Danıştay 4. Daire E.2023/9372 K.2024/2607

Davanın konusu

Milli Eğitim Bakanlığının 24/08/2021 tarih ve 29970129 sayılı "Covid-19 Salgınında Okullarda Alınması Gereken Önlemler" konulu işleminin, aşı olmayan öğretmenlerden haftada iki kez PCR testi istenilmesine ilişkin kısmı ile öğretmenlerin aşılanma durumundan bağımsız olarak okul bahçesine girişlerinden itibaren okulda bulundukları süre boyunca sürekli maske takması, ders aralarında maskelerinin değiştirilmesi ve öğretmen odaları ve diğer ortak alanlarda bulunan kişilerin aşılananlar da dahil olmak üzere sürekli maske takması gerektiğine ilişkin kısımlarının iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Davalı idarece yasama organının yerine geçilerek fonksiyon gasbında bulunulduğu, Anayasal bir hak olan çalışma hak ve hürriyetinin hukuka aykırı bir düzenleme ile engellendiği, vücuttan örnek alınmasının vücut bütünlüğünün ihlali olduğu, düzenlemenin Anayasa'nın 17. maddesi ile koruma altına alınan yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına aykırı olduğu, tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamayacağı, rızası olmadan bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulamayacağı, düzenlemenin örtülü olarak zorunlu aşı yaptırmayı amaçladığı,

1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nda da koronavirüsle mücadeleye ilişkin bir hükme yer verilmediği, düzenlemenin Anayasanın 42. maddesinde düzenlenen eğitim ve öğretim hakkına, hukuki belirlilik, hukuki kesinlik ve eşitlik ilkelerine aykırı olduğu gibi yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurları yönünden de hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Öğrencilerle bir araya gelmesi zorunlu olan öğretmen ve okul çalışanlarının aşılı veya hastalığı geçirmiş durumda olmasının, sağlıklı ve güvenli bir eğitim ortamı oluşması açısından önemli olduğu, bu nedenle riskin en aza indirilebilmesi, kalıcı ve sürdürülebilir normalleşmenin sağlanabilmesi amacıyla 19/08/2021 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı doğrultusunda, 2021-2022 eğitim ve öğretim döneminde okullarda alınması gerekli tedbirlere ilişkin olarak Sağlık Bakanlığı işbirliğinde rehber hazırlandığı, zorla tıbbi müdahale yapıldığı iddiasının asılsız olduğu, aksi düşünülse bile küresel bir pandeminin tıbbi zorunluluk olarak kabulü gerektiği, tesis edilen işlemin gerekse genel sağlığa gerekse de mevzuat hükümlerine uygun olduğu savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Dava konusu işlem, 03/03/2022 tarihi itibarıyla uygulamadan kaldırıldığından konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına kararı verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI: …

DÜŞÜNCESİ

Dava, Davacı tarafından, Milli Eğitim Bakanlığının 24/08/2021 tarih ve 29970129 sayılı "Covid-19 Salgınında Okullarda Alınması Gereken Önlemler Rehberi" konulu düzenleyici işleminin, aşı olmayan öğretmenlerden haftada iki kez PCR testi istenilmesine ilişkin kısmı ile öğretmenlerin aşılanma durumundan bağımsız olarak okul bahçesine girişlerinden itibaren okulda bulundukları süre boyunca sürekli maske takması, ders aralarında maskelerinin değiştirilmesi ve öğretmen odaları ve diğer ortak alanlarda bulunan kişilerin aşılananlar da dahil olmak üzere sürekli maske takması gerektiğine ilişkin kısımlarının iptali istemiyle açılmıştır.

Dosyaya sunulan İçişleri Bakanlığının 04/03/2022 tarihli ve E.25940 sayılı Genel Yazısı ile 03/03/2022 tarihi itibariyle PCR testi uygulamasının kaldırıldığı, maske takılmasının ise sınırlı alanlar için zorunlu bırakıldığı ve dava konusu rehberin yerine 04/03/2022 tarihli Güncel Dönemde Covid-19 Pandemisinde Okullarda Alınması Gereken Önlemler Rehberi'nin yayınlandığı ve dolayısıyla dava konusu düzenleyici işlemin uygulamadan kaldırıldığı görülmektedir.

Açıklanan nedenlerle, konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü ve Sekizinci Daireleri müşterek heyetince duruşma için taraflara önceden bildirilen 24/04/2024 tarihinde, duruşmada hazır bulunan davacı vekili Av. … ve davalı idare vekili Av. …'ye usulüne uygun olarak ikişer defa söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra, taraflara son kez söz verilip duruşmaya son verildi. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, Milli Eğitim Bakanlığının 24/08/2021 tarih ve 29970129 sayılı "Covid-19 Salgınında Okullarda Alınması Gereken Önlemler" konulu işleminin, aşı olmayan öğretmenlerden haftada iki kez PCR testi istenilmesine ilişkin kısmı ile öğretmenlerin aşılanma durumundan bağımsız olarak okul bahçesine girişlerinden itibaren okulda bulundukları süre boyunca sürekli maske takması, ders aralarında maskelerinin değiştirilmesi ve öğretmen odaları ve diğer ortak alanlarda bulunan kişilerin aşılananlar da dahil olmak üzere sürekli maske takması gerektiğine ilişkin kısımlarının iptali istemiyle açılmıştır.

17/02/2022 tarihli ara kararına davalı idare tarafından verilen cevabın ekinde dosyaya sunulan İçişleri Bakanlığının 04/03/2022 tarihli ve E.25940 sayılı Genelgesi ile 03/03/2022 tarihi itibarıyla PCR testi uygulamasının kaldırıldığı, maske takılmasının ise sınırlı alanlar için zorunlu bırakıldığı ve dava konusu rehberin yerine 04/03/2022 tarihli Güncel Dönemde Covid-19 Pandemisinde Okullarda Alınması Gereken Önlemler Rehberi'nin yayınlandığı, dolayısıyla dava konusu düzenleyici işlemin uygulamadan kaldırıldığı görülmektedir.

Bu durumda, dava konusu işlem yürürlükten kaldırıldığından, konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.

Öte yandan, dava konusu işlemin davalı idarece dava açıldıktan sonra ortadan kaldırıldığı dikkate alındığında, yargılama giderlerinin davanın açılmasına sebebiyet veren davalı idare üzerinde bırakılması gerekmektedir.

(X) KARŞI OY

İdari işlemler tesis edildikleri tarihten itibaren hukuki sonuçlar doğurmaya başlayan tasarruflar olup, sözkonusu işlemler tesis eden idare tarafından geri alınmadığı veya İdari Yargı Mercileri nezdinde açılan bir iptal davasına konu edilmesi üzerine verilen bir Mahkeme kararı ile iptal edilmediği sürece hukuki sonuçlarını doğurmaya devam ederler.

Anılan işlemlerin daha sonra tesis edilen başka bir işlem ile ortadan kaldırılabileceği düşünülse de idari işlemin bu şekilde sonlandırılması, ortadan kaldırıldığı tarihe kadar doğurduğu hukuki sonuçları da hukuk dünyasından kaldırmaz.

Yani idari işlemlerin hukuk dünyasından tesis edildikleri tarihten itibaren doğurduğu tüm hukuki sonuçları ile birlikte ortadan kalkması durumu, ancak, idari işlemin geri alınması ya da bir iptal davasına konu olması durumunda bu davaya bakan İdari Yargı Merci tarafından iptali ile mümkün olabilecektir.

Olayda, dava konusu edilen idari işlem düzenleyici nitelikte bir işlem olup, işlemin tesis edilmesinden sonra başka bir işlem ile ortadan kaldırılmış ise de, ilk tesis edildiği tarih ile ortadan kaldırıldığı tarih arasında geçen süreçte doğurmuş olduğu hukuki sonuçlar hukuk aleminde varlığını halen sürdürdüğünden, işlemi tüm hukuki sonuçları ile ortadan kaldırmanın ise ancak yargı kararı ile iptal edilmesi ile ya da geri alınması ile mümkün olabileceğinden, daha sonra başka bir işlem ile geri alınması geri alınma aşamasına kadar hukuki sonuçları ortadan kaldırmayacağından, ortadaki hukuki ihtilafın çözüme kavuşturulması gerekliliği karşısında bu aşamada işin esası hakkında bir karar verilmesi gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.