatına dayalı faaliyetlerini de yürütememesi sonucunu doğuracağı kanaatine varılmıştır.

Buna göre, davacı tarafından usulüne uygun olarak alınmış "Pasta, börek, tatlı imal-satış" ve "Pide imal- hazır ekmek satış" faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatına rağmen, işyerinde ruhsatın konusu dışında faaliyet gösterilmesi nedeniyle, mevzuatta yer alan yaptırımları aşacak şekilde ruhsat iptaline ilişkin olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince verilen kararda ise hukuki isabet görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında, 2577 sayılı Kanunun 49. maddesinde belirtilen bozmayı gerektirir hiçbir neden bulunmadığından, temyize konu kararın onanması gerektiği oyu ile aksi yöndeki Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.