Danıştay 4. Daire E.2023/8006 K.2023/5821

Dava konusu istem: İstanbul ili, Maltepe İlçesi, ... Mahallesi, … Caddesi, … kapı numaralı adreste ekmek fırını olarak faaliyet gösteren işyerine ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek faaliyetten men edilmesine ilişkin Maltepe Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:. K:… sayılı kararda.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 13. maddesinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verileceği, verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsatın iptal edilmesi suretiyle işyerinin kapatılacağının belirtildiği;

uyuşmazlıkta, davacıya ait işyerinde yapılan 06/06/2016 tarihli denetim sonucunda tespit edilen aykırılıkların giderildiğinin 01/07/2016 tarihli denetim raporuyla tespit edildiği, 30/09/2016 tarihinde düzenlenen ve dava konusu işleme esas alınan denetim raporunda tespit edilen hususların ise daha önce öncekilerden farklı olarak işyerinin önüne (ruhsat alanı dışında) masa, sandalye, şemsiye ve tatlı teşhir dolabı konulması ve unlu mamüller pasta ve çeşitlerinin satılması şeklindeki ihlallere ilişkin olduğu,

söz konusu ihlallerin giderilmesi hususunda davacıya herhangi bir bildirimin yapılmadığı gibi dava konusu işlemde ruhsat iptalinin hangi mevzuat hükümlerine göre yapıldığının da belirtilmediği anlaşılmakla, doğrudan davacıya ait ruhsatın iptali yönünde tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Bölge İdare Mahkemesi kararının eksik inceleme neticesinde verildiği, kat maliklerince verilen dilekçe ğzerine yapılan kontrolde 6. ve 7. nolu dükkanın birleştirilmek suretiyle fırın yapıldığının tespit edildiği, bu şekilde 225 m² kaçak ilave imalat yapıldığı, ruhsata aykırı ilave yapının yıkılmasına yönelik olarak Belediye Encümenince karar alındığı, ve para cezası verildiği, ayrıca verilen onbeş günlük sürede olumsuzlakların giderildiği, ancak ikinci defa aynı olumsuzlukların tespiti üzerine ruhsat iptaline gidildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesinin değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde, "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.

a) İnsan sağlığına zarar vermemek,

b) Çevre kirliliğine yol açmamak,

c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak."; 6. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, 3 üncü maddede belirtilen merciler tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirilirler. Bu süre içinde kontrol ettirilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yasal hükümler uygulanır.

Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır." kuralına yer verilmiştir.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 23. maddesinde, "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder.

Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır.

Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir.

Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz.

İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir. Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır.

Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır.

..." düzenlemesi getirilmiştir.

1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkâmı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun'un 1. maddesinde, belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesine göre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verileceği, bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebileceği,

belediye encümeni kararında belli bir fiilin muayyen bir süre zarfında yapılmasını da emredebileceği, emredilen fiilin ilgili kişi tarafından yapılmaması hâlinde, masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafından yerine getirileceği, bu madde hükümlerinin ilgili kanunda ayrıca hüküm bulunmayan hâllerde uygulanacağı öngörülmüştür.

Dosyanın incelenmesinden, davacıya ait ve gayrisıhhî müessese sınıfına dahil işyeri için verilen "ekmek imali" ruhsatının, işyerinde 30/09/2016 tarihinde yapılan denetimde işyerinin önüne ruhsat alanı dışında masa, sandalye, şemsiye ve tatlı teşhir dolabı konulması ve unlu mamüller pasta ve çeşitlerinin satılması şeklindeki ihlallerin tespiti üzerine iptal edildiği anlaşılmıştır.

1608 sayılı Kanun'un 1. maddesinde, belediye encümeninin kararlarına muhalif hareket edilmesi ve Kanunun men veya emrettiği fiillerin işlenmesi durumunda, belediye encümeni tarafından yasaklanan faaliyetin menine karar verileceğinin öngörüldüğü; dolayısıyla idarece ruhsat dışında yapılan pide ekmek üretimi ve satışı faaliyetinin engellenmesi gerektiği, aksi bir durumun davacının hukuken geçerli olarak aldığı ruhsatına dayalı faaliyetini yürütememesi sonucunu doğuracağı kanaatine varılmıştır.

Buna göre, davacının usulüne uygun olarak aldığı "ekmek imali" faaliyet konulu gayrisıhhi müessese açma ruhsatına rağmen, ruhsat amacı dışında faaliyet göstermesi nedeniyle, mevzuatta yer alan yaptırımları aşacak şekilde unlu mamul ve pastacılık üretim yeri ruhsatının iptaline ilişkin olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince verilen kararda ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.