Danıştay 4. Daire E.2023/7918 K.2024/416

2- … VEKİLLERİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU

… Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: İstanbul ili, Büyükçekmece ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde bulunan taşınmazda … numaralı bağımsız bölümünün maliki olan davacılar tarafından, anılan bağımsız bölümün alt katında bulunan "... Evi" unvanlı işletmeye ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine dair işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacıların 06/08/2013 tarihinde aynı istemlerle davalı idareye başvurduğu ve davalı idarenin, başvuru üzerine işyerinde yaptığı denetim sonucunda eksiklikler olduğunu tespit ederek, ruhsat başvurusunda bulunan dava dışı …'ye ait işyerinin mühürlenmesine karar verdiği; işletme sahibi tarafından ek süre talebinde bulunulduğu ve süre sonunda eksikliklerin giderildiğinin tespitiyle 12/11/2013 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatının verildiği; davacılar tarafından ...

Sulh Hukuk Mahkemesi'nin. Değişik İş sayılı tespit davası açıldığı ve tespit sonucu hazırlanan bilirkişi raporunda; bacanın "şönt baca" olduğu ve taşınmazın tasdikli projesine ve teknik şartnameye aykırı olduğu tespitlerine yer verildiği; yine davacılar tarafından ...

Asliye Hukuk Mahkemesi'nde ruhsat sahibi ve dükkan maliki aleyhine elatmanın önlenmesi davası açıldığı ve bu davada da bacanın şönt baca olmadığı ancak duman bacası olarak yapıldığı ve ızgara bacası olarak kullanmaya elverişli olmadığı yönünde bilirkişi raporu alınmış ise de.

Mahkemesince uyuşmazlığın kat Mülkiyeti Kanunundan kaynaklandığı ve Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verildiği; bakılan uyuşmazlıkta, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınması için gerekli tüm belgelerin, davalı idareye sunulduğu ve özellikle işletmenin bacasıyla ilgili olarak İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından verilen 25/09/2013 tarihli itfaiye raporunun olumlu olduğu ve davacının,

ruhsat tarihinden sonra ruhsatın iptalini gerektirecek bir değişiklik yaptığına ya da ruhsat tarihindeki şartları korumadığına ilişkin bir tespitin olmadığından işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacılar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafça, yaptıkları şikayet üzerine idarece yapılan denetimde, işyeri bacasının binanın dış cephesine alınması gerektiği yolunda şikayet olunanın uyarıldığı ancak anılan uyarı dikkate alınmadan faaliyete devam edildiği ve idare tarafından da bu duruma göz yumulduğu, davalarının kabulü gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

3572 sayılı işyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun'un 4. maddesinde, 3. maddede belirtilen mercilerin, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde; a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak genel kriterlerine göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları kuralı yer almıştır.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 13. maddesinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verileceği, verilen bu süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsatın iptal edilerek işyerinin kapatılacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinde, "Bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda;... bilirkişi, keşif, delillerin tespiti, yargılama giderleri, adli yardım.. ile elektronik işlemlerde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygulanır." hükmüne ve yollamada bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 288. maddesinde, Hâkimin, uyuşmazlık konusu hakkında bizzat duyu organları yardımıyla bulunduğu yerde veya mahkemede inceleme yaparak bilgi sahibi olmak amacıyla keşif yapılmasına karar verebileceği, 325. maddesinde de, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işlerde,

hâkim tarafından resen başvurulan deliller için gereken giderlerin, bir haftalık süre içinde taraflardan birisi veya belirtilecek oranda her ikisi tarafından ödenmesine karar verileceği, belirlenen süre içinde bu işlemlere ait giderleri karşılayacak miktarda avans yatırılmazsa, ileride bu gideri ödemesi gereken taraftan alınmak üzere Hazineden ödenmesine hükmedileceği kurala bağlanmıştır.

İdari Yargıda re'sen araştırma ilkesi esas olup, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20. maddesinde, Danıştay, İdare ve Vergi Mahkemelerinin bakmakta oldukları davalara ait her çeşit incelemeleri kendiliklerinden yapmaları gerektiği hükme bağlanarak, hakimin bakmakta olduğu davanın çözümü için gerekli bütün delillere kendiliğinden başvurma yetkisine sahip olduğu açıklanmıştır.

Dosyanın incelenmesinden, ... Evi unvanlı işyerinde. 07/12/2011 tarihinde mahallinde inceleme raporu düzenlendiği ve işyerindeki bir kısım eksikliklerin, Biyolog ve Uzman Gıda Mühendisi imzasıyla tutanağa bağlandığı. 05/09/2012 ve 12/09/2013 tarihlerinde işyerinin bu kez İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı İtfaiye Daire Başkanlığınca Muayene incelemesi yapıldığı ve 25/09/2013 tarihli "yeterli" raporu düzenlendiği.

04/09/2013 tarihinde ise, Zabıta memurlarınca, ruhsat başvurusuna ilişkin eksik evrakları tamamlamak üzere işyerine 5 gün süre verildiği, 03/10/2013 tarihinde de (ek sürenin de sona ermesiyle) işyerinin mühürlendiği; işletmeci tarafından "kat maliklerinden muvafakatname alınmadığından bahisle işyeri ruhsat başvurusunun tamamlanmaması ve mühürleneceği kararının iptali" istemiyle açılan davanın, ... İdare Mahkemesi'nin … tarih, E:…, K:… sayılı dilekçe ret kararıyla sonuçlandığı.

Büyükçekmece Belediye Başkanlığı Hukuk İşleri Müdürlüğü'nün 25/10/2013 tarihli yazısında, davacının ruhsat başvurusu yönünden kat maliklerinin muvafakatine gerek bulunmadığının belirtildiği. 30/10/2013 tarihinde eksik ruhsat evraklarını tamamlayabilmek üzere ek 20 gün süre aldığından bahisle işyerinin mührünün açıldığı ve müteakip süreçte dava konusu … tarih ve … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği.

16/12/2013 tarihli denetimde, "baca şikayetinin Belediyemiz teknik elemanları tarafından incelenip neticeye bağlandığından" ifadesine yer verilmiş olmasına karşın, İstanbul Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığının raporları dışında bu yönde bir inceleme tutanağı veya raporunun dosyaya sunulmadığı.

İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısıyla, işletmeciye, işyerinin imar işlem dosyasında yapılan inceleme sonucunda, bodrum+zemin kattan oluşan dükkanın, binanın içi ve dışında bacası bulunmadığı belirtilerek binanının içindeki bacanın iptal edilerek teknik şartnameye uygun şekilde dış cepheden baca yapılması gerektiği aksi takdirde 3194 sayılı İmar Kanunu 32 ve 42. maddeleri uyarınca idari yaptırım uygulanacağının ihtar edildiği ve 22/01/2014 tarihinde anılan yazı gereğinin yerine getirilmediği husunun … sayılı yazıyla Başkanlık makamına bildirildiği;

… tarih ve … sayılı Ruhsat Müdürlüğü yazıyla, işletmeciye, işyeri içindeki bacanın iptal edilerek dışarıdan baca yapılması hususunda 15 gün süre verilerek, aksi halde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca işlem yapılacağının ihtar edildiği ve 24/04/2017 tarihinde mahallinde yapılan incelemeden bacanın yapılmadığının tutanağa bağlandığı anlaşılmıştır.

Yukarıda detaylıca açıklandığı üzere her ne kadar İdare Mahkemesince itfaiye raporunun olumlu olduğundan bahisle davanın reddine karar verilmiş ise de anılan rapordan sonra İmar Müdürlüğünün, işyerinde bulunan konutlarca da kullanılan dahili bacanın iptali gerektiği yolunda görüş bildirdiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, davanın, işyerinin kullandığı baca nedeniyle konutlarda duman ve ızgara kokusunun rahatsız edici seviyede olduğu iddiasıyla açılmış olması karşısında; maddi gerçeğin ortaya konulabilmesi, mevcut durumun tespitiyle, bina içindeki bacanın kullanılmasının, konutlar bakımından sonuçlarıyla, alınması gerek önlemler olup olmadığı ve bu önlemlerin alınıp alınmadığı hususlarının saptanabilmesi için mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak uyuşmazlık hakkında bir karar verilmesi gerekirken, davanın reddine ilişkin kararın kaldırılması istemiyle yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kararda hukuki isabet görülmemiştir.