Danıştay 4. Daire E.2023/8647 K.2023/6493

Dava konusu istem: Kırklareli ili, Lüleburgaz ilçesi, … Mahallesi, … Cadddesi, … Pasajı, No: …-…, …-… adresinde "... Bar" unvanıyla faaliyet gösterilen iş yerinde, sigara içildiğinden bahisle, 4207 sayılı Kanun'un 5/16 maddesi uyarınca işyerinin 30 gün süre ile faaliyetten men edilmesine ilişkin Lüleburgaz Kaymakamlığı İlçe Sağlık Müdürlüğü'nün … tarih ve E… sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda.

4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanunda, tekerrüre ilişkin hükümlerin uygulanabilmesi için ihlalin tespit edilip, uygulanan yaptırımın ilgililere tebliğ edilmesi gerektiği; uyuşmazlık konusu olayda ise, ilk ihlal ile ikinci ihlal için verilen idari para cezalarının aynı tebliğ zarfı içerisinde ve 11/01/2019 tarihinde davacıya tebliğ edildiğinden, 08/12/2018 tarihli ihlalin 1. tekerrürü oluşturmadığı;

öte yandan, davalı idarece 2. tekerrür olarak kabul kabul edilen 26/01/2019 tarihli ihlal nedeniyle davacıya verilen idari para cezasının iptali istemiyle Mahkemelerinin E:… sayılı dosyasında süresi içerisinde iptal davası açıldığı ve bu idari yaptırım kararının da dava konusu işlem tarihi itibariyle kesinleşmediği; bu durumda, 4207 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 3. kez tekerrüren ihlal edildiğinden söz edilemeyeceği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idarece; idari işlemlerin, yetkili idari makamlarca usulüne uygun olarak tesis edildikleri anda hukuka uygunluk karinesinden yararlanacağı ve dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

Kırklareli ili, Lüleburgaz ilçesi, Özerler Mahallesi, ... Cadddesi,. Pasajı, No: …-…, …-… adresinde "... Bar" unvanıyla faaliyet göstereren işyerinde.

Lüleburgaz İlçe Emniyet Müdürlüğü personeli tarafından yapılan denetimlerde, 22/11/2018, 08/12/2018 ve 26/01/2019 tarihlerinde, işletmede, kapalı alanda sigara içildiğinin tespit edildiği, bu doğrultuda işletmenin sahibi olan davacıya tekerrür hükümleri de uygulanarak idari para cezaları verildiği, 06/02/2019 tarihinde yapılan denetimde de, aynı işletmede kapalı alanda sigara içildiği yönünde dördüncü kez tespit yapılması üzerine,

Lüleburgaz Kaymakamlığının … tarih ve ve E…. sayılı idari yaptırım kararı ile 4207 sayılı Kanun'un 5/16. maddesine istinaden işletmenin otuz gün geçici olarak faaliyetten menine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun'un 5. maddesinin 2. fıkrasında "2. maddenin (a) bendi hariç birinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralarında belirtilen yasakların uygulanması ve tedbirlerin alınması ile ilgili yükümlülüklerini yerine getirmeyen işletme sorumlularına, mahalli mülki amir tarafından bin Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir." hükmüne ve aynı maddenin 16. fıkrasında ise, "Bu maddedeki cezaları gerektiren fiillerin bir yıllık dönemde tekerrürü hâlinde idari para cezası bir kat; ikinci tekerrürü hâlinde iki kat artırılarak verilir. Aynı dönemdeki üçüncü tekerrürde de iş yeri on günden bir aya kadar kapatılır." hükmüne yer verilmiştir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun “Genel kanun niteliği” başlıklı 3. maddesinde, "Bu Kanunun; a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır." hükmüne.

"Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesinde; “(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir. (2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir” hükmüne.

"Saklı tutulan hükümler" başlıklı 19. maddesinde, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için; a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi, b) İşyerinin kapatılması, c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması, d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,

gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” anılan Kanun'un “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında ise, "İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir" hükmüne yer verilmiştir.

Bu düzenlemelere göre; 4207 sayılı Kanun’da yer alan idari yaptırımlara karşı görevli mahkemenin gösterilmediği, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin ise, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık, 4207 sayılı Kanun'un 5. maddesine istinaden iş yerinin 30 gün süre ile faaliyetten menine ilişkin işlemden kaynaklanmıştır. Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde belirtildiği üzere idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerin, diğer kanunlarda aksine bir hüküm bulunmaması halinde uygulanacağının açıkça belirtilmiş olması karşısında, uyuşmazlığın 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. ve 27/1. maddeleri gereği adli yargı bünyesinde bulunan Sulh Ceza Mahkemesince çözümlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar kazanmış 24/02/2020 günlü, E:2020/126, K:2020/104 sayılı ve 26/10/2020 günlü, E:2020/430, K:2020/599 sayılı kararları da bu tür uyuşmazlıklarda adli yargının görevli olduğu yönündedir.

Bu durumda, İdare Mahkemesince davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasına girilerek bir karar verilmesinde usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.