Danıştay 4. Daire E.2023/8950 K.2024/6664

3- ... VEKİLİ : Av. ...

2) (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı (E-Tebligat) VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacılar tarafından, Edirne ili, Merkez E-5 Karayolu üzerindeki akaryakıt istasyonunun faaliyetinin 01/02/2013-24/06/2013 tarihleri arasında hukuka aykırı olarak durdurulması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararlar nedeniyle, davacı şirket için 250.000,00 TL maddi ve 500.000,00 TL manevi tazminatın, diğer davacıların her biri için 100.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle tazmini istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunun davalı idarenin mühürleme işlemi nedeniyle 01/02/2013-24/06/2013 tarihleri arasında faaliyette bulunamaması nedeniyle, bilirkişi raporu doğrultusunda davacı şirket lehine 96.883,40 TL maddi tazminat isteminin kabulü ile davacılar ... ve ...'ın manevi zarar uğradığından bahisle takdiren her biri için 10.000,00 TL manevi tazminatın davalı idare tarafından davacılara ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; davacıların istinaf talebinin reddine; davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne kısmen reddine, mahkeme kararının, "davacı şirketin maddi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 96.883,40 TL maddi tazminat bedelinin 24/06/2013 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile birlikte davalı idarece davacı şirkete ödenmesine" ilişkin kısmına yönelik davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine; mahkeme kararının manevi tazminatın kabule ilişkin kısmına yönelik davalı idare istinaf başvurusunun kabulü ile,

"10.000,00' er TL manevi tazminatın dava açma tarihi olan 22/10/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden alınarak davacı ... ile davacı ...'a ödenmesine" ilişkin kısmının kaldırılmasına karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN DAVACILARIN İDDİALARI

Bilirkişi raporunun yetersiz ve hüküm kurmaya elverişli olmadığı, maddi zararlarının iş yerinin kapalı kaldığı süre ile sınırlı olmadığı, iş yerinin hukuka aykırı olarak kapatılması nedeniyle dağıtım şirketine taahhüt ettiği kotayı dolduramadığı bu nedenle bayiliğinin sonlandırıldığı ve akaryakıt istasyonunun dörtte bir fiyatına satmak durumunda kaldığı, işçi alacaklarını ödeyemediği ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI

Hizmet kusuru bulunmadığı, şirket defterlerinin usulüne uygun tasdik edilmediği, akaryakıt istasyonunun mühür fekki yapılanak çalıştırıldığı ileri sürülmektedir.

DAVACININ SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

DAVALININ SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Davacıların (davacı şirketin maddi, ... ile ...'ın manevi tazminat talepleri) ve Davalı idarenin temyiz istemi yönünden yapılan incelemede; Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Davacılardan ... Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin manevi tazminat istemi yönünden verilen kararın temyiz istemi yönünden yapılan incelemede;

Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanununun "Hak ehliyeti" başlıklı 48. maddesinde; "Tüzel kişiler, cins, yaş, hısımlık gibi yaradılış gereği insana özgü niteliklere bağlı olanlar dışındaki bütün haklara ve borçlara ehildirler." hükmü yer almaktadır.

Dava dosyasının incelenmesinden, Edirne ilinde E-5 Karayolu üzerinde akaryakıt istasyonu işletmeciliği yapan davacı şirket tarafından, 01/02/2013 tarihinde akaryakıt istasyonundaki petrol pompalarının mühürlenerek istasyonun faaliyetinin durdurulmasına ilişkin Edirne Belediye Encümeni işleminin iptali istemiyle açılan davada ...

İdare Mahkemesince 28/05/2013 tarihinde yürütmenin durdurulmasına karar verildiği, ardından ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile işlemin iptaline karar verildiği, anılan kararın.

Danıştay Onuncu Dairesinin 24/04/2018 tarih ve E:2016/8111, K:2018/1616 sayılı kararı ile onandığı, karar düzeltme isteminin reddedilerek kesinleştiği, davacılar tarafından, Edirne İli, Merkez E-5 Karayolu üzerindeki akaryakıt istasyonundaki petrol pompalarının mühürlenmesi nedeniyle 01/02/2013 - 24/06/2013 tarihleri arasında iş yerinin kapalı kalması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararın, davacı şirket için 250.000,00-TL maddi ve 500.000,00 TL manevi tazminatın, diğer davacıların her biri için 100.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle tazmini istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Tüzel kişilerin de gerçek kişilere özgü niteliklere bağlı olanlar dışında kişilik hakları bulunmaktadır.

Bu kapsamda, tüzel kişilerin kişilik haklarını, saygınlık, ticari itibar, sosyal ilişkiler bakımından sahip olunan değerler ile diğer kurumlar nezdindeki algılanış, mesleki çevrelerdeki konum, güvenilirlik gibi değerler oluşturduğundan, tüzel kişiliğin saygınlığını yitirmesine, itibar kaybına uğramasına veya amaçlarını gerçekleştirmek bakımından zor duruma düşürülmesine yol açan hukuka aykırı tasarrufların, manevi zarara yol açtığı kabul edilmektedir.

Diğer bir deyişle, manevi tazminat ticari itibarı ve güvenilirliği sarsılan tüzel kişilerin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır.

Bu niteliği gereği manevi tazminatın, zenginleşmeye yol açmayacak miktarda, fakat idarenin olaydaki kusurunun niteliğini ve ağırlığını ifade edecek ölçüde saptanması zorunlu bulunmaktadır.

Uyuşmazlık konusu somut olayda, davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunun, hukuka aykırılığı yargı kararıyla ortaya konmuş bir işlemle, mühürlenerek geçici süreyle de olsa faaliyetinin sonlandırıldığı göz önüne alındığında, davacı şirket yönünden manevi tazminata ilişkin koşulların oluştuğu sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, davacı şirketin söz konusu işlem nedeniyle uğradığı manevi zarara karşılık makûl bir miktarda manevi tazminata hükmedilmesi gerekirken, İdare Dava Dairesi kararında manevi tazminat isteminin reddine yönelik kısmında hukuki isabet görülmemiştir.

Öte yandan, davacı şirketin olay nedeniyle piyasadaki konumunun ve ticari itibarının sarsılması nedeniyle zarar arasındaki orantıyı ifade edecek, faaliyetinin geçici sonlandırılmasına ilişkin işlemin hukuka aykırılığını ortaya koyacak ve bu aykırılığı özendirmeyecek bir miktarda manevi tazminatın belirlenmesi gerekmektedir.

(X) KARŞI OY

Temyiz dilekçelerinde öne sürülen hususlar, temyize konu İdare Dava Dairesi kararının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığından, tarafların temyiz istemlerinin reddi ile temyize konu kararın onanması gerektiği görüşüyle Dairemiz kararına katılmıyoruz.