Danıştay 4. Daire E.2023/8884 K.2023/7286

Dava konusu istem: Aksaray İli, … Mahallesi, … Bulvarı, … Apartmanı, no:… adresinde faaliyet gösteren … Cafe isimli işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadığından bahisle kapatılacağına ilişkin … tarih ve … sayılı Aksaray Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğü işlemi ile işyerinin mühürlenerek kapatılmasına ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davalı idarece hangi mevzuat hükmünün uygulandığı açık olmamakla birlikte, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadığından dolayı Zabıta Müdürlüğü tarafından işyerinin kapatılmasına karar verildiği, bu konuda yetkili Belediye Encümeni tarafından alınmış bir kapatma kararı bulunmadığı anlaşıldığından, yetkili organ tarafından alınmış bir karar olmaksızın Zabıta Müdürlüğü tarafından tesis edilen süresiz olarak kapatma işleminde yetki yönünden hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işyerinin bulunduğu yapının yapı kullanım izni bulunmaması nedeniyle işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilemediği, … tarih ve … sayılı Aksaray Belediyesi Encümeni kararıyla verilen sürede de ruhsat alınmadığı, anılan encümen kararına karşı davacı tarafından dava açılmadığı, dava konusu işlemlerin ilgili Kanun ve Yönetmeliğe uygun olarak tesis edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Aksaray İli,. Mahallesi,. Bulvarı,.

Apartmanı, no:… adresinde faaliyet gösteren …Cafe isimli işyerinde Aksaray İl Emniyet Müdürlüğü tarafından 17/02/2019 tarihinde yapılan denetimde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadığının tespit edilerek Aksaray Belediye Başkanlığına bildirildiği, … tarih ve … sayılı Aksaray Belediye Encümeni kararıyla ruhsatsız olarak faaliyette bulunan işyerine 1608 sayılı Kanun'un 1.maddesi uyarınca 320,00-TL idari para cezası verilmesine ve 15 gün içerisinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı almadığı takdirde diğer yasal işlemlerin yapılmasına karar verildiği,

sonrasında Aksaray Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısı ile verilen sürede ruhsat alınmadığından, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmayan işyerinin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6. maddesi uyarınca kapatılacağının … tarih ve … sayılı Zabıta Müdürlüğü işlemi ile davacıya bildirildiği, … tarih ve … sayılı işlemle işyerinin mühürlenerek kapatılması üzerine Zabıta Müdürlüğü işlemi ile mühürleme işleminin iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinde, belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde, sıhhi ve sair işletmeler için büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.

10/08/2005 günlü, 25902 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "işyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.

İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz." düzenlemesine, 32. maddesinin ikinci fıkrasında; "Umuma açık istirahat ve eğlence yerinin açılması ve faaliyette bulunmasına belediye sınırları ve mücavir alan sınırları içinde belediye, bu alanlar dışında il özel idaresi tarafından izin verilir.", dokuzuncu fıkrasında ise; "izin almadan açılan umuma açık istirahat ve eğlence yerleri, yetkili idarelerin ilgili birimleri tarafından sebebi bir tutanakla belirlenmek ve mühürlenmek suretiyle re’sen kapatılır." düzenlemelerine yer verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Zabıtanın görev ve yetkileri" başlıklı 51. maddesinin birinci fıkrasında; "Belediye zabıtası, beldede esenlik, huzur, sağlık ve düzenin sağlanmasıyla görevli olup bu amaçla, belediye meclisi tarafından alınan ve belediye zabıtası tarafından yerine getirilmesi gereken emir ve yasaklarla bunlara uymayanlar hakkında mevzuatta öngörülen ceza ve diğer yaptırımları uygular." düzenlemesine yer verilmiştir.

11/04/2007 günlü, 26490 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliği'nin "Görev alanı" başlıklı 8. maddesinde. "Belediye zabıtası belediye sınırları içerisinde görevli ve yetkilidir. Ayrıca, mücavir alanlarda kanunlarla belediyenin yetki ve sorumluluğuna verilmiş hizmetler bakımından da yetkili ve görevlidir." hükmü, "Görevleri başlıklı" 10. maddesinin 1/a fıkrasının 20. bendinde ise.

"14/6/1989 tarihli ve 3572 sayılı İşyeri Açma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun ile 14/7/2005 tarihli ve 2005/9207 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri gereğince, işyerinin açma ruhsatı alıp almadığını kontrol etmek, yetkili mercilerce verilen işyeri kapatma cezasını uygulamak ve gereken işlemleri yapmak." hükmü yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesinde ve ruhsatın iptali konusunda belediyenin yetkili olduğu açıktır. Yetkili idarelerce düzenlenen ruhsata dayalı olarak faaliyet gösterilen işyerlerinin, ruhsata uygun faaliyet gösterip göstermediğinin denetlenerek, ruhsat harici ya da ruhsata aykırı faaliyetlerinin tespiti halinde, yine yetkili birimlerce gerekli tedbirlerin alınacağında kuşku yoktur. Nitekim, ruhsatlı işyerlerinin bu tür faaliyetlerinin tespiti halinde, ruhsat dışı ya da ruhsata aykırı faaliyete son verilmesi için 15 gün süre verileceği, aykırılığın giderilmemesi halinde de ruhsatın iptal edileceği, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesinde açıkça belirtilmiştir.

Ruhsatsız işyerleri yönünden ise, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin "işyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı yönünde bir kurala yer verilmiş iken, aynı Yönetmeliğin 32. maddesinin 9. fıkrasında; bu tür ruhsatsız işyerlerinin, yetkili idarelerin ilgili birimleri tarafından sebebi bir tutanakla belirlenmek ve mühürlenmek suretiyle re’sen kapatılacağı belirtilmiştir.

Görüldüğü üzere; sözü edilen düzenlemeyle, ruhsatı bulunmayan, fiilen işyeri açarak faaliyette bulunulan yerler bakımından, ruhsatlı işyerleri bakımından getirilen hukuki statüden ve hukuki korumalardan yararlandırılmasının önüne geçilmiş olup, bu gibi ruhsatsız işyerlerinin faaliyet göstermesinin engellenmesinin de, özel kolluk biriminin görev ve yetkileri arasında yer aldığında da kuşku yoktur.

Bu durumda, ruhsata tabi olmasına rağmen işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyet gösteren işyerinin, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6. maddesi uyarınca kapatılacağı yolundaki … tarih ve … sayılı Zabıta Müdürlüğü işlemi ile … tarih ve … sayılı işyerinin mühürlenerek kapatılması işleminde hukuka aykırılık bulunmadığından, söz konusu işlemlerin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.