Danıştay 4. Daire E.2023/9870 K.2024/6190

Dava konusu istem: Adıyaman ili, Kahta ilçesi, ... Köyünde bulunan ve davacının maliki olduğu (toplulaştırma öncesi) 437 parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda, "Adıyaman ... Kısım Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi" kapsamında yapılan arazi toplulaştırması işleminin anılan taşınmaz yönünden iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacıya kendi taşınmazı dışında tahsis edilen ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın uygulama öncesi (... parsel) davacı taşınmazına eşdeğer olmadığı daha düşük değerde olduğu, diğer taraftan davacıya, toplulaştırma işleminden önceki taşınmazın bulunduğu yerden müstakil olarak yer verilme imkânı bulunduğu halde verilmediği,

tek parsel olan taşınmazın uygulama sonucunda bölünerek 7 ayrı parsele dönüştürülerek davacı adına tesis edildiği ve tarımsal faaliyetin bozulduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde, toplulaştırmanın amacına uygun olmayan dava konusu toplulaştırma işleminde, davacı taşınmazı yönünden mevzuata ve hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; davacının eski ... parselinin toplulaştırma işlemine dahil edilmesi neticesinde oluşan yeni parsellere ilişkin toplulaştırma işleminin iptalinin talep edildiği, ancak dosyada mevcut tapu sicilleri ve UYAP kayıtlarına göre, yapılan toplulaştırma işlemi neticesinde oluşturulan ... ada, ... sayılı parselin bakılan davanın açıldığı 18/12/2018 tarihinden önce 31/01/2018 tarihinde dava dışı üçüncü bir kişiye devredildiği,

dolayısıyla davacının, toplulaştırma işlemi neticesinde oluşturulan ... ada, ... parsel yönünden toplulaştırma işleminin iptalini istemek konusunda kişisel, meşru ve güncel bir menfaatinin bulunmadığı sonucuna varılarak, dava konusu toplulaştırma işleminin anılan parsele isabet eden kısmı yönünden davacının ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle, davalı idarece yapılan istinaf isteminin kısmen kabulü ile Adıyaman İdare Mahkemesi kararının ... ada, ... parsel yönünden toplulaştırma işleminin iptaline isabet eden kısmının kaldırılmasına,

anılan kısım yönünden 2577 sayılı Yasa'nın 15/1 bendi uyarınca davanın ehliyet yönünden reddine, dava konusu toplulaştırma işlemi neticesinde oluşturulan ... ada, ..., ..., ... ve ... sayılı parseller, ... ada, ... parsel ve ... ada, ... parsel (Mahkeme kararında sehven ... ada, ... parsel şeklinde belirtilen) yönünden toplulaştırma işleminin iptaline isabet eden kısım yönünden ise istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacıya ait parselin bulunduğu ...

Köyü 3083 sayılı Kanun kapsamında 2010/99 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 27/02/2010 tarih ve 27506 sayılı Resmi Gazetede uygulama alanı olarak ilan edilerek, Adıyaman Koçali 2. Kısım Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında arazi toplulaştırması yapılarak ilgili köy taşınmazlarının ... tarih ve ... nolu yevmiye ile tescil edildiği, taşınmaza karşılık 3 farklı bölgeden tahsis yapıldığı, kök parselin bir bölümünün Adıyaman-Diyarbakır yolunun güzergâhında kalmasından dolayı bir kısmının 1500/7 parsel olarak eski 904 nolu maliye hazinesine parselinden çarpan değeri ile karşılandığı,

konum ve verim bakımından farkından dolayı önceki alana göre 3.764,26 m² fazla alan verildiği, parsel özelinde yapılan çalışmada kamu yararı düşünülerek kamulaştırma kazancı sağlandığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesinde, Danıştay’da ve İdare mahkemelerinde idari dava açma süresinin yazılı bildirimin yapıldığı tarihten itibaren altmış gün olduğu, 8. maddesinde, bu sürenin tebliğ yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı hüküm altına alınmıştır.

Buna göre, arazi toplulaştırması sonuçlarına karşı işlemin tebliğinden veya başka bir şekilde işlemden haberdar olunmasından itibaren altmış günlük genel dava açma süresi içerisinde dava açılması gerekmektedir.

Arazi toplulaştırması, uygulama alanı belirlenmesi ve buna ilişkin (işlem tarihinde) Bakanlar Kurulu Kararının Resmi Gazete'de yayımlanması, uygulama yapılacak bölgede toplulaştırmanın alışılmış usüllerle ilan edilmesi ve mahallin en büyük mülki amirine bildirilmesi, arazi derecelendirmelerinin yapılması ve usulüne uygun olarak ilanı, bölgedeki taşınmaz maliklerinin mülkiyet durumunun tespiti ile yapılan parselasyon planlarının ilanı ve (işlem tarihinde) Bakanlıkça onaylanmak suretiyle kesinleştirilmesi, bölgedeki çiftçilere yeni tahsis edilen taşınmazların tapuda tescili ve fiilen teslimleri süreçleri sonucunda gerçekleştirilen işlemleri kapsamaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, dava konusu arazi toplulaştırması sonucunda, davacının eski ... sayılı parseline karşılık, ... ada, ..., ..., ..., ... ve ... parsel ile ... ada, ... sayılı parselin müstakil, ... ada, ... sayılı parselin ise davacıya hisseli olarak tahsis edildiği, toplulaştırma işlemi sonucu oluşturan yeni mülkiyetlerin ... tarih ve ... yevmiye numarasıyla tapuda tescil edildiği,

davacının toplulaştırma işlemi sonrasında adına tescil edilen ... ada, ... sayılı parseli ... tarihli satış işlemiyle dava dışı ... 'a devrettiği, adına tescil edilen ... ada, ... sayılı parselin uzak olması nedeniyle maddi zarara uğradığından bahisle, söz konusu zararın tazmini talebiyle 13/09/2018 tarihinde idareye yaptığı başvurunun ... tarih ve ... sayılı işlemle reddedilmesi üzerine 18/12/2018 tarihinde bakılan davayı açtığı görülmektedir.

Bu durumda, davacının toplulaştırma işlemi sonucunda oluşturulan ve adına tescil edilen ... ada, ... sayılı parseli 31/01/2018 tarihinde dava dışı ...'a devrettiği göz önünde bulundurulduğunda, en geç bu tarihte dava konusu işlemden haberdar olduğu, davacı tarafından yapılan başvurunun reddine ilişkin 09/10/2018 tarihli işlemin ise dava açma süresini ihya etmeyeceği, dolayısyla, davacı tarafından işlemden haberdar olma tarihinden itibaren altmış günlük dava açma süresinden çok sonra 18/12/2018 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunduğu anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, işin esası incelenerek dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kısmen reddine, kısmen kabulüne dair Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.